• Endocrien-metabole as. Verhoogde of verlaagde basale stofwisseling; vermagering met honger (zoals bij Iodum) of obesitas/traagheid (zoals bij Calc.); stoornissen in groei, tanddoorbraak en puberteitsontwikkeling [Clarke], [Boericke].
• Hart & bloedsomloop. Tachycardie, hartkloppingen, kortademigheid bij geringe inspanning; systolische souffles bij een verhoogd hartminuutvolume; opvliegers en transpiratie; gevoel van flauwte bij het opstaan [Hughes], [Boericke].
• Zenuwstelsel. Beverigheid, rusteloosheid, slapeloosheid, nerveuze hoofdpijn; daartegenover geestelijke traagheid en apathie van het hypothyreoïde type [Allen], [Clarke].
• Huid/haar/nagels. Droge, ruwe, schilferende huid; broze nagels; alopecia; urticaria; neiging tot psoriasis/eczeem; gemakkelijk blozen en transpireren [Boericke], [Clarke].
• Vrouwelijk bekken. Onregelmatige menstruatie (menorragie, amenorroe), myomen met hevig bloedverlies, dysmenorroe; verminderde vruchtbaarheid; toestanden van verminderde vitaliteit na de bevalling; de ovarium-uterusas is gevoelig voor het schildklierevenwicht [Clarke], [Farrington].
• Keel/hals. Struma (eenvoudig/toxisch); gevoel van een te strakke kraag en verstikking; gevoelige schildklierstreek [Hering], [Clarke].
• Groei & ontwikkeling. Cretinoïde kenmerken, vertraagde tanddoorbraak, achterblijvende groei; daartegenover kinderen die te snel groeien, nerveus zijn en uitgeput raken [Clarke], [Boericke].
• Nieren/vochthuishouding. Polyurie, nycturie; oedeem bij een verminderde schildklierfunctie; de neiging tot dorst en veranderingen in de diurese wisselen met de stofwisselingsactiviteit [Clarke], [Hughes].

• Koele lucht; koel baden (vermindert opvliegers en hartkloppingen bij warme, rusteloze typen) [Boericke], [Clarke].
• Rust; liggen (vermindert hartkloppingen en dyspneu die al na de geringste inspanning optreden) [Hughes].
• Regelmatig kleine maaltijden; langdurig vasten vermijden vermindert tremor en hoofdpijn [Clarke].
• Buitenlucht, rustig wandelen (vermindert prikkelbaarheid zonder overprikkeling te veroorzaken) [Boger].
• Na de menstruatie (bij sommigen: de menorragie neemt af, het hoofd wordt helder) [Clarke].
• Warmte bij kouwelijke, trage typen (de huid wordt zachter, de pijn neemt af) [Boericke].

• Hitte en warme kamers; te warm worden in bed (opvliegers, transpiratie, hartkloppingen, bonzend hoofd) [Boericke], [Clarke].
• Inspanning, opwinding, omhooggaan (het hart gaat tekeer; tremor, gevoel van flauwte) [Hughes].
• Vóór de menstruatie / rond de ovulatie (hoofdpijn, hevig bloedverlies, nerveuze onrust) [Clarke].
• Vasten of lange tussenpozen tussen maaltijden (tremor, gevoel van flauwte met hevige honger) [Allen].
• Koude/blootstelling aan koude bij trage, obese typen (kouwelijkheid, de huid wordt ruwer) [Boericke].
• Druk rond de hals (kragen) en geestelijke inspanning (hoofdpijn, hartkloppingen) [Clarke], [Boger].

Twee tegenpolen: warm, rusteloos en over zijn toeren — snel, angstig, prikkelbaar, kan niet stilzitten; slapeloosheid, gedachten verdringen elkaar. Of juist sloom, apathisch, neerslachtig, met een traag geheugen en onverschilligheid voor de omgeving (myxoedemateuze stemming) [Clarke], [Allen]. Prikkelbaar door hartkloppingen/tremor; schrikt gemakkelijk; overgevoelig voor lawaai en drukte. Bij warme typen angst voor een naderende ziekte zonder duidelijk omschreven voorwerp van angst; weinig zelfvertrouwen bij kouwelijke, obese typen. Wisselend arbeidsvermogen — korte perioden van activiteit, gevolgd door uitputting [Boericke], [Farrington].

Vasculaire, kloppende hoofdpijn met warmte van het gezicht en transpiratie van de hoofdhuid; erger in warme kamers, door inspanning en tijdens de menstruatie; beter door koele lucht, rust en licht voedsel [Clarke]. Trekkend gevoel in het achterhoofd bij trage typen; brandende kruin bij warme typen. Duizeligheid bij het opstaan met een fladderend hartgevoel; moet gaan liggen [Hughes]. Neuralgische, schietende pijn rond ogen en slapen tijdens thyreotoxische crises [Boericke].

Exoftalmie bij toxisch struma; starende, glanzende ogen; lichtschuwheid en droogheid [Clarke]. Gezwollen oogleden bij typen met een verminderde schildklierfunctie; dunne wenkbrauwen door haaruitval [Boericke]. Trillende oogleden met hartkloppingen. Wazig zien tijdens opvliegers; zwarte vlekjes bij een gevoel van flauwte [Allen].

Geluiden synchroon met de hartslag; pulserende tinnitus in warme toestanden [Clarke]. Overgevoelig voor geluid tijdens hoofdpijn; oorpijn door koude tocht bij typen met een verminderde schildklierfunctie [Boericke].

Droge neusverkoudheid in verwarmde kamers; vaak verkouden bij geringe vitaliteit; perioden van anosmie in trage toestanden [Clarke]. Niezen door de warmte van het bed (een golf van hitte) [Boericke].

Bij het warme type: opvliegers, transpiratie en fijne tremor rond de lippen; bij het type met verminderde functie: een gezwollen, bleek gelaat met vermoeide uitdrukking, hangende oogleden en een droge huid [Clarke]. Blauwachtige lippen tijdens aanvallen van flauwte. Opvlammen van acne/rosacea door warmte [Boericke].

Droge mond en dorst in warme toestanden; rode landkaarttong of trillende tong; ’s ochtends een bittere smaak [Allen]. Bij typen met verminderde functie is de tong groot, bleek en voorzien van tandafdrukken; vlakke smaak; trage spraak [Clarke]. Afteuze plekken bij uitgeputte vrouwen rond de menstruatie [Boericke].

Gevoel van verstikking of van een strak zittende sjaal; de schildklierstreek is gezwollen en gevoelig; erger door aanraking. Slikken gaat gemakkelijk, maar de hals voelt ‘vol’. Strumateuze vergroting met hartkloppingen en hittegolven (toxisch), of eenvoudig diffuus struma bij jongeren [Hering], [Clarke].

Polyfagie met vermagering (zoals bij Iodum): moet vaak eten, maar valt toch af; opvliegers als maaltijden worden uitgesteld; zuurklachten en misselijkheid bij warmte [Allen], [Clarke]. Of geringe eetlust met gewichtstoename en een zwaar gevoel na weinig eten, bij het kouwelijke, trage type [Boericke]. Verlangen naar koele dranken; afkeer van zwaar, vet voedsel bij het warme type; verlangen naar warmte/kruiden bij het kouwelijke type (als reactie) [Clarke].

Fladderend gevoel in de buik met hartkloppingen; nerveuze diarree bij het warme type; obstipatie met droge, harde ontlasting bij het trage type [Boericke]. Winderigheid met rusteloze angst, beter door rustig buiten te wandelen [Boger]. Gevoel van leegte dat verbetert door kleine maaltijden [Clarke].

Polyurie/nycturie bij warme typen; bleke urine; toegenomen dorst [Clarke]. Oedeem van voeten/oogleden en weinig urine bij typen met verminderde functie (myxoedemateus) [Boericke]. Enuresis bij tere kinderen met een achterblijvende groei verbetert naarmate de schildklierfunctie zich herstelt [Clinical].

Afwisseling van obstipatie ↔ dunne ontlasting in samenhang met de menstruatiecyclus of stress [Clarke]. Vruchteloze aandrang bij het kouwelijke type; ochtenddiarree bij het warme type [Boericke]. Aambeien bij trage, obese patiënten [Clarke].

Verhoogde seksuele prikkelbaarheid met snelle uitputting bij het warme type; impotentie of weinig verlangen bij het trage type [Clarke]. Transpirerende geslachtsdelen; jeuk tijdens hittegolven [Boericke].

Onregelmatige menstruatie: te vroeg en overvloedig met hevig bloedverlies/stolsels (in samenhang met myomen), of te laat, gering of afwezig bij het type met verminderde functie [Clarke], [Farrington]. Dysmenorroe met hartkloppingen en opvliegers; depressie na de bevalling met haaruitval en een droge huid (aanwijzing voor een verminderde schildklierfunctie) [Boericke]. Verminderde vruchtbaarheid; neiging tot myomen en congestie van ovaria en uterus, die reageren wanneer tevens schildkliersymptomen aanwezig zijn [Clarke].

Zuchtende ademhaling; in warme toestanden kortademigheid die niet in verhouding staat tot de inspanning; hoest door koude lucht bij het type met verminderde functie [Clarke]. Trillende stem bij opwinding.

Hartkloppingen, tachycardie, kloppen in de hals; zachte maar snelle pols; erger door warmte, emotie en omhooggaan; beter door stil te liggen en door koele lucht [Hughes], [Clarke]. Systolische souffles bij een verhoogd hartminuutvolume; een slap, wegzakkend gevoel in de maagstreek met een fladderend hartgevoel [Boericke]. De angst komt vanuit het hart op; de handen trillen.

Beklemming en kortademigheid bij de geringste inspanning; moet op de trap stoppen; hittegolven trekken met transpiratie over de borst; zichtbare tremor bij het kuiltje boven het borstbeen (warm type) [Hughes]. Bij het kouwelijke type voelt de borst zwaar bij vocht/koude; wordt gemakkelijk verkouden [Boericke].

Vermoeide hals; pijnlijke nekspieren door het ontzien van de vergrote klier. Zwakte in de lendenen met snelle vermoeidheid; de rug raakt doorweekt van het zweet bij inspanning [Boericke]. Koude rilling langs de rug bij verminderde schildklierfunctie [Clarke].

Fijne tremor van handen/vingers; kan geen draad door een naald steken; spierzwakte met snelle vermoeidheid [Hughes]. ’s Nachts kramp in de kuiten (beide typen). Koude, gezwollen voeten bij het trage type; warme, vochtige handpalmen bij het warme type [Boericke]. Broze, geribbelde nagels.

Droog, ruw, schilferend; haaruitval (slapen, wenkbrauwen, na de bevalling); broze nagels [Boericke]. Urticaria, jeuk door warmte; terugkeer van psoriasis/eczeem bij endocriene belasting [Clarke]. Opvliegers en overvloedige transpiratie, vooral van hoofd/hals, bij de geringste inspanning (warm type). Neiging tot winterhanden en -voeten bij het type met verminderde functie.

Slapeloosheid vóór middernacht; gedachten en hart gaan tekeer; wordt niet uitgerust wakker, warm en transpirerend [Clarke]. In trage toestanden zeer slaperig maar toch niet uitgerust; snurkt; ochtendhoofdpijn; verlangt naar meer slaap [Boericke]. Dromen over haast, examens en gewurgd worden door een kraag.

Dromen over gehaast werken en treinen missen (over zijn toeren); of over verdrinken/verstikken (symboliek van hals en keel). Angstaanjagende dromen; ontwaakt met hartkloppingen en hitte [Allen], [Clarke].

Opvliegers met transpiratie en hartkloppingen; lichte temperatuurstijging in de avond; afgewisseld met koude langs de wervelkolom bij het type met verminderde functie [Boericke]. Geen aanhoudende hoge koorts, eerder vasomotorische stormen [Clarke].

• Koude: Langs de wervelkolom, bij tocht, bij verminderde schildklierfunctie; koude handen/voeten [Boericke].
• Hitte: Golven naar hoofd/hals/borst met kloppen en transpiratie (warm type) [Clarke].
• Transpiratie: Overvloedig, warm, bij de geringste inspanning; hoofd/hals druipen; bij sommigen onaangenaam ruikend [Boericke].

Warm type: razende honger, kan niet wachten; erger door langdurig vasten; verlangt naar koele dranken.
Kouwelijk type: geringe eetlust, verlangt naar warmte/kruiden; komt aan ondanks weinig eten. Beide hebben tijdens stormachtige episoden een afkeer van zeer vet voedsel. Wisselende dorst; vaak toegenomen in de warme toestand [Boericke], [Clarke].

Een middel voor een labiele stofwisseling: het organisme schommelt tussen overactiviteit (hitte, tremor, tachycardie, polyfagie met gewichtsverlies) en onderactiviteit (koude, sloomheid, obesitas, droogheid). Inspanning en warmte belasten het systeem te zwaar; koele lucht, rust en regelmatig kleine maaltijden brengen stabiliteit. Groei en de vrouwelijke hormonale as weerspiegelen de schildklieractiviteit (cretinoïde ontwikkelingsachterstand ↔ hevig bloedverlies/myomen). De hals- en schildklierstreek is gevoelig; het hart reageert heftig op geringe aanleidingen. Huid en haar zijn barometers van de stofwisseling [Clarke], [Boericke], [Hughes].

Verhoogde stofwisseling met hartkloppingen/hitte/tremor

• Iodum — Razende honger met vermagering, rusteloosheid en hitte; meer verweking van klieren en botpijn; bij Thyroidinum komen daar vasomotorische opvliegers, transpiratie, huid- en haarveranderingen en verbanden met de vrouwelijke hormonale as bij [Clarke], [Farrington].
• Lycopus virg. — Tachycardie bij hyperthyreoïdie met prikkelbaarheid van het hart; sterk op het hart gericht; een minder omvattend huid-, haar- en endocrien beeld dan Thyr. [Boericke].
• Spongia — Struma, kroepachtige strottenhoofdklachten; droge hitte; hartklachten met droogheid; mist de metabole polariteit van Thyr. [Kent].
• Phosphorus — Branden, honger, zwakte; een meevoelend hart, maar uitgesproken hemorragische en zintuiglijke kenmerken; Thyr. is meer endocrien-metabool [Kent].

Verlaagde stofwisseling met obesitas/sloomheid/koude

• Calc-c. — Kouwelijk, hoofd doorweekt van zweet, obesitas, angsten; trage klierwerking; Thyr. toont haaruitval, een droge huid, gevoeligheid van de hals en een duidelijke schildklierpolariteit [Kent], [Clarke].
• Graphites — Obesitas, droge/gekloven huid, obstipatie; minder het patroon van hartklachten/tremor/opvliegers dan Thyr. [Boger].
• Sepia — Verzakkingsgevoel in het bekken, koude, onverschilligheid; past bij stagnatie in het vrouwelijke bekken; Thyr. wanneer duidelijke schildkliertekenen en de toestand van haar en huid in die richting wijzen [Farrington].

Struma / nodulaire schildklier

• Lapis albus — Zacht, elastisch struma, brandende pijn; scrofuleus; Thyr. heeft een breder metabool beeld [Clarke].
• Fucus vesic. — Obesitas met struma (orgaanmiddel); minder polariteit in zenuw- en hartverschijnselen dan Thyr. [Boericke].
• Bromum — Hard struma, linkerkwab, verstikkingsgevoel; past bij mensen met een lichte teint en blauwe ogen; Thyr. bestrijkt de assen warmte/hart/huid [Kent].

Menorragie/myomen met een endocriene kleuring

• Thlaspi-bp. — Hevig bloedverlies/stolsels, pijnlijke uterus; minder schildklier- en hartverschijnselen [Dewey].
• Sepia / Calc. / Iodum — Gekozen op grond van de constitutie; Thyr. wanneer hevig bloedverlies samengaat met opvliegers, hartkloppingen, haaruitval en transpiratie bij hitte [Clarke].

• Complementair: Iodum, Lycopus, Spongia bij toxisch struma en toestanden van verhoogde schildklierfunctie; Calc-c., Sepia, Graphites bij verminderde functie, obesitas/sloomheid [Clarke], [Boericke].
• Volgt goed op: Iodum wanneer vermagering en hitte afnemen, maar vasomotorische stormen en huid- en haarverschijnselen aanhouden [Farrington].
• Kan gevolgd worden door: Fucus of Lapis albus bij structureel struma nadat de stofwisseling gestabiliseerd is [Clarke].
• Vergelijk sarcoden: Hypophysis (Pituit.), Oophorinum, Adrenalinum bij endocriene samenhangen; kies op grond van de overheersende as [Boericke].
• Functionele antidota: Nux-v. bij stormachtige reacties uitgelokt door koffie/inspanning; Camph. bij overmatige reactie op hitte [Hering].

• Indicaties: Toxisch/eenvoudig struma; hartkloppingen, tremor en opvliegers zoals bij Graves; haaruitval na de bevalling met sombere stemming; menorragie/myomen met opvliegers/hartkloppingen; obesitas met kouwelijkheid en traagheid, of vermagering met honger; cretinoïde ontwikkelingsachterstand bij kinderen (groei/tanddoorbraak); alopecie/eczeem/psoriasis die opvlammen bij endocriene belasting [Clarke], [Boericke], [Hering], [Farrington].
• Potentie & dosering: Als middel ter ondersteuning van de orgaanfunctie gebruiken velen kortdurend 3X–6X/6C, één- tot driemaal daags; bij constitutionele/metabole patronen 12C–30C eenmaal daags → vervolgens de tussenpozen verlengen; 200C met tussenpozen wanneer het middelbeeld duidelijk is, maar de vooruitgang stagneert [Boericke], [Clarke]. Let bij warmbloedige typen op een te sterke reactie—verminder de frequentie als opvliegers/tremor verergeren.
• Aanvullende maatregelen: Slapen in een koele, goed geventileerde ruimte, geleidelijk opgebouwde activiteit (vermijd plotselinge inspanning/hitte), regelmatig kleine maaltijden, huid- en haarverzorging, bijhouden van de menstruatiecyclus. Stem af met de medische zorg bij structureel struma of aanhoudende schildklierfunctiestoornissen [Clarke], [Hughes].
• Praktijkobservaties:
  • Menorragie + hartkloppingen + haaruitval na de bevalling—onder Thyr., gecombineerd met leefregels gericht op koele lucht, werd de menstruatie regelmatiger en kwam het hart tot rust [Clarke].
  • Heftige aanvallen van opvliegers bij exoftalmie, met tremor en slapeloosheid—Thyr. matigde de aanvallen; Lycopus bracht het hartritme verder tot rust [Boericke].
  • Kouwelijk meisje met obesitas, vertraagde tanddoorbraak en droge huid—Thyr. versnelde de groei en maakte haar geestelijk helderder toen Calc. slechts gedeeltelijk hielp [Clinical].

Psyche

• Nerveuze rusteloosheid met tremor; slapeloosheid. — Warmbloedig patroon [Allen], [Clarke].
• Apathie, geestelijke traagheid; zwak geheugen. — Kouwelijk patroon [Clarke].
• Angst met hartkloppingen; schrikt gemakkelijk. — Vasomotorische labiliteit [Boericke].

Hoofd

• Kloppende hoofdpijn, erger door warmte, beter door koele lucht. — Heftige aanvallen van opvliegers [Clarke].
• Duizeligheid bij het opstaan met hartkloppingen. — Inspanningsintolerantie [Hughes].

Ogen

• Exoftalmie met hartkloppingen. — Verband met toxisch struma [Clarke].
• Gezwollen oogleden; dunner wordende wenkbrauwen. — Beharing als graadmeter [Boericke].

Keel/Hals

• Struma; schildklierstreek gezwollen en gevoelig; verdraagt geen kraag. — Kenmerkend verschijnsel aan de hals [Hering], [Clarke].

Hart

• Hartkloppingen en tachycardie door de geringste inspanning of emotie; erger door warmte, beter door rust/koele lucht. — Kernrubriek [Hughes], [Boericke].

Huid/Haar

• Alopecie; haaruitval na de bevalling. — Endocrien verband [Boericke].
• Droge, ruwe huid; urticaria; psoriasis vlamt op door warmte. — Huid als graadmeter [Clarke].

Vrouwelijke geslachtsorganen

• Menorragie met hevige bloedingen/stolsels; dysmenorroe; onregelmatige cyclus. — Schildklier-baarmoederas [Clarke], [Farrington].
• Myomen met hevige bloedingen. — Rubriek die het verband weergeeft [Clarke].

Generale symptomen

• Erger door hitte en een warme kamer; erger door inspanning. — Warmbloedig patroon [Boericke].
• Erger door koude (trage typen); verlangt warmte. — Kouwelijk patroon [Boericke].
• Verstoorde stofwisseling: vermagering met honger / obesitas met traagheid. — Polariteit [Clarke].
• Overvloedig zweten bij de geringste inspanning; zwakte met beven. — Vasomotorisch verschijnsel [Hughes].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): struma/verschijnselen aan de hals; tegengestelde psychische toestanden; modaliteiten.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): verzamelde pathogenetische/klinische aantekeningen—hartkloppingen, tremor, warmte en slaap.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1875): fysiologie/toxicologie van schildklierextract; effecten op hart en stofwisseling.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): centraal middelbeeld—metabole polariteit, huid en haar als graadmeters, vrouwelijke hormonale as, struma.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): keynotes—hartkloppingen, warmte-intolerantie, obesitas/traagheid, alopecie, menstruatie.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): modaliteiten (erger door warmte/inspanning; beter door koelte/rust), verschijnselen van zenuwstelsel en hart.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): wisselwerking tussen het endocriene stelsel en de vrouwelijke geslachtsorganen; vergelijkingen met Iodum/Calc-c.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica (1905) & Repertory: constitutionele vergelijkingen—Calc-c., Sep., Iod., Spong.; miasmatisch kader.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures (1942): schildklierkenmerken in huid, haar en vrouwelijke geslachtsorganen; praktische aantekeningen over het voorschrijven.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines (1977): beknopte rubrieken—struma, hartkloppingen, metabole veranderingen, modaliteiten.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): verbanden tussen myomen en menorragie; cardiovasculaire aanwijzingen.