• Lever, galwegen en poortaderstelsel. Vol gevoel en beursheid in het rechter hypochondrium, galbraken, icterische tint, stopverfkleurige of groene ontlasting, bittere smaak, hoofdpijn vanuit de lever (‘bilieus’); steken naar het rechter schouderblad. Zie Maag/Buik/Rectum/Maagzuur. [Hering], [Allen], [Clarke]
• Waterbalans in de darmen. Gutsende diarree in de vroege ochtend, die uit bed drijft; erger door vocht en koude dranken; beter door droge warmte. Zie Rectum. [Allen], [Boger]
• Luchtwegslijmvlies (astma door vocht). Astma bij vochtig weer of in kelders, overvloedige groene, dradentrekkende slijmopgave, reutelen in de ochtend; erger om 4–5 uur, erger aan zee. Zie Borst/Ademhaling. [Clarke], [Farrington]
• Sereuze vliezen & vochtretentie. Hydrocefaloïde toestanden, anasarca met een verband met de lever, vochtuitstortingen na blootstelling aan vocht; congestieve hoofdpijn. Zie Koorts/Generale symptomen. [Hughes], [Boger]
• Gevolgen van hoofdletsel. Geestelijke traagheid, duizeligheid, lichtschuwheid, hoofdpijn sinds een hersenschudding, somberheid en prikkelbaarheid. Zie Psyche/Hoofd. [Hering], [Clarke], [Tyler]
• Gewrichten, sacro-iliacale streek en lendenen. Rugpijn erger bij het opstaan uit een stoel of bed, stijfheid bij vocht of mist; moet eerst wat bewegen voordat het afneemt. Zie Rug/Ledematen. [Boger], [Allen]
• Huid & wratten (sycotisch). Vochtige, jeukende erupties na blootstelling aan vocht, wratten (vooral vlakke, vochtige, op handen en geslachtsdelen), seborroïsche plekken die verergeren door zeelucht. Zie Huid. [Clarke], [Hering]
• Psyche en stemming (somberheid door vocht). Melancholie erger bij bewolkt of nat weer, suïcidale gedachten (vooral aan zichzelf doodschieten), afkeer van het leven na letsel of langdurige vochtigheid. Zie Psyche. [Kent], [Hering]

• Droog, warm weer; droge kamers; zonneschijn. [Clarke], [Hering]
• Druk en stevig verband over het pijnlijke hypochondrium; op de rechterzij liggen met opgetrokken knieën. [Allen]
• Opstaan en wat bewegen na de eerste pijnlijke inspanning (rug/sacro-iliacale streek). [Boger]
• Warme kleding, droge warmte, hete dranken (bij koudegevoel/diarree). [Clarke]
• Na ruime ontlasting of overvloedige slijmopgave (verlicht hoofd en borst). [Allen]
• Open ramen als de lucht droog is (niet mistig). [Farrington]
• Rustige lichaamsbeweging bij mooi weer; kelders en souterrains vermijden. [Clarke]
• Een vaste dagindeling, regelmatige maaltijden; ’s avonds niet tussendoor eten. [Phatak]
• Slapen op de rechterzij (verlichting voor de lever) en een dun kussen (hoofd). [Hering]

• Vocht: regenachtig weer, mist, vochtige huizen, kelders, zeelucht, moerassen. [Hering], [Clarke]
• ’s Ochtends bij het eerste opstaan: rugpijn, stijfheid, gutsende ontlasting, reutelende hoest. [Allen], [Boger]
• Koude dranken/ijs, fruit, groene groenten, bier (bilieus). [Allen], [Clarke]
• Op de linkerzij liggen (congestie), lang in bed liggen. [Hering]
• Druk van strakke taillebanden (poortaderstase), bukken om schoenen te strikken. [Boger]
• Emoties na hoofdletsel; muziek kan de somberheid verergeren. [Tyler], [Kent]
• Weersveranderingen in voor- en najaar; zonsverduisteringen (oude aantekening) — neerslachtigheid. [Clarke]
• Onderdrukking van erupties of transpiratie door vochtige koude → inwendige congestie. [Hughes], [Hering]

Met de bewolking neemt ook de somberheid toe. Bij nat of mistig weer wordt de Nat-s.-patiënt verdrietig, zwijgzaam en prikkelbaar en piekert over zelfdoding; een bijzondere rubriek is de impuls zichzelf dood te schieten of een visioen van ophanging, vaak na hoofdletsel of tijdens langdurig vochtige seizoenen. Afkeer van het leven, maar plichtsbesef houdt hem ervan af; kan geen muziek verdragen als de lucht grijs is. ’s Ochtends nors, milder naarmate het weer in de loop van de dag droger wordt. Overgevoelig voor tegenspraak, maar zwijgzaam over de eigen symptomen; kinderen zijn humeurig en koppig, erger bij vochtig weer, met groenige, slijmerige ontlasting en ochtendhoest. Onderscheiden van Nat-m. (ingehouden verdriet, verergering door zon, droogte), Puls. (zachtaardig, zoekt koele buitenlucht), Calc. (klam, angstig, wil eieren; niet uitgesproken erger door vocht), Thuja (dwangideeën, ‘alsof men breekbaar is’, sterke sycose maar minder bilieus). [Hering], [Clarke], [Kent], [Tyler], [Phatak]

Bilieus en weersafhankelijk. Kloppende of drukkende hoofdpijn in achterhoofd of kruin, met misselijkheid, bittere smaak, lichtschuwheid en een icterische tint rond de ogen; erger door vocht of mist, ’s ochtends en na geestelijke inspanning; beter na ontlasting of braken. Hoofdpijn sinds een hersenschudding: dof, zwaar, het gevoel dat de hersenen losliggen, erger bij opstaan, beter door stil op de rechterzij te liggen. Zwaarte alsof een gewicht de schedel omlaag drukt; steken naar het rechter schouderblad bij een verband met de lever. Vergelijk Bry. (frontaal, erger door beweging, verlangt druk, droogte en niet vocht als keynote), Gels. (sufheid met hangende oogleden, niet bilieus), Nat-m. (barstend, verergering door zon). [Hering], [Allen], [Clarke], [Boger]

Branderig prikken en tranen in de ochtend. Gele of groenige afscheiding uit de ooghoeken. Ogen zwak en lichtgevoelig. Wazig zien na lezen. Klachten door blootstelling aan vochtige lucht. Conjunctivitis met dikke, gele korsten op de oogleden. Chronische oogcatarre bij patiënten die in vochtige woningen wonen.

Suizen en zoemen in de oren. Verminderd gehoor door oude catarre of onderdrukte gonorroe. Pijn achter de oren bij vochtig weer. Dikke, gele, stinkende oorafscheiding. Erger bij het ontwaken. Otitis media bij kinderen met astma.

Neusverkoudheid bij vochtig weer met dikke, groene of gele afscheiding. Neus ’s ochtends verstopt. Niezen bij het ontwaken. Neuspoliepen bij sycotische constituties. Slijm dat vanuit de neus naar de keel loopt en het astma verergert. Verlies van reuk bij chronische catarre.

Vale, aardkleurige of vlekkerige teint. Wallen onder de ogen. Acne of erupties rond mond en kin. Koud zweet op het gezicht in de ochtend. Neuralgie door blootstelling aan vocht. Wratten of een vette huid bij seborroïsche patiënten.

Tong groenig of bruin beslagen, vooral aan de wortel. Mond droog in de ochtend. Bittere of metaalachtige smaak. Zweren op tong of wangslijmvlies. Kloofjes in de mondhoeken. Overmatige speekselvloed. Trage spraak na het ontwaken.

Kiespijn door vochtige en koude lucht. Tandvlees sponsachtig en gemakkelijk bloedend. De tanden voelen te lang aan. Pijn erger door koud eten en koude dranken. Sycotische tandcariës. Nachtelijk tandenknarsen bij angstige patiënten of patiënten die hun emoties onderdrukken.

Pijnlijk en rauw gevoel in de ochtend. Moeilijk op te schrapen slijm in de keel. Erger door koude dranken en vochtige lucht. Opr schrapen van dik, geel slijm. Irritatie met hoest en de behoefte voortdurend de keel te schrapen.

Galbraken. Misselijkheid in de ochtend, met hoofdpijn. Maagpijn erger na eten. Verlangen naar zoete of koolzuurhoudende dranken. Winderigheid met opgezette buik. Symptomen na verdriet of emotionele schokken. Maagzuur na zuur voedsel.

Rechter hypochondrium beurs en pijnlijk, lever vergroot en drukgevoelig, steken naar het rechter schouderblad; rommelen, gisting; buik opgezet door gas bij nat weer; poortadercongestie met aambeien die bij vochtig weer bloeden. De milt kan gezwollen zijn na verblijf in moerassen waar malaria heerst. [Hering], [Clarke], [Boger]

Frequente aandrang tot plassen, erger bij vochtig weer. Urine groenig of donker, met bezinksel. Pijnlijke aandrang met lozing van kleine hoeveelheden. Branderig gevoel bij de blaashals. Bedplassen (enuresis) bij emotionele kinderen, vooral bij kinderen met astma. Erger in de vroege ochtend.

Grote keynote: ochtenddiarree die uit bed drijft — gutsend, waterig, vaak bruingroen, met sputterende, stinkende winden, koliek en rugpijn; erger door vocht of mist, na koude dranken, fruit of bier; beter door warmte en droog weer. Afwisseling met obstipatie bij chronische levergevallen. Kinderen: groene, slijmerige, taaie ontlasting. Vergelijk Aloe (aandrang na eten, geleiachtig), Sulph. (ontlasting om 5 uur, branderig), Pod. (overvloedige, pijnloze ochtendontlasting), Nat-m. (’s ochtends maar minder gutsend, droogte). [Allen], [Hering], [Boger], [Clarke]

Verminderd seksueel verlangen. Afscheiding van prostaatvocht zonder erectie. Voorgeschiedenis van gonorroe met onderdrukte afscheidingen en longaandoeningen. Wratten of erupties op de geslachtsdelen. Zwelling van de testikels door blootstelling aan vochtige koude.

Groenige, bijtende fluor — erger door vocht, vóór de menstruatie; menstruatie laat, schaars of overvloedig wanneer het weer nat wordt; post-partumdepressie bij aanhoudende regen; weinig moedermelk tijdens natte perioden. Astmatische hoest erger tijdens de menstruatie bij mistig weer. Vergelijk Sep. (neerwaartse druk, onverschilligheid), Kali-s. (gele catarre die van plaats wisselt). [Hering], [Clarke], [Farrington]

Moeilijke, beklemde ademhaling in vochtige, laaggelegen gebieden. Moet rechtop zitten om te kunnen ademen. Inspanning verergert. Kortademigheid met groenig sputum. Astma erger in de ochtend of door weersveranderingen. Hoest met dik slijm, erger bij het opstaan.

Hartkloppingen tijdens de menstruatie of na verdriet. Stekende pijn bij het hart tijdens inademing. Hartzwakte bij vochtige omstandigheden. Hartklachten met geestelijke neerslachtigheid en suïcidale gedachten.

Astma door vocht: erger in kelders, na mist of zeelucht, reutelen in de ochtend, moet bij het ontwaken rechtop gaan zitten, groen, dik, dradentrekkend sputum; beklemming dwars over het onderste deel van de borst; steken onder het rechter schouderblad; hoest erger bij het opstaan uit bed en bij omslag naar vochtig weer, beter door droge warmte. Kinderen worden rond 4–5 uur wakker met reutelen; na het ontbijt komt het slijm los. Vergelijk Nat-m. (droogte, zon), Puls. (avond, zachtaardig, beter in de buitenlucht), Ars. (1–2 uur, branderig, warmte verlicht maar meer angst), Ant-t. (reutelen zonder de kracht om slijm op te hoesten; beide erger door vocht). [Clarke], [Boger], [Farrington], [Allen]

Lumbosacrale stijfheid en sacro-iliacale pijn, erger bij het opstaan uit een stoel of bed, erger door vocht, beter na wat bewegen en door droge warmte. Steken vanuit de lever naar het rechter schouderblad. Vergelijk Rhus-t. (eerste beweging <, daarna >, maar houdt van vochtige warmte; overbelasting als oorzaak), Calc-ph. (groeipijnen, weersgevoelig). [Boger], [Allen], [Clarke]

Knappen in de gewrichten, erger in de ochtend of bij het opstaan. Stijfheid in knieën en enkels bij vochtig weer. Pijn in linkerheup en -dij. Laat dingen uit de handen vallen. Reumatische pijn erger in een vochtige omgeving. Koude, zweterige voeten bij het ontwaken.

Groenige of gele erupties, vaak vochtig en ontvellend. Wratten, vooral op handen of gezicht, zacht en vochtafscheidend. Urticaria door vocht of onderdrukte emoties. Blaasjesuitslag in huidplooien. Onderdrukte gonorroe die tot huidproblemen leidt.

Slaap verstoord door hoest of piepende ademhaling. Wordt niet uitgerust wakker, vooral tussen 4–6 uur. Dromen over vallen, verdrinken of de dood. Praten in de slaap bij angstige kinderen. Slaapwandelen bij emotioneel belaste adolescenten.

Dromen vol verdriet; dromen over vallen, verstikken of opgesloten zitten. Terugkerende thema’s van verlies, dood of schuld. Kan dromen over water, verdrinken of ondergedompeld zijn — als weerspiegeling van de verergering door vocht en de emotionele zwaarte.

Koudegevoel bij vocht en mist; geringe hitte, kleverig zweet bij nat weer; intermitterende koorts bij moerasbewoners met bilieuze misselijkheid en groene ontlasting; icterische tint; verergering in de ochtend. [Clarke], [Boger], [Allen]

Koude: vocht, regen, kelders; rillingen bij de overgang van droge naar vochtige lucht. Hitte: opvliegers met zwaarte; hoofd heet, voeten koud. Zweet: klam bij vochtig weer, verlicht de zwakte niet; nachtzweten in souterrains. [Hering], [Allen]

Verlangen naar zoetigheid, zure dingen en koolzuurhoudende dranken. Afkeer van vet en melk. Symptomen verergeren door fruit, koud water of zuur voedsel. Honger met een zwakke spijsvertering.

Vocht voert de boventoon. Elk stelsel geeft klachten bij vochtige lucht: gutsende ochtendontlasting, astma door vocht met groen sputum, bilieuze congestie, sacro-iliacale stijfheid bij het opstaan, somberheid bij regen, wratten en vochtige erupties; klachten van oud hoofdletsel keren terug bij mist. Het rechter hypochondrium is beurs en pijnlijk, steken trekken naar het rechter schouderblad; rugpijn erger bij het opstaan maar beter na wat bewegen; verergering aan zee. Kenmerkend is de verstoorde waterbalans — bij hoge luchtvochtigheid raakt het organisme als het ware doorweekt en zakt het in; het herstelt bij droogte, zon en een regelmatige uitscheiding via ontlasting en slijmopgave. [Hering], [Clarke], [Boger], [Kent], [Boericke], [Phatak]

Astma / bronchitis bij vochtig weer

• Ant-t. Reutelen, geen kracht om slijm op te hoesten, cyanose; Nat-s. heeft groen, dradentrekkend sputum, loskomen van slijm in de ochtend, verergering aan zee en door nat weer. [Allen], [Clarke]
• Puls. Avondhoest, zachtaardig, buitenlucht >; Nat-s. ’s ochtends bij vocht, bilieuze achtergrond. [Farrington]
• Ars. 1–2 uur, branderig, angst, warmte verlicht; Nat-s. minder angst, sterker weersafhankelijk. [Boger]
• Kali-s. Gele catarre die van plaats wisselt, beter in de buitenlucht; Nat-s. erger door vocht, groen sputum, verband met de lever. [Clarke]

Gutsende ochtenddiarree

• Sulph. Om 5 uur uit bed drijvend met branderigheid, zoekt warmte; Nat-s. verband met vocht, bilieus, groene ontlasting. [Boger]
• Pod. Overvloedige, pijnloze ochtendontlasting; Nat-s. koliek en bilieuze smaak. [Allen]
• Aloe. Plotselinge aandrang na eten; geleiachtig slijm; Nat-s. weersafhankelijkheid als keynote. [Clarke]

Bilieuze hoofdpijn / lever

• Bry. Frontaal, erger door beweging/droogte; Nat-s. achterhoofd/kruin, beter na ontlasting, erger door vocht. [Hering]
• Chel. Steek bij het rechter schouderblad, geelzucht, aanhoudend tongbeslag; Nat-s. daarnaast gevoeligheid voor vocht en ochtenddiarree. [Farrington]

Gevolgen van hoofdletsel

• Hyo./Nat-m./Arn. (gedrag, verdriet, beursheid); Nat-s. wanneer nat weer neerslachtig maakt, met lichtschuwheid, bijkomende bilieuze symptomen en suïcidale somberheid. [Clarke], [Tyler]

Sacro-iliacale pijn / lumbago, erger bij het opstaan

• Rhus-t. Eerste beweging <, daarna >, door overbelasting/weer; houdt van heet baden; Nat-s. erger door vocht en bilieuze concomitanten. [Boger]
• Calc-ph. Groeipijnen, weersgevoelige kinderen; minder bilieuze klachten en diarree. [Allen]

Wratten / sycose

• Thuja. Vochtige bloemkoolwratten, uitgesproken psychische eigenaardigheden; Nat-s. meer groene catarre + verergering door vocht + lever. [Clarke]
• Caust. Wratten + parese/contractuur; Nat-s. geen parese, bilieuze klachten en verergering door vocht als keynote. [Hering]

• Complementair: Ars. (wanneer angst/branderigheid na een koude rilling op de voorgrond staat), Chel. (galkoliek/rechterschouderblad), Kali-s. (catarre), Thuja (sycose), Sep. (bekken-/leverklachten bij vrouwen), Sulph. (constitutionele psora). [Kent], [Clarke], [Boger]
• Volgt goed op: Bry. bij bilieuze hoofdpijn; Rhus-t. bij lumbago door vocht wanneer ochtendontlasting optreedt; Nat-m. wanneer droogte plaatsmaakt voor gevoeligheid voor vocht. [Farrington], [Tyler]
• Kan gevolgd worden door: Chel. en Merc. bij levercatarre; Kali-s. bij terugkerende bronchiale klachten; Sulph. om chronische gevallen te openen vóór Nat-s. [Clarke], [Boger]
• Antidota: Nux-v. en Puls. bij verergering door voedingsmiddelen; Camph. bij overmatig geneesmiddelengebruik. [Clarke], [Allen]
• Onverenigbaarheid/voorzichtigheid: snel afwisselen met Nat-m. kan het onderscheid tussen de droogte- en vochtas vertroebelen; geef het ziektebeeld de tijd om zich duidelijk te tonen. [Kent]

• Astma in vochtige kelders (groen, dradentrekkend sputum) + reutelen in de ochtend: Nat-s. 200C tijdens natte perioden; ventileer en ontvochtig; let op verlichting na de ochtendontlasting. [Clarke], [Farrington]
• Spuitende ochtenddiarree na koude dranken/fruit: Nat-s. 30C–200C; warme dranken, vermijd bier bij regenachtig weer. [Allen], [Boger]
• Restklachten na hoofdletsel met somberheid bij vochtig weer en bilieuze hoofdpijn: Nat-s. als intercurrent middel; geef begeleiding bij blootstelling aan licht/zontherapie. [Hering], [Tyler]
• Sacro-iliacale rugpijn, erger bij het opstaan, in een vochtig huis: Nat-s. naast een ochtendroutine met mobiliserende oefeningen en droge warmte; beoordeel opnieuw na een weersverandering. [Boger]
• Verergering van catarre/huidklachten door zeelucht: overweeg Nat-s. vóór Kali-s. als de groene kleur overheerst. [Clarke]
• Korte praktijkwenken

• • Groen, taai sputum + erger aan zee/door vocht = Nat-s. tot het tegendeel blijkt. [Clarke]
  • Ochtendontlasting alsof er een ‘vat water’ leegstroomt, die de patiënt bij regenachtig weer uit bed jaagt, geeft in veel gevallen de doorslag. [Allen], [Boger]
  • Het schiet in de rug bij het opstaan, waarna deze na een stukje lopen losser wordt — denk bij nat weer aan Nat-s. [Boger]

Psyche

• Melancholie, erger bij vochtig, regenachtig weer; gedachten aan zelfdoding (door zich dood te schieten). Weersgebonden wanhoop. [Hering], [Kent]
• Prikkelbaar, nors bij het ontwaken; muziek verergert het verdriet bij somber weer. [Clarke]
• Na hoofdletsel — geestelijke traagheid, somberheid bij nat weer. [Tyler], [Clarke]

Hoofd

• Bilieuze hoofdpijn met bittere smaak; beter na ontlasting/braken. Samenhang met de lever. [Allen]
• Hoofdpijn door vocht/mist; zwaar gevoel in achterhoofd/kruin. [Hering]
• Hoofdpijn sinds een hersenschudding, erger bij het opstaan, beter bij liggen op de rechterzij. [Clarke]

Neus/keel

• Neusverkoudheid bij vochtig weer; dikke groene afscheiding in de ochtend. [Hering]
• Groen slijm achter in de neus-keelholte, dat bij het opstaan wordt uitgeschraapt. [Clarke]

Borst/ademhaling

• Astma in vochtige kelders of door zeelucht; groen, dradentrekkend sputum. Keynote van Nat-s. [Clarke], [Farrington]
• Reutelen in de ochtend; slijm komt los na het ontbijt; erger bij het opstaan uit bed. [Allen]
• Steken onder het rechterschouderblad bij hoesten (samenhang met de lever). [Boger]

Buik/rectum

• Diarree, spuitend, die de patiënt ‘s ochtends uit bed jaagt; erger door vocht/koude dranken/fruit. [Allen], [Boger]
• Lever beurs en vergroot; steek ter hoogte van het rechterschouderblad. [Clarke]

Rug/ledematen

• Rugpijn/sacro-iliacale overbelasting, erger bij het opstaan uit een stoel; beter na wat beweging; erger door vocht. [Boger]
• Dove voetzolen bij de eerste stappen in de ochtend. [Allen]

Huid

• Vochtige huiduitslag, erger bij vochtig weer; platte, vochtige wratten. [Hering], [Clarke]
• Seborroïsche plekken keren terug aan zee. [Clarke]

Generale symptomen

• Vochtig, regenachtig weer verergert; droge warmte verbetert. Centrale modaliteit. [Hering]
• Aan zee verergeren catarre en huidklachten. [Clarke]
• Erger ‘s ochtends bij het opstaan; ontlasting/opgeven van sputum geeft verlichting. [Allen]

Hahnemann — Chronic Diseases (1828–1830): vroege aantekeningen over Natrum-zouten en constitutionele toestanden.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of our Materia Medica (1879–1891): modaliteiten bij vochtig weer, groen sputum, ochtenddiarree, restklachten na hoofdletsel.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–1879): bilieuze klachtengebied, verschijnselen van lever en poortaderstelsel, keynotes van ontlasting en borst.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): verergering aan zee/door vocht, groene catarrale afscheiding, rubriek voor suïcidale impuls, steek ter hoogte van het rechterschouderblad.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905); Synoptic Key (1915): generale symptomen (vocht <, ochtend <, bij het opstaan <, beter na beweging), aanwijzingen betreffende lever en sacro-iliacale streek.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): miasmatische kleuring (sycotisch–psorisch), weersgebonden somberheid, vergelijkingen met Nat-m. en Thuja.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): astma door vocht, ochtendontlasting, groene afscheidingen, verergering door zeelucht.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics/Pharmacography (1867–1868): farmacologische onderbouwing van natriumsulfaat (hydragoge werking, vochtbalans van de sereuze vliezen).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): differentiaaldiagnose bij ademhalings- en leverklachten (Ant-t., Puls., Chel.).
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): kernpunten — vocht <, ochtenddiarree, leverklachten met groene afscheidingen.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1932): toestanden na hoofdletsel, depressie bij vochtig weer, aanwijzingen voor kinderen.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): doorslaggevende klinische kenmerken — spuitende ochtendontlasting, moeraskoortsen, astma door vocht.