• Lymfestelsel en klieren: Halslymfeklierketens, keelamandelen, neusamandel, mesenteriale lymfeklieren, schildklier. Verharde, niet-etterende vergroting met catarre; ‘adenoïd gelaat’, mondademhaling, snurken; catarrale doofheid [Clarke], [Boericke].
• KNO en luchtwegen: Postnasaal afdruipend slijm, verstopping van de buis van Eustachius, otorroe, heesheid/afonie, zwakte van het strottenhoofd, bronchiale catarre (verergering in bedompte, warme kamers; verbetering in koele lucht) [Clarke], [Boger].
• Vrouwelijk bekken en endocrien stelsel: Uterusmyomen (bloedingen, zwaar gevoel in het bekken), subinvolutie, leukorroe; struma/prikkelbaarheid van de schildklier rond de puberteit of bij stress [Hale], [Clarke].
• Zenuwstelsel: Geestelijke overbelasting → instorting; voortdurend bewegende voeten, spiertrekkingen, choreïforme rusteloosheid; slapeloosheid door overmatige geestelijke inspanning; ‘kan niet stilzitten’, maar is snel uitgeput [Hering], [Boger].
• Voeding/stofwisseling: Vermagering met goede eetlust; bleek, mager, kouwelijk; onvoldoende groei en ontwikkeling bij scrofuleuze kinderen [Clarke], [Boericke].
• Huid en slijmvliezen: Chronische catarre met korsten; acne bij adolescenten met struma/vergrote neusamandel; onderdrukte huiduitslag → verergering van zenuwklachten (zinkwetmatigheid) [Boger].

• Frisse, koele, bewegende lucht; koel weer; lichaamsbeweging buiten, binnen de eigen grenzen [Clarke].
• Eten (kleine, frequente maaltijden verlichten het jodiumachtige gevoel van leegte) [Hughes].
• Rustige bezigheden/afleiding (verminderen het rusteloze bewegen) [Boger].
• Vrije afscheidingen (afvloeiend slijm, op gang gekomen menstruatie) [Clarke].
• Hoofd/hals hoger leggen tijdens de slaap (verlicht mondademhaling/snurken en vermoeidheid van het strottenhoofd) [Clinical].
• Zingen/praten in een koele, geventileerde kamer in plaats van in een warme zaal (de stem houdt het vol) [Clarke].

• Warme, benauwde, bedompte ruimten (klaslokaal/kerk/zaal); een te warm bed [Clarke], [Boericke].
• Geestelijke inspanning/studie; blokken; examens (hoofdpijn, hersenvermoeidheid, slapeloosheid) [Hering].
• ’s Nachts (hoest; rusteloze benen; hevige menorragische bloedingen) [Boericke], [Hale].
• Onderdrukte huiduitslag of afscheidingen (catarre/otorroe) → verergering van zenuwklachten [Boger].
• Omhooggaan; spreken/hardop lezen (vermoeidheid van het strottenhoofd; hartkloppingen) [Clarke].
• Melk/slijmvormende voeding bij kinderen met catarre (verergering van neus- en keelklachten) [Clarke].

Gedreven, maar uitgeput. Wil graag leren/werken, maar raakt snel vermoeid; hersenvermoeidheid — vergeet woorden tijdens het spreken/lezen; afkeer van geestelijke inspanning; prikkelbaar in warme kamers; rusteloos, vooral de voeten, die voortdurend moeten bewegen [Hering], [Boger], [Clarke]. Bezorgdheid over de gezondheid; schuchter, ziet gemakkelijk tegen taken op; kinderen zijn bij het invallen van de schemering hangerig en zeurderig, daarna oververmoeid en ’s nachts onrustig. Somberheid rond de menstruatie bij vrouwen met myomen; de stemming klaart op wanneer de hevige bloeding afneemt [Hale], [Clarke].

Doffe druk in het voorhoofd met postnasaal afdruipend slijm; erger door de warmte in het klaslokaal, beter in de buitenlucht. Catarrale hoofdpijn met verstopte neus en verminderd gehoor. Pijn in achterhoofd en nek na langdurig lezen (halsklieren vergroot, boord knelt) [Clarke]. Hoofd heet, voeten koud; hoofdhuid gevoelig bij onderdrukte huiduitslag [Boger].

Asthenopie; brandende, prikkende, droge ooglidranden; terugkerende strontjes/blefaritis bij scrofuleuze kinderen; oogleden gezwollen bij het ontwaken; wazig zien na studie, helderder zicht buiten [Allen], [Clarke].

Catarre van de buis van Eustachius, oorsuizen met een ‘verstopt gevoel in het hoofd’, middenoorontsteking met slijmerig-etterige otorroe (geelgroen), catarrale doofheid (‘lijmoor’); hoort beter in koele lucht, slechter in een warme kamer; gezwollen halslymfeklieren langs de tragus/kaakhoek [Clarke], [Boericke].

Vergrote neusamandel; aanhoudende neusverstopping, snurken, ademen met open mond; afwisselend dikke, geelgroene afscheiding en droge korsten met een rauw neustussenschot. Draderig slijm achter in de neus; verminderde reuk; iedere verkoudheid ‘slaat op de klieren’ [Clarke], [Allen], [Boger].

Bleek, mager, adenoïd gelaat (lang gezicht, doffe ogen, openstaande lippen); onderkaak vermoeid door mondademhaling. Lymfeklierketen als een kralensnoer; wangen worden gemakkelijk rood bij inspanning/warmte [Clarke].

Grote tonsilcrypten; folliculaire faryngitis; ‘jodiumachtige’ honger met leegtegevoel en verhoogde speekselvorming; tong schoon, trillend bij het uitsteken; spreken vermoeit snel in warme kamers [Clarke], [Boericke].

Hypertrofische keelamandelen; terugkerende folliculaire keelontstekingen; vol gevoel ter hoogte van de schildklier/struma bij nerveuze adolescenten; druk van kleding hindert. Droogte in verwarmde zalen; kriebel in het strottenhoofd leidt tot hoesten; de stem raakt snel vermoeid [Clarke], [Allen].

Vraatzuchtige eetlust met snel terugkerend leegtegevoel (Iodum); eet en heeft kort daarna alweer honger; vermagert ondanks de eetlust. Verlangen naar koel, eenvoudig voedsel; gebak/vet verergeren het maagzuur; warme kamers maken misselijk [Hughes], [Clarke].

Mesenteriale lymfeklieren voelbaar; ’s avonds opgezette buik door binnenshuis zitten; winderigheid en koliek verbeteren na ontlasting/het laten van winden. Obstipatie bij kinderen die veel aan een bureau zitten; bleke ontlasting tijdens opvlammingen van catarre [Clarke], [Boericke].

Bleke, overvloedige urine bij nerveuze uitputting; nachtelijke enuresis bij kinderen met een vergrote neusamandel; prikkelbare blaas tijdens hevige bloedingen door myomen [Clarke], [Hale].

Obstipatie (droge, keutelige ontlasting), afgewisseld met dunne ontlasting in de ochtend bij catarre. Neiging tot enuresis/ontlastingsverlies bij diepe slapers met een vergrote neusamandel (gedragsmatig verband) [Clinical].

Seksueel erethisme met snelle uitputting — zinkpatroon; zaadverlies bij jongemannen die te veel studeren, met zwakte van de wervelkolom en rusteloze benen [Hering], [Boger].

Een centrale werkingssfeer.

• Myomen met menorragie — te vroeg komende, overvloedige menstruatie met stolsels, zwaar gevoel in het bekken, pijn in het heiligbeen; subinvolutie na de bevalling; draderige leukorroe; nerveuze prikkelbaarheid die niet in verhouding staat tot de anemie; warme kamers verergeren de hevige bloeding; koele lucht brengt hoofd/hart tot rust [Hale], [Clarke], [Boericke].
• Verband tussen schildklier en cyclus: adolescenten met struma en onregelmatige menstruatie; hese stem; hartkloppingen bij traplopen [Clarke].
• Meisjes na kinkhoest: aanhoudende catarre, vergrote klieren, stemvermoeidheid — Zinc-i. herstelt de tonus [Boericke].

Kortademig wanneer de kamer verwarmd/bedompt is; zuchten; neusverstopping dwingt tot mondademhaling; binnenshuis ‘niet genoeg lucht kunnen krijgen’ — leeft op op het balkon/buiten [Clarke].

Functionele hartkloppingen in warme, volle ruimten of bij omhooggaan; snelle, weke pols; angstgevoel in de borst verbetert door koele lucht en stemrust [Clarke], [Hughes].

Irritatie van het strottenhoofd; heesheid → afonie na spreken in warme zalen; kriebelende, hinderlijke hoest met slijmreutels, erger ’s nachts/door warmte, beter door koele, frisse lucht; neiging tot beginnende larynxtuberculose (mager, hongerig, vergrote lymfeklieren, zwakke stem) [Clarke], [Boger], [Boericke]. Stinkende adem door postnasaal afdruipend slijm.

Zwakte tussen de schouders; pijn in lendenen en heiligbeen, erger door staan tijdens menorragie; de zithouding aan een bureau verergert; moet steeds verzitten, voeten voortdurend in beweging; wervelkolom gevoelig na studie [Boericke], [Clarke].

Voortdurend bewegende, rusteloze voeten — kan ze niet stilhouden; enkels/voetzolen ’s nachts heet; spiertrekkingen; choreïsche rillingen bij tuberculaire kinderen. Groeipijn in de schenen; handen trillen bij inspanning [Hering], [Boger]. Koude extremiteiten met een heet hoofd.

Bleke, fijne, scrofuleuze huid; acne met vergrote neusamandel/struma; onderdrukte huiduitslag gaat vooraf aan verergering van zenuwklachten (zinkregel). Gemakkelijk optredende klierstuwing langs hals/kaakhoek [Boger], [Clarke].

Onrustig, praat/snuift in de slaap; snurken; wordt niet uitgerust wakker; dromen over school/examens; benen voortdurend in beweging; kinderen knarsetanden en woelen — erger na hete baden/in een te warm bed [Hering], [Clarke].

Over onafgemaakte taken/examens; over stikken/niet kunnen ademen (vergrote neusamandel); vallen, met opschrikken en een schok van de voet (zinkaspect) [Clarke], [Hering].

Lichte avondlijke warmte bij catarre; nachtzweten met zwakte van het strottenhoofd; afwisseling van koude buiten ↔ hitte in kamers; zweten verlicht het zware gevoel in het hoofd enigszins, maar niet de bewegingsonrust [Clarke], [Boericke].

Koude: bij het vanuit een warme kamer in de tocht komen; Hitte: verstikkend, kan niet denken/spreken; Zweet: ’s nachts aan hoofd/hals bij kinderen; scherp ruikend okselzweet bij adolescenten met schildklierklachten/myomen [Clarke], [Boericke].

Snel na de maaltijd weer honger; verlangt naar eenvoudig, koel voedsel; melk kan de slijmvorming vergroten; warme zalen met kruidige geuren/banketten = verergering van de stemklachten [Hughes], [Clarke].

Een zout met een glandulair, catarraal, nerveus en endocrien middelbeeld. Denk aan een vergrote neusamandel/keelamandelen/halslymfeklierketen + postnasale catarre + catarrale doofheid bij een rusteloos, mager, hongerig kind met bewegende benen, dat in warme kamers verslapt en in koele lucht opleeft; of aan een nerveuze vrouw met licht struma en hevige bloedingen door myomen, hees in verwarmde zalen, met een geestelijk overbelast gestel dat rusteloos blijft bewegen tot het instort. Erger door warmte, opgesloten zijn, geestelijke belasting, de nacht en onderdrukking; beter door koele ventilatie, kleine maaltijden, vrije afscheidingen en rustige bezigheden [Clarke], [Boericke], [Hale], [Boger].

Vergrote neusamandel / ‘lijmoor’ / neusverstopping (kind)

• Agraphis nutans — Beperkte KNO-focus (vergrote neusamandel, neusverstopping); minder nerveuze en jodiumachtige kenmerken (honger/vermagering) dan Zinc-iod.
• Baryta-carb. — Grote keelamandelen, ontwikkelingsachterstand, schuchterheid; het Zinc-i.-kind is pienterder, maar overbelast en rusteloos.
• Calc-carb. — Slap, zwetend hoofd, late tanddoorbraak; kouwelijk, dik; mist de jodiumachtige vermagering met eetlust en de zinkachtige rusteloosheid.
• Tuberculinum — Terugkerende verkoudheden/otitis, vergrote klieren; wisselender koorts/allergie; Zinc-i. heeft een bestendiger KNO- en zenuwbeeld.

Laryngeale irritatie / beginnende larynxtuberculose

• Spongia — Droge, ‘zagende’ hoest/stem; verband met de schildklier; minder postnasale samenhang en minder uitgesproken verbetering door koele lucht als keynote.
• Phosphorus — Brandend strottenhoofd, pijnlijkheid van de borst, dorst naar koude dranken; bloedingsneiging; klieren staan minder centraal.
• Drosera — Krampachtige, kinkhoestachtige hoest na middernacht; niet het patroon van stemvermoeidheid dat erger is in een warme kamer en beter in koele lucht.
• Hepar-s. — Schraal, rauw, verdraagt geen koude lucht, snel ettervorming; Zinc-i. is droger, glandulair en nerveus.

Uterusmyomen / menorragie

• Thlaspi-bp. — Hevige bloeding met stolsels, pijnlijke baarmoeder; specifiek bloedstelpend middel; mist het jodiumachtig-nerveuze kader.
• Fraxinus amer. — Myomateuze baarmoeder met neerwaartse druk; orgaanspecifiek voor het bekken; Zinc-i. voegt struma, strottenhoofd en zenuwen toe.
• Sabina — Gutsend helderrood bloed met pijn van heiligbeen → schaambeen; sterk hemorragisch karakter.
• Calc-fluor. — Constitutie met myomen/verhardingen; koel, traag, minder catarrale en nerveuze verschijnselen.
• Thyroidinum — Stofwisselingsschommelingen, opvliegers, haar/huid als barometer; minder samenhang met neusamandel/KNO.

Nerveuze uitputting / ‘rusteloze voeten’

• Zincum met. — Het prototype van rusteloze voeten, spinale prikkelbaarheid, verergering door onderdrukte huiduitslag; veel minder glandulair/jodiumachtig.
• Zincum pic. — Geestelijke overbelasting, seksuele uitputting; weinig nadruk op KNO/klieren.
• Kali-phos. — Neurasthenische vermoeidheid, examenvrees, maar niet glandulair-catarraal.
• Phos-acid. — Apathie na verdriet/seksuele uitputting; stille uitputting tegenover de prikkelbare rusteloosheid van Zinc-i.

Struma / schildklierklachten in de adolescentie

• Iodum — Sterke warmte-intolerantie, vraatzucht met vermagering; minder zinkachtige bewegingsonrust; minder KNO-samenhang.
• Spongia — Schildklier + droog, kroepachtig strottenhoofd.
• Lapis albus / Fucus — Nadruk op structureel struma; minder nerveuze/KNO-kenmerken.

• Complementair: Agraphis (vergrote neusamandel/neusverstopping), Baryta-carb. (tonsilhypertrofie), Thlaspi/Fraxinus (bloedingen door myomen), Iodum (jodiumachtige stofwisseling) [Clarke], [Hale], [Boericke].
• Volgt goed op: Iodum wanneer vermagering/honger aanhouden, maar klier-, KNO- en zenuwklachten blijven bestaan; Baryta-carb. wanneer na een peritonsillair abces grote keelamandelen met catarre achterblijven [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Tuberculinum om vastgelopen scrofuleuze gevallen te openen; Calc-fluor. wanneer verharding overheerst nadat de catarre is afgenomen [Kent], [Boger].
• Antidota (functioneel): Nux-v. bij verergering door warmte binnenshuis/geestelijke overbelasting; Camph. bij overreactie op jodide [Hering], [Hughes].

• Triade bij kinderen: Vergrote neusamandel + catarrale doofheid + rusteloze/voortdurend bewegende voeten (snurken, open mond, suf in de klas, beter buiten) → Zinc-iod.
• Hoofdpijn in het klaslokaal: Frontaal, dof, met postnasaal afdruipend slijm in warme, bedompte lucht; verdwijnt buiten.
• Stemklachten: Hees/afonisch na spreken binnenshuis; de stem houdt het vol in koele, bewegende lucht.
• Myomen: Zwaar gevoel in het bekken + te vroege, overvloedige menstruatie met stolsels bij een nerveuze vrouw met licht struma; strottenhoofd en klieren gevoelig voor warmte.
• Dosering (klassieke richtlijnen):
  • Vergrote neusamandel/KNO-samenhang: 6C–30C een- tot tweemaal daags gedurende korte perioden, daarna de intervallen vergroten.
  • Laryngeale irritatie / heesheid in warme kamers: 6C–30C om de 3–6 uur tijdens opvlammingen → daarna de intervallen vergroten.
  • Myomen/menorragie: 6C–30C 1–2×/dag tussen de menstruaties; 30C–200C met grotere tussenpozen als het volledige middelbeeld duidelijk is.
  • Let op zinkachtige verergering (toename van trekkingen/bewegingsonrust) of een te sterke jodiumreactie (te warm, te hongerig): verlaag de frequentie, staak het middel niet.

Psyche

• Geestelijke uitputting; verergering door studeren; prikkelbaar in een warme kamer; rusteloosheid van de voeten. — [Hering], [Clarke], [Boger].

K.N.O. / Klieren

• Vergrote neusamandel; mondademhaling; snurken; catarrale doofheid; vergrote halslymfeklieren. — [Clarke], [Boericke].
• Chronische hypertrofie van de keelamandelen; folliculaire faryngitis. — [Allen], [Clarke].
• Vergrote schildklier (adolescenten); kragen hinderen. — [Clarke].

Strottenhoofd / Borstkas

• Heesheid → afonie in warme kamers; verbetering door koele lucht; kriebelhoest met slijmreutels (‘s nachts). — [Clarke], [Boericke], [Boger].
• Kinkhoest — langdurig herstel; vergrote klieren. — [Boericke].

Vrouwelijke geslachtsorganen

• Myomen met menorragie en stolsels; zwaar gevoel in het bekken; subinvolutie. — [Hale], [Clarke].
• Menstruatie te vroeg en te overvloedig; nerveuze prikkelbaarheid. — [Boericke].

Generale symptomen

• Verergering door kamerwarmte, geestelijke inspanning en ‘s nachts; verbetering in de koele buitenlucht en na het eten; verergering door onderdrukking van afscheidingen. — [Boger], [Clarke].
• Vermagering ondanks goede eetlust bij scrofuleuze kinderen. — [Clarke].

Hale, E. M. — New Remedies: Clinical and Pharmacological: zinkjodide bij myomen, kliervergrotingen en zwakte van het strottenhoofd.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica: rusteloosheid kenmerkend voor zink; verergering van zenuwklachten; verbanden met onderdrukking.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica: geneesmiddelproeven en klinische uittreksels — catarre van het KNO-gebied, klieren en strottenhoofd.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica: vergrote neusamandel, catarre, struma, irritatie van het strottenhoofd en myomen; modaliteiten met betrekking tot koele lucht.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica: keynotes — klieren, vergrote neusamandel, strottenhoofdcatarre, myomen en rusteloze voeten.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica: modaliteiten — verergering in een warme kamer, verbetering in de buitenlucht; dwarsverbanden tussen zenuw- en klierklachten.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics: farmacologie van jodiden; tendensen op zenuwgebied kenmerkend voor zink.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica & Repertory: miasmatische duiding; verbanden binnen de Zincum-familie.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures: kinderen met catarrale en klierklachten, met bijkomende nerveuze verschijnselen.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines: beknopte rubrieken — vergrote neusamandel, catarre, struma, myomen en rusteloosheid kenmerkend voor Zincum.