• Mond & speekselklieren — acute stomatitis met overvloedige, stinkende speekselvloed; tandvlees gevoelig, met zweervorming; snelle afstoting van necrotisch weefsel weerspiegelt de etsende werking van kwik [Hering], [Allen]. Zie Mond.
• Keel & keelholte — hevige, brandende ontsteking; vroeg optredend grijswit membraan; dysfagie met stekende pijnen; bijtend exsudaat [Clarke], [Boericke]. Zie Keel.
• Maag & dunne darm — gastritis en enteritis met brandende, snijdende pijn; onophoudelijke misselijkheid; het kleinste slokje verergert [Allen], [Hughes]. Zie Maag/Buik.
• Colon & rectum — het grote middel bij tenesmus: onophoudelijke aandrang met geringe hoeveelheden bloederig slijm met weefselflarden; pijn en aandrang houden na de ontlasting aan [Hering], [Allen]. Zie Rectum.
• Urinewegen & nieren — tenesmus vesicae met hevig brandende, druppelsgewijze urinelozing; albuminurie, hematurie; cystitis na dysenterie [Boger], [Clarke]. Zie Urinewegen.
• Sereuze vliezen — acute, bijtende ontsteking met plastisch exsudaat; fibrineafzettingen weerspiegelen het beeld van membraanvorming in de keel [Hughes], [Clarke].
• Huid & ulcera — branderigheid, neiging tot voortschrijdend weefselverval; donkere randen, afstoting van necrotisch weefsel aan de bodem; scherpe, ontvellende exsudaten [Hering], [Allen]. Zie Huid.
• Bloed & collaps — sijpelende bloedingen, uitputting, koude met brandende pijnen; septische toestanden [Allen], [Clarke]. Zie Koorts/Generale symptomen.

• Warme kompressen bij brandende, snijdende buikpijnen verzachten de oppervlakkige pijn, maar niet de aandrang [Hering].
• Volstrekte rust tijdens rectale tenesmus of blaastenesmus — beweging verergert de spasmen [Boger].
• Slokjes warm water, in zeer kleine hoeveelheden, verzachten soms kortstondig het branden in de maag (vaak slechts heel even) [Allen].
• Na de slaap (kortstondig): een tijdelijke afname van de aandrang vóór de volgende aanval [Clinical].
• Een rustige, donkere kamer bij hoofdpijn na hevige ontlasting — minder gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels [Clarke].
• Zachte, aanhoudende druk op de onderbuik tijdens tenesmus kan het persen verminderen [Clinical].
• Bedwarmte bij kouwelijkheid en koude aan het lichaamsoppervlak, hoewel het inwendige branden aanhoudt [Boericke].
• Een zorgvuldig gekozen, niet-prikkelend dieet (bouillons) na de acute fase — minder prikkeling van de slijmvliezen [Hughes].
• Vaak heel kleine slokjes in plaats van grote teugen — vermindert de onmiddellijk optredende maagkramp [Allen].

• Nacht — aandrang en branderigheid zijn na middernacht aanzienlijk heviger [Hering], [Kent].
• De geringste hoeveelheid eten of drinken — lokt maag- en rectumspasmen uit; zelfs water wekt tenesmus op [Allen], [Clarke].
• Blootstelling aan koude en vocht — koudegevoel met inwendig branden; congestie van de slijmvliezen neemt toe [Boericke].
• Beweging — versterkt de snijdende buikpijn en de blaasaandrang [Boger].
• Na de ontlasting — tenesmus houdt aan met hevig brandende pijn (keynote) [Hering].
• Na het urineren — branderigheid houdt aan; de aandrang keert onmiddellijk terug [Boger], [Clarke].
• Aanraking of druk op de keel — uiterst pijnlijke gevoeligheid van de keelholte; dysfagie verergert [Clarke].
• Spreken of slikken — vliezen in de keel zijn pijnlijk gevoelig; vloeibaar voedsel is erger dan vast voedsel, of omgekeerd, afhankelijk van de fase [Allen].
• Koffie, alcohol, specerijen — verergeren de slijmvliesontsteking sterk [Hughes].
• Onderdrukte transpiratie — versterkt de inwendige hitte en de angstige rusteloosheid [Kent].
• Tussen de ontlastingen — voortdurend gevoel van onvolledige lediging (rectum en blaas) [Hering].
• Plotselinge temperatuurwisselingen — instabiliteit van de vaatreacties, koude rillingen afgewisseld met branderigheid [Boericke].

Angstige, gekwelde rusteloosheid uit vrees dat de volgende slikbeweging of de geringste beweging ondraaglijk branden of aandrang zal uitlokken; de geest wordt geheel in beslag genomen door de bijtende processen in het lichaam [Hering], [Clarke]. Prikkelbaar, snauwerig; de pijnen maken hem impulsief of, bij ernstige vergiftigingstoestanden, zelfs delirant [Allen]. Grote innerlijke onrust met angst voor ontlasting en urineren, omdat elke lozing de kwelling opnieuw doet beginnen — deze anticipatieangst is van praktisch belang bij de anamnese [Hering]. Perioden van verwardheid: antwoordt traag, het denken is vertroebeld door pijn en uitputting; kan bij hoge koorts of septische collaps overgaan in een mompelend delirium [Allen], [Boericke]. Overgevoelig voor indrukken: geluid, licht en gesprekken verergeren hoofdpijn en misselijkheid [Clarke]. Bij vergiftigingstoestanden kunnen achterdocht of afkeer van verzorgers optreden; op andere momenten apathisch door uitputting [Hughes]. Het psychische beeld sluit aan bij de modaliteit ‘erger ‘s nachts’ en bij de voortdurende tenesmus na de lozing, die iedere rust onmogelijk maakt. Casus: hevige dysenterische tenesmus met doodsangst voor de postoel; Merc-cor. 3X, frequent herhaald, verminderde de angst naarmate de aandrang afnam [Clinical].

Voorhoofdspijn met een bandvormig insnoerend gevoel, erger door inspanning van de ogen en door geluid, vaak gelijktijdig met maag- of rectale crises [Clarke]. Hitte op de kruin met een bleek gezicht of plaatselijk rode vlekken; het hoofd klopt wanneer de tenesmus opkomt [Hering]. Hoofdpijn met misselijkheid: de geringste beweging brengt zowel maag als hoofd in beroering, passend bij ‘erger door beweging’ [Allen]. Zwaar gevoel in het achterhoofd tijdens koude rillingen; het hoofd voelt te zwaar om van het kussen te tillen. De hoofdhuid is soms gevoelig alsof deze ontveld is, een uiting aan de huid van het bijtende thema van het middel [Hughes]. Bij collapstoestanden koud zweet op het voorhoofd met inwendig branden — deze polariteit (uitwendige koude, inwendig vuur) is kenmerkend [Boericke].

Roodheid van het bindvlies met branderigheid en scherpe tranenvloed die de oogleden ontv elt, een minder belangrijk maar bij de etsende werking van het middel passend teken [Hering]. Het zicht wordt onvast tijdens pijnaanvallen; wisselende pupilgrootte bij koorts [Allen]. Lichtschuwheid bij hevige maagtenesmus; de ogen voelen droog en heet aan, ondanks overvloedige tranen. Licht oedeem van de oogleden met pijn bij aanraking; gevoelige ooghoeken. Geen primair oogmiddel, maar het thema van ontvellende afscheidingen keert hier terug [Clarke].

Geluiden verergeren hoofdpijn en misselijkheid; vol gevoel in de oren tijdens koorts. Stekende pijnen naar het gebied van de buis van Eustachius bij pogingen tot slikken tijdens ontsteking van de keelholte [Clarke]. Oorsuizen tijdens collapsfasen; verminderd gehoor door systemische toxemie [Allen].

Neusverkoudheid met ontvellende afscheiding en branderigheid in de neusgaten; slijm met bloedstrepen [Hering]. Verstoorde reuk; etensgeuren wekken misselijkheid op (sluit aan bij Maag, ‘erger door de geringste hoeveelheid voedsel’). Niezen doet de keelpijn schoksgewijs toenemen. De pijnlijke rauwheid van het neusslijmvlies loopt parallel met de thema’s van mond en keel [Allen].

Angstige, ingevallen, soms hippocratische gelaatsuitdrukking; lippen droog, gebarsten en pijnlijk, met een rauw, brandend gevoel [Clarke]. Afwisselend bleek en rood gezicht, passend bij de instabiliteit van de vaatreacties; koud zweet op het gezicht met inwendig branden [Boericke]. Gevoelige onderkaaksklieren — de affiniteit van kwik voor de klieren [Hering].

Overvloedige, stinkende speekselvloed met rauw, verzweerd slijmvlies; tandvlees gezwollen, bloedt bij aanraking; tong gezwollen, soms als een landkaart getekend, met hevige branderigheid [Hering], [Allen]. Het speeksel is draderig, metaalachtig en stinkend — een teken van bijtende aantasting in het hele lichaam. Tanden doen pijn en gaan loszitten; tandkassen gevoelig; stinkende adem. De mond weerspiegelt het gehele karakter van het middel: bijtende ontvelling met bloedingen en stinkende afscheidingen [Clarke]. Warme dranken kunnen even verzachtend aanvoelen, passend bij verbetering door warmte.

Sponsachtig tandvlees dat bloedt; scheurende kiespijn, erger ‘s nachts en door bedwarmte (kenmerk van de kwikgroep), terwijl de brandende mond vaak juist warmte verlangt ter verzachting — let op deze nuance [Hering]. Tanden gevoelig voor koude lucht en aanraking; speekselvloed versterkt de pijnbeleving [Allen].

Een belangrijk aangrijpingsgebied: keelholte intens rood, met al vroeg een grijswit membraan; amandelen en zacht gehemelte gezwollen; slikken uiterst pijnlijk, vloeibaar soms erger dan vast voedsel, of omgekeerd naargelang de fase [Clarke], [Hering]. Rauw en brandend gevoel, met steken naar de oren bij het slikken. Overvloedig speeksel loopt uit de mond, maar de dorst houdt aan; elk slokje wekt opnieuw branderigheid op — passend bij verergering door de geringste hoeveelheid eten of drinken [Allen]. Onderkaaksklieren gevoelig; hals uitwendig pijnlijk bij aanraking (sluit aan bij verergering door aanraking). Het beeld van bijtend sublimaat contrasteert met Kali-bich. (taaie, draderige proppen; scherp begrensde, als uitgeponste ulcera) en Lac-can. (afwisselend links en rechts); bij Merc-cor. ontstaat doorgaans eerder een membraan en is er sterkere branderigheid met speekselvloed [Clarke], [Kent]. [Toxicology]/[Clinical].

Hevige gastritis: branderigheid van mond tot maag; kokhalzen en braken van slijm, gal, soms bloed; de kleinste hoeveelheid water wekt opnieuw kramp op [Allen], [Hughes]. Doodzieke misselijkheid, erger door beweging en geuren, aansluitend bij Hoofd en Neus. Maagstreek uiterst gevoelig; de patiënt houdt de handen op deze streek en ziet op tegen slikken. Verlangt naar warme slokjes (kortstondige verlichting), maar ‘erger door de geringste hoeveelheid voedsel’ overheerst [Hering]. Gevoel alsof een gloeiende kool in de maag brandt — een overeenkomst met Arsenicum, maar Merc-cor. heeft meer tenesmus lager in het lichaam en overvloedige speekselvloed [Clarke], [Kent].

Snijdende, brandende koliek, vooral in de onderbuik, die tot ontlasting drijft met weinig resultaat; de pijnen grijpen als een hete klauw [Hering]. Trommelzuchtige opzetting, maar toch gevoelig; beweging verergert (passend bij verergering door beweging). Mesenteriale klieren kunnen vergroot en gevoelig aanvoelen [Allen]. De verergering na de lozing is essentieel: na elke geringe ontlasting blijft de kwellende buikpijn bestaan en dwingt deze tot opnieuw persen. Warmte en zachte druk kunnen oppervlakkige verlichting geven (sluit aan bij verbetering door warmte/druk). Vergelijk Nux-v. (aandrang vóór en na, maar minder bijtende branderigheid) en Aloe (overvloedige geleiachtige ontlasting zonder de messcherpe branderigheid) [Kent], [Boger].

Tenesmus vesicae met hevig brandende, druppelsgewijze urinelozing en branderigheid na het urineren; urine eiwithoudend, rookkleurig of bloederig; strangurie komt vaak voor [Boger], [Clarke]. Druk boven het schaambeen verergert; warmte verlicht aan de oppervlakte, maar niet het inwendige branden (polariteit). Cystitis na dysenterie is een klassieke indicatie — gelijktijdige rectale tenesmus en blaastenesmus wijzen sterk op Merc-cor. Vergelijk Canth. (branderigheid vóór, tijdens en na; sterkere seksuele prikkelbaarheid), Tereb. (rookkleurige, koffiedikachtige urine, nadruk op de nieren), Sars. (pijn aan het einde van het urineren) [Kent], [Boericke]. [Clinical].

Gebied van een keynote: onophoudelijke tenesmus met geringe hoeveelheden bloederig slijm met weefselflarden; pijn en aandrang houden na de ontlasting aan — vaak erger dan tijdens de lozing [Hering], [Allen]. Branderigheid en rauwheid aan de anus; het bloed kan eerst helderrood en daarna donker zijn. Het rectale beeld is heviger en bloediger dan dat van Merc-sol., met meer kwelling na de lozing; Canth. heeft branderigheid, maar de blaas staat op de voorgrond; Nux-v. heeft krampachtige aandrang, maar minder bijtend slijm [Clarke], [Kent]. Rectum en blaas geven vaak ‘tegelijk aandrang’, maar bij Merc-cor. blijft de pijn na de lozing sterker aanhouden. [Clinical]/[Toxicology].

Blaasaandrang met pijnlijke erecties (reflexmatig door blaasprikkeling) [Allen]. Voorhuid en urinebuisopening pijnlijk, met ontvellende afscheidingen; zweervorming als bij weke sjanker, met donkere, ondermijnde randen — syfilitische kleuring [Hering]. Seksueel verlangen verminderd bij collaps; of prikkelbaar in vroege fasen. Branderigheid in de urinebuis na de coïtus. [Clinical].

Ontvellende fluor, scherp en brandend; rauwe oppervlakken van de vulva [Hering]. Menstruatie kan blaas- of rectale tenesmus uitlokken of verergeren. Na miskramen of bij septische toestanden: stinkende afscheidingen met brandende rauwheid (vergelijk Ars., Pyrog.) [Clarke]. Cystitis tijdens de zwangerschap of na de bevalling met branderigheid na de lozing doet denken aan Merc-cor. [Clinical].

Korte, hete ademteugen tijdens koliek; tussendoor zuchten. Praten verergert keelpijn en kokhalzen [Clarke].

Hartkloppingen tijdens koorts en na de ontlasting door uitputting; kleine, snelle pols bij collaps [Allen]. Bloedingsneiging kan de bloeddruk verlagen, met een gevoel van flauwte bij het opstaan (sluit aan bij Generale symptomen).

Oppervlakkige ademhaling door buikpijn; steken naar het borstbeen bij persen [Allen]. Bij hoesten opgegeven slijm is ontvellend; rauw gevoel in de luchtpijp. Geen primair middel voor borstklachten, maar het slijmvliesthema blijft aanwezig [Clarke].

Zeurende pijn in de lumbosacrale streek met blaastenesmus; pijnlijke gevoeligheid van het heiligbeen na de ontlasting [Boger]. Zwakte in de rug tijdens koude rillingen; kan niet lang rechtop zitten.

Koud en bevend, terwijl ‘vanbinnen’ branderigheid wordt gevoeld. Kuitkrampen tijdens tenesmus; benen zakken weg bij terugkeer na de ontlasting (uitputting) [Allen]. Nagels en huid rond de vingertoppen pijnlijk en rauw (bijtend thema).

Brandende, ontvellende huiduitslag; ulcera met donkere, ondermijnde randen en een bodem met afstotend necrotisch weefsel; dunne, bijtende wondafscheiding ontv elt de omliggende huid [Hering], [Clarke]. Rond het ulcus kan erysipelasachtige roodheid voorkomen. Jeuk met pijnlijke gevoeligheid; krabben laat een rauw oppervlak achter — opnieuw het kenmerkende etsende karakter.

Weinig echte slaap; nachtelijke verergering dwingt tot voortdurend opstaan voor ontlasting of urineren [Hering]. Dommelt tussen de aanvallen; slaap verkwikt niet, met dromen over vuur, messen en operaties — lichamelijke pijnen worden in het droomleven geprojecteerd [Clarke]. Bij het gaan liggen inwendige hitte met koude aan het lichaamsoppervlak; rusteloos woelen (sluit aan bij Koorts). Korte slaapjes kunnen de geest even tot rust brengen (verbetering na slaap — kortstondig), maar de volgende aandrang verstoort iedere rust. Wordt wakker met metaalsmaak en speekselvloed.

Beangstigende dromen over hitte, branden en bloed; over het toilet niet op tijd bereiken; over stikken bij het slikken [Clarke]. Dromen kondigen vaak de volgende aanval aan — de patiënt ziet op tegen slapen.

Koude rillingen met uitwendige koude en inwendig branden; snelle afwisselingen; gezicht eerst bleek, dan rood; koud zweet op het voorhoofd [Boericke], [Allen]. Hitte zonder dorst kan overgaan in dorst naar kleine slokjes, die telkens de maagpijn opnieuw opwekken (verergering door de geringste hoeveelheid drinken). Septische toestanden met uitputting, stank en sijpelende bloedingen; kleine, snelle pols. Koortspiek vaak ‘s nachts.

Kouwelijkheid bij de geringste ontbloting; hitte met brandende pijnen en angst; zweet koud, klam en stinkend; transpiratie geeft weinig verlichting — het thema ‘na de lozing’ keert zelfs in de temperatuurfasen terug [Hering], [Clarke].

Afkeer van voedsel; zelfs water wekt opnieuw pijn op; verlangt naar warme slokjes (vluchtige verlichting) [Allen]. Koffie, alcohol en specerijen verergeren; melk wordt in acute dysenterische fasen vaak niet verdragen [Hughes]. Voortdurende metaalsmaak.

Een middel met een corrosief en hemorragisch karakter en uitgesproken tenesmen: geringe uitscheidingen met hevig persen; de pijn houdt na de ontlasting of het urineren aan [Hering], [Allen]. Uitwendige koude met inwendig vuur; warmte geeft aan de oppervlakte verlichting, maar het inwendige branden blijft bestaan (polariteit). Uitgesproken uitputting, maar toch rusteloosheid door de pijn. Nachtelijke verergeringen; erger bij vochtig en koud weer. Drukpijnlijke klieren (submandibulair, mesenteriaal). Neiging tot membraneuze ontsteking (keel), fibrineuze exsudatie (sereuze vliezen) en fagedenische ulceratie (huid). Lijkt op Ars. wat betreft branden en uitputting, maar met sterkere tenesmen en meer speekselvloed; verschilt van Merc-sol. door de hevigheid van de pijn en het aanhouden ervan na de ontlasting of het urineren, met meer bloed en vlokkerig slijm [Clarke], [Kent], [Hering]. [Proving]/[Toxicology]/[Clinical].

• Merc-sol. — Rectale en blaastenesmen, speekselvloed; Merc-cor. heeft heviger pijn na de ontlasting of het urineren, meer bloedingen en vroegere membraanvorming in de keel [Hering], [Clarke].
• Cantharis — Branden in de blaas vóór, tijdens en na het urineren; seksuele overprikkeling; minder vlokkerig slijm uit het rectum; blaastenesmen vaak sterker dan rectale tenesmen [Kent], [Boger].
• Arsenicum — Brandende pijnen met uitputting en rusteloosheid; bij Arsenicum is er echter doodsangst en dorst naar kleine slokjes, die consequenter verlichting geven; Merc-cor. heeft kwellende pijn na de ontlasting of het urineren en speekselvloed [Clarke], [Kent].
• Nux vomica — Tenesmen en spasmen, opvliegendheid; ontlasting minder vlokkerig en bloederig; pijn minder brandend en bijtend [Kent].
• Aloe — Geleiachtige ontlasting met plotselinge aandrang en incontinentie; minder branden, meer borrelen en rectale zwakte [Boger].
• Kali-bich. — Taaie proppen, dradentrekkend slijm, scherp begrensde zweren als uitgeponste gaten in de keel; minder speekselvloed; het rectale beeld wordt niet gekenmerkt door aanhoudend branden na de ontlasting [Clarke].
• Phytolacca — Keelklachten met klierpijn die naar de oren uitstraalt, donkerrode keelholte; minder corrosieve membraanvorming en speekselvloed [Clarke].
• Terebinthina — Hematurie, rookkleurige urine, nadruk op nefritis; rectale tenesmen gering vergeleken met de blaastenesmen [Boger].
• Sarsaparilla — Pijn vooral aan het einde van het urineren; minder albuminurie en hematurie; tenesmen niet onophoudelijk [Kent].
• Baptisia — Septische, tyfeuze toestanden met stupor; minder hevige tenesmen; wel stinkende adem, maar niet het bijtende branden [Clarke].
• Hepar sulph. — Etterende, gevoelige slijmvliezen; splinterachtige keelpijn; mist het dysenteriebeeld met vlokkerige, bloederige uitscheidingen [Hering].
• Nitric acid — Syfilitische ulceraties met splinterpijnen en bloedingen; minder uitgesproken combinatie van speekselvloed en tenesmen [Clarke].

• Complementair: Hepar-s. — beide hebben affiniteit met klieren en een neiging tot ettering; Hepar matigt membraneuze processen na Merc-cor. bij keelklachten [Kent].
• Complementair: Nit-ac. — syfilitische en hemorragische tendensen; volgt op Merc-cor. bij fagedenische ulceraties [Clarke].
• Volgt goed op: Arsen. — bij septische collaps na hevige gastro-enteritis, wanneer het branden met uitputting aanhoudt [Kent].
• Volgt goed op: Tereb. — nadat de hematurie is afgenomen, om het herstel van het slijmvlies te voltooien [Boger].
• Kan gevolgd worden door: Acon. — vroege vasculaire storm, daarna Merc-cor. voor de corrosieve slijmvliesfase [Boericke].
• Kan gevolgd worden door: Bell. — sterke congestie van de keelholte voorafgaand aan echte membraanvorming; Merc-cor. voor het membraneuze stadium met speekselvloed [Clarke].
• Antidota (functioneel): Hepar-s., China (bij collaps door vochtverlies), Opium (bij pijnlijke spasmen met retentie) [Clarke], [Boericke].
• Onverenigbaar/niet laten volgen: traditioneel wordt in bepaalde chronische kwiktoestanden gewaarschuwd voor Sil. na Merc. (onverenigbaarheid van werking) [Kent].
• Verwante groep: Merc-sol., Merc-viv., Merc-cyan., Merc-iod. (jodide) — met verschillende accenten op klieren en membraanvorming [Hering], [Clarke].

• Acute dysenterie met onophoudelijke tenesmen en geringe hoeveelheden vlokkerig, bloederig slijm is de voornaamste indicatie; bij acute slijmvliescrises geven velen de voorkeur aan frequent toegediende lage potenties (bijv. 3X–6X om de 1–2 uur, met langere tussenpozen bij verbetering) [Hering], [Allen], [Clarke].
• Bij cystitis na dysenterie met samenhang tussen rectale en blaasklachten kan 6C–30C worden gebruikt wanneer de generale symptomen overeenkomen (erger ‘s nachts, branden na het urineren) [Boger].
• Vroege membraanvorming in de keelholte, met speekselvloed en branden, doet denken aan Merc-cor., afwisselend met of opeenvolgend aan Bell. of Hepar-s. naargelang de fasen wisselen (vermijd mechanisch afwisselen; laat de casus beslissen) [Clarke], [Kent].
• Ernstige gastritis door irriterende stoffen, met branden en verergering door het geringste drinken — kort op elkaar toegediende doses 3X–6X kunnen de plaatselijke storm beteugelen, terwijl de generale totaliteit wordt gevolgd [Allen], [Hughes].
• Praktijkparels:
  • Casus: dysenterie met onverminderde pijn na de ontlasting; Merc-cor. 3X, elk halfuur gedurende 6 doses en daarna elk uur, bracht de tenesmen in de loop van de nacht tot bedaren [Hering].
  • Casus: cystitis na dysenterie met albuminurie; Merc-cor. 6C t.i.d. gedurende drie dagen verminderde het branden in de blaas en de frequente mictie [Boger].
  • Casus: vroege membraneuze keelontsteking met overvloedige speekselvloed; voorzichtig herhaalde toediening van Merc-cor. 30C verbeterde het slikken binnen 24 uur [Clarke].

Psyche

• Angst voor verwachte pijn bij ontlasting of urineren. Een praktisch aanknopingspunt voor de kwelling die daarna aanhoudt [Hering].
• Prikkelbaarheid door pijn; geeft korte antwoorden. Psychische scherpte door pijn [Allen].
• Rusteloosheid met uitputting. Inwendig vuur, uitwendige collaps [Boericke].
• Angst om te slikken. Verwacht brandende pijn in de keelholte [Clarke].
• Delirium, mompelen, septische toestanden. Kenmerk van de toxische fase [Allen].

Hoofd

• Frontale hoofdpijn bij maag- of rectale crises. Samenhang tussen orgaanstelsels [Clarke].
• Koud zweet op het voorhoofd met inwendig branden. Teken van polariteit [Boericke].
• Insnoering als door een band. Weerspiegeling van vaatspasme [Hering].
• Duizeligheid bij opstaan, flauwtegevoel. Neiging tot collaps [Allen].
• Fotofobie met misselijkheid. Zintuiglijke prikkelbaarheid [Clarke].

Keel

• Vroege, grijswitte membraanvorming in keelholte en op tonsillen. Corrosief mercuriaal kenmerk [Clarke].
• Overvloedige speekselvloed met dysfagie. Kenmerkend teken van de middelgroep [Hering].
• Slikken: vloeistoffen erger (of vast voedsel), afwisselend. Variatie naargelang de fase [Allen].
• Pijn die bij het slikken naar de oren schiet. Klassiek mercuriaal keelbeeld [Clarke].
• Ulceratie van de tonsillen, donkere randen. Fagedenisch karakter [Hering].

Maag/buik

• Gastritis, brandend, erger door het geringste drinken. Centrale keynote [Allen].
• Snijdende koliek in de onderbuik met tenesmen. Dwingt tot ontlasting, zonder verlichting [Hering].
• Misselijkheid door geuren of de geringste beweging. Samenhang tussen zintuigen en ingewanden [Clarke].
• Drukpijn in het epigastrium; houdt de hand op die streek. Beschermende houding [Allen].
• Warme slokjes geven tijdelijk verlichting. Gedeeltelijke verlichting van klachten [Hering].

Rectum

• Onophoudelijke tenesmen met geringe hoeveelheden vlokkerig, bloederig slijm. Pathognomonisch voor de middelkeuze [Hering], [Allen].
• Pijn houdt na de ontlasting aan. De keynote van kwelling na de ontlasting [Hering].
• Bloeding met branden en een rauw gevoel. Corrosief karakter [Clarke].
• Aandrang blijft bestaan hoewel het rectum leeg is. Na-ijlend spasme [Boger].
• Dysenterie met kwalijk riekende, stinkende uitscheidingen. Septisch karakter [Allen].

Urinewegen

• Tenesmus vesicae, branden na het urineren. Aanvulling op het rectale beeld [Boger].
• Urine druppelsgewijs, albuminehoudend, bloederig. Betrokkenheid van de nieren [Clarke].
• Strangurie, suprapubische pijn. Teken van spasme [Allen].
• Cystitis na dysenterie. Cluster van indicaties [Boger].
• Pijn houdt na het urineren aan. Keynote van aanhoudende pijn na het urineren [Clarke].

Huid

• Fagedenische zweren met donkere, ondermijnde randen. Corrosief kenmerk [Hering].
• Uitscheidingen ontvellen de omringende huid. Thema van bijtende afscheidingen [Clarke].
• Erysipelasachtige randen rond zweren. Ontstekingsring [Hering].
• Brandende huiduitslag; rauw na krabben. Bijtend karakter [Allen].
• Dun, vuil en kwalijk riekend wondvocht. Septisch aspect [Clarke].

Koorts/generale symptomen

• Koude rillingen met inwendige brandende hitte. Kenmerkende polariteit [Boericke].
• Nachtelijke verergering (pijn, aandrang). Mercuriaal ritme [Hering].
• Uitputting met rusteloosheid. Bezien vanuit sepsis en collaps [Allen].
• Neiging tot bloedingen. Syfilitische toon [Clarke].
• Erger door vocht en koude; beter door warmte (gedeeltelijk). Nuance in de modaliteiten [Boericke].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): toxicologie en klinische bevestigingen (rectale en blaastenesmen; keel; huid).
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): toxicologische gegevens (gastro-enteritis; nieren; koorts).
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): keynotes, modaliteiten, differentiaaldiagnose, middelrelaties.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1901): beknopte klinische indicaties; modaliteiten.
Boger, C. M. — Boenninghausen’s Characteristics & Repertory (1905): modaliteiten; samenhang tussen rectale en blaasklachten; aanwijzingen voor repertorisatie.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (edities uit de jaren 1870): farmacologische en toxicologische verbanden voor HgCl₂.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): miasmatische toon; vergelijkingen (Ars., Nux, Canth.).
Allen, H. C. — Keynotes and Characteristics (1898): opvallende mercuriale kenmerken; nachtelijke verergering; speekselvloed.
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1879): klinische waarnemingen bij acute slijmvliesaandoeningen.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): orgaanaffiniteiten; vergelijkingen (Kali-bich., Phyt.).
Boger, C. M. — Synoptic Key (1915): essentie; aanknopingspunten voor de middelkeuze bij crises.
Nash, E. B. — Leaders in Homoeopathic Therapeutics (1899): praktijkparels over dysenterie en cystitis; middelrelaties.