• Slijmvliezen van keelholte en amandelen — donkere, livide roodheid, rechteramandel paars; branden en schrapen; taai slijm met veelvuldig opschrapen; zie Keel. [Hering], [Clarke], [Boericke].
• Frontale en supraorbitale streek & ogen — barstend gevoel, alsof de ogen naar voren worden geduwd; kloppen boven het linkeroog; brandende hitte en gevoeligheid van de ogen; zie Hoofd/Ogen. [Hering], [Allen].
• Gezicht/huid — erysipelateuze zwelling van gezicht en hoofd; gevoel alsof er vliegen over het gezicht kruipen; netelroos; zie Gezicht/Huid. [Hering], [Boericke], [Clarke].
• Gebit — grote gevoeligheid van de gebitselementen links en in de bovenkaak; koude lucht en koude dranken lokken pijn uit; zie Gebit/Mond. [Hering], [Clarke].
• Maag — scherp begrensd branderig gevoel ter grootte van een munt in het epigastrium; hete, zure oprispingen; zie Maag. [Allen], [Hering].
• Buik/rectum — steken en gevoeligheid met vruchteloze aandrang; pijnlijk vol gevoel na de ontlasting; zie Buik/Rectum. [Hering].
• Urineblaas — druk met frequente aandrang; urine komt met een dun straaltje; zie Urinewegen. [Hering], [Allen].
• Borst/strottenhoofd — schrijnend strottenhoofd; kriebel → harde, droge hoest die in de loop van de dag toeneemt; druk op het borstbeen; zie Ademhaling/Borst. [Hering], [Allen].
• Zenuwen/beenvlies — hevige, verbrijzelende pijn in het linker spaakbeen; stekende pijn in de knie; kloppen in de linkerwijsvinger alsof zich een panaritium ontwikkelt; zie Ledematen. [Hering].

• Warmte en rust; wil dicht bij het vuur zitten; warmte verzacht zowel de stemming als de pijn — dit keert terug bij Keel/Hoofd. [Boericke], [Hering].
• Rust; niet lopen; het hoofd ergens tegen laten rusten (catarrale hoofdklachten). [Hering], [Phatak].
• In de ogen wrijven bij het gevoel dat ze naar voren worden geduwd en bij pijnlijke gevoeligheid. [Phatak], [Allen].
• Een rustige, warme kamer bij acute keelaandoeningen; milde warmte op de maag verlicht het branden na zure oprispingen (klin.). [Clarke].
• Na lichte transpiratie (oksels/handpalmen) neemt sommige hoofdpijn af (bij afzonderlijke personen). [Hering].
• Kleine warme slokjes doorslikken (vast voedsel gaat moeilijk bij toestanden die op een peritonsillair abces lijken). [Clarke], [Boericke].
• Ergens tegenaan leunen bij vermoeidheid na een korte wandeling. [Phatak].
• De ochtendlucht wordt vermeden, maar een gelijkmatige warmte binnenshuis geeft verlichting (psyche & hoofd). [Boericke], [Hering].

• Koude in elke vorm — koude lucht, koude tocht langs het gebit, koude dranken; koude rillingen met buikpijn; dit keert terug bij Gebit/Keel/Generale symptomen. [Hering], [Clarke].
• Lopen, zelfs over een korte afstand; afkeer van beweging; snel vermoeid. [Hering], [Allen].
• Avond — verergering van hoofdpijn en van keelkriebel die overgaat in een harde, droge hoest. [Hering].
• Buitenlucht op het gezicht (erysipelateuze zwellingen en het kruipende gevoel verergeren). [Hering].
• Studeren/geestelijke inspanning — kan niet denken of begrijpen; vergeetachtig. [Hering], [Allen].
• Koude vloeistoffen doorslikken — pijn in het gebit en branden in de keelholte nemen toe. [Hering], [Clarke].
• Rechtszijdige keelklachten — rechteramandel paars; stekende en schietende pijn. [Hering].
• Druk op de maag tijdens het branden op een plek ter grootte van een munt; zuur waterbraken. [Allen].

Opvallend is een traag begripsvermogen: hij kan niet denken, begrijpen of studeren, vergeet wat hij wist en staart enige tijd voordat de betekenis tot hem doordringt — een intellectuele parese die aansluit bij de algehele afkeer van beweging en het verlangen naar rust (zie Modaliteiten) [Hering], [Allen]. Onverschilligheid voor de omgeving wisselt af met prikkelbaarheid door koude lucht of aanraking, want koude wekt onmiddellijk gebits- en keelpijn op (zie Gebit/Keel) [Hering], [Clarke]. Hij blijft het liefst thuis en zoekt de warmte van het vuur op; hij kiest het hoekje bij de haard en mijdt tocht. Dit gedrag weerspiegelt de generale temperatuurmodaliteit (warmte >; koude <) en keert terug onder Koorts (verlangen naar warmte, dicht bij het vuur willen zijn) [Hering], [Boericke]. Geestelijke arbeid verergert het volle gevoel in het hoofd en de druk in het voorhoofd; bij elke poging om te studeren voelt het alsof de ogen naar voren worden geduwd, zodat hij erin moet wrijven (zie Hoofd/Ogen) [Allen], [Phatak]. In perioden waarin epidemieën heersen wordt hij apathisch, met een kleine, zwakke pols en koude rillingen, maar hij blijft naar warmte verlangen — een vroege ‘tyfeuze kleuring’. Er is geen diepgaande angst; het denken is afgestompt, niet verscheurd. Eenvoudige bescherming tegen koude en het vermijden van inspanning geven verlichting (Generale symptomen). Een korte casus: een kantoorbediende die ’s avonds moest studeren, ging steeds dichter bij het vuur zitten en klaagde dat zijn ‘hersenen nergens vat op kregen’, met druk in het voorhoofd en gebitspijn door tocht — Gymnocladus herstelde zijn warmtegevoel en begripsvermogen en nam de hoofdpijn weg.

Catarrale, congestieve hoofdpijn: hevige frontale en supraorbitale pijn met kloppen boven het linkeroog; een eigenaardig gevoel alsof de ogen naar voren worden geduwd, een vol gevoel en druk in en boven de ogen, zich uitbreidend naar de kruin; af en toe schietende pijn (vaak L→R) [Hering], [Allen]. In het voorstadium zijn er hitte van het gezicht en een dof, vermoeid gevoel; de patiënt laat het hoofd ergens tegen rusten, wrijft in de ogen en zit bij het vuur — geheel overeenkomstig de modaliteiten (beter door warmte, rust en steunen; erger ’s avonds) [Hering], [Phatak]. Bij het volle gevoel treedt duizeligheid met wazig zien op; het hoofd voelt ombonden of alsof het zal barsten. Catarrale hoofdpijn gaat vooraf aan neusverkoudheid of keelklachten (zie Neus/Keel), waarna een gekneusd gevoel achterblijft, vooral links. Neuralgische uitstralingen naar slaap, oor en rechterzijde komen voor; het totale beeld is minder heftig dan bij Belladonna, met meer nadruk op druk en oogklachten. Na lichte transpiratie en rust neemt het zware gevoel af; koude lucht en lopen brengen het terug.

Brandende hitte en pijnlijke gevoeligheid van de ogen, het ergst ’s ochtends; behoefte om erin te wrijven alsof men ze terug wil duwen; pijn in de linkeroogbol en slaap; stekende pijn in het rechteroog; soms tranenvloed [Allen], [Hering]. De oogsymptomen zijn onlosmakelijk verbonden met de frontale hoofdpijn en het gevoel dat de ogen ‘naar voren worden geduwd’; ze verergeren door lezen of studeren (Psyche) en ’s avonds, en verbeteren door warmte en wrijven (overeenkomstige modaliteiten) [Phatak], [Allen]. De oogleden voelen verkleefd, vooral links; een zware pijn tussen de wenkbrauwen gaat samen met niezen bij neusverkoudheid (Neus). Lichtschuwheid is geen keynote; druk en branden overheersen. Vergelijk Spigelia (links supraorbitale neuralgie, maar scherp en stekend en < beweging, vaak zonder het zoeken naar warmte).

Geen opvallende oorvloed, maar bij hoofdpijn schiet de pijn vanuit de linkerslaap naar het oor; koude buitenlucht versterkt de neuralgische pijnscheuten (zie Hoofd) [Hering]. Bij erysipelateuze zwellingen van het gezicht voelt de oorschelp heet en gespannen; aanraking verergert. Geen uitgesproken oorsuizen, behalve bij vasculaire stuwing tijdens koorts. Warme omslagen rond de oren geven verlichting (overeenkomstige modaliteiten).

Veelvuldig, hevig niezen dat ‘zeer hoog in de neus begint’ kenmerkt de werking op de neus [Hering], [Allen]. Het niezen gaat vooraf aan of vergezelt catarrale hoofdpijn en druk op de ogen; de lucht voelt te scherp aan en de patiënt deinst terug voor tocht (Hoofd/Ogen). Er is weinig bijtende afscheiding; de keynote is de plaats waar de niesprikkel ontstaat (hoog en diep) en het verband met druk in het voorhoofd. In koude buitenlucht neemt de neiging tot neusverkoudheid toe; in een warme, rustige kamer neemt deze af — opnieuw overeenkomstig de temperatuurmodaliteit.

Een eigenaardig gevoel alsof er vliegen over het gezicht kruipen, vaak rechts, keert aanvalsgewijs terug [Hering]. Gezicht en hoofd kunnen erysipelateus worden — heet, gespannen en gezwollen — met de drang om in de ogen te wrijven; deze vaatreactie van de huid gaat samen met de donkere verkleuring van de keelholte (zie Huid/Keel) [Hering], [Clarke]. Het gebit en het beenvlies van het jukbeen zijn gevoelig voor het geringste zuchtje koude lucht, zodat de sjaal zorgvuldig wordt geschikt (Gebit). Het gezicht kan bij koorts een donkere, grauwe kleur hebben, bij hitte rood worden en na vermoeidheid bleek zijn. Vergelijk Apis (oedemateus, met putjes na druk, verlangt naar koude), Belladonna (felrood, kloppend) en Rhus (erysipelas met blaasjes, rusteloosheid en verbetering door warmte — een gedeeltelijke overeenkomst).

Het gehemelte en het mondgewelf branden en voelen schrapend aan, met trekkende pijn die zich uitbreidt naar huig en amandelen; de tong is blauwachtig wit beslagen — een minder prominente keynote die ook bij Phatak terugkomt [Allen], [Hering], [Phatak]. Soms hoopt speeksel zich op of komt zuur vocht omhoog; bittere smaak. Mond en tong delen in de algehele afkeer van koude: koude dranken doen gebit en keel pijn; kleine warme slokjes hebben de voorkeur (zie Gebit/Keel/Modaliteiten). Na het opschrapen van slijm voelt de mond rauw aan, maar warmte verzacht.

Grote gevoeligheid van het gebit, vooral links en in de bovenkaak; het geringste zuchtje koude tocht veroorzaakt kiespijn; koude dranken zijn zeer pijnlijk [Hering], [Clarke]. De gebitszenuwen zijn overgevoelig bij neusverkoudheid met hoofdpijn; het gezicht bedekken en tocht vermijden gebeurt instinctief (zie Gezicht/Neus). Warmte en rust geven verlichting; lopen en buitenlucht verergeren (Modaliteiten). Vergelijk Coffea (neuralgie met verhoogde gevoeligheid, > koude toepassingen) en Chamomilla (ondraaglijke pijn met korzeligheid, maar verlangt naar warmte in plaats van naar warmte én rust).

Een belangrijk aangrijpingsgebied: keelpijn met donkere, livide roodheid van keelholte en amandelen; rechteramandel ontstoken en paars; stekende en schietende pijn; slijm in de keel en veelvuldig opschrapen [Hering], [Clarke], [Boericke]. Na inname van doses kan een branderig gevoel in keelholte en slokdarm optreden (Geneesmiddelproef). De patiënt verlangt naar warmte en zit bij het vuur, terwijl koude dranken de gebits- en slijmvliesklachten verergeren — geheel overeenkomstig de modaliteiten [Hering], [Allen]. Bij acute toestanden staat vast voedsel tegen; warme slokjes geven verlichting. Vergelijk Ailanthus (donkere, livide keelholte met uitputting), Lachesis (donkere keel en verstikkingsgevoel, < na slapen; linkszijdig) en Belladonna (felrood, kloppend, sterke hitte, niet de donkere, livide verkleuring van Gymn.).

Branderig gevoel in slokdarm en maag; hete, zure oprispingen; en een opvallend scherp begrensd branderig gevoel in de maag, ‘ter grootte van een dollarmunt’ [Allen], [Hering]. De eetlust neemt af; brood smaakt droog; zuur vocht komt omhoog. Druk verergert het branden op de muntgrote plek; warmte en rust geven enige verlichting (overeenkomstige modaliteiten). Misselijkheid na het eten met een vol gevoel en boeren; het maagzuur kan de hele dag aanhouden. Het maagbeeld vergezelt de fasen met catarrale hoofd- of keelklachten en wordt, net als deze, verergerd wanneer koude binnenkomt.

Pijnlijke gevoeligheid en drukpijn; steken en onrust in de navelstreek; gasvorming die druk op de blaas uitoefent [Hering], [Allen]. Knijpende pijn in de onderbuik (vaak links); de pijnen verplaatsen zich tijdens de koortsrilling. Drukkende pijn links in de buik die na boeren verbetert, wijst op een aandeel van gasvorming. Warmte geeft verlichting, lopen wekt de pijnen op (overeenkomstige modaliteiten). Bij epidemische koortsen komen koude rillingen en pijn samen in de buik (Koorts).

Druk op de blaas met frequente aandrang; de urine komt met een dun straaltje; ochtendurine bruingeel en troebel [Hering], [Allen]. De blaas deelt in de druk in de buik en de opzetting door gasvorming (zie Buik). Geen specifiek branderig gevoel; de keynote is de hinderlijk frequente aandrang met geringe urineafvoer.

Obstipatie met vruchteloze aandrang tot ontlasting; wanneer er ontlasting komt, is het laatste deel zachter, gevolgd door een pijnlijk vol gevoel in het rectum, enkele duimen boven de anus — ‘een cirkel ter grootte van een vuist’ [Hering], [Allen]. Na de ontlasting voelt het daar gevoelig en zwaar. Verlangen naar warmte; koude zitplaatsen verergeren. Aambeien staan niet op de voorgrond; richtinggevend is de opeenvolging van aandrang en daarna pijn.

Jeuk aan eikel en voorhuid; soms verhoogd seksueel verlangen en nachtelijke erecties (geneesmiddelproef) [Allen]. Geen uitgesproken gonorroïsche of prostaatgerelateerde keynote; hinderlijke urinewegklachten kunnen ermee samengaan. Koude kamers verergeren de verminderde gevoeligheid van de geslachtsdelen; warmte herstelt het comfort.

In de klassieke bronnen is geen kenmerkend uterien beeld vastgelegd; volgens waarneming kunnen catarrale hoofdpijn en keelklachten premenstrueel ’s avonds verergeren [Clinical]. De neiging om warmte op te zoeken blijft bestaan; boodschappen doen in de buitenlucht tegen de schemering verergert de gebits- en hoofdklachten.

Schrijnen in het strottenhoofd; kriebel in de keel veroorzaakt een harde, droge, afmattende hoest die tegen de avond toeneemt [Hering], [Allen]. Er wordt weinig slijm opgegeven; de hoest is ‘mechanisch’ — een reactie op het oppervlak van keelholte en strottenhoofd. Warme lucht en kleine slokjes warme drank geven verlichting; het inademen van koude lucht, stof en inspanning lokken de hoest uit (Keel/Modaliteiten). Druk op het borstbeen maakt de ademhaling zwaar.

Kleine, zwakke pols tijdens de koortsrillingen; hartkloppingen zijn geen keynote, maar vermoeidheid na een korte wandeling wijst op verminderde tonus [Hering]. Warmte stabiliseert de bloedsomloop; de verergeringen ’s avonds lopen gelijk op met de prikkeling van de luchtwegen. Vergelijk Baptisia (uitputting met een donker, grauw gezicht en een tyfeus karakter) wanneer de algehele verzwakking overheerst.

Druk op borst en borstbeen met steken in de rechterborst en tussenribspieren tijdens catarrale perioden [Hering]. De harde, droge hoest ontstaat uit een kriebel in de ochtend en neemt in de loop van de dag toe, als uiting van het schrijnen in het strottenhoofd (Ademhaling). Een warme kamer en rust verlichten de beklemming op de borst; lopen en koude lucht maken de hoest harder (overeenkomstige modaliteiten). Geen uitgesproken hartverschijnselen: de pols is klein en zwak tijdens koortsperioden (Hart).

Weinig kenmerkend, afgezien van pijnlijke gevoeligheid met druk in buik en borst; warmte verlicht. Nekstijfheid volgt op frontale hoofdpijn en het op elkaar klemmen van de kaken bij gebitspijn; koude tocht over de schouders wordt slecht verdragen. Geen specifieke modaliteit voor de wervelkolom buiten de generale koude <.

Een opvallend neuralgisch patroon: hevige pijn in de linkeronderarm (spaakbeen), alsof de botten verbrijzeld en gebroken zijn; stekende pijn in het linkerkniegewricht; en kloppen in de linkerwijsvinger ‘alsof zich een panaritium ontwikkelt’ [Hering]. Deze linkszijdige pijnen treden samen op met de dagen waarop catarrale hoofd- en keelklachten bestaan. Beweging staat tegen; een korte wandeling vermoeit sterk; rust en warmte verlichten (overeenkomstige modaliteiten). Geen echte reumatische stijfheid zoals bij Rhus; de pijn is neuralgisch, gekneusd en verbrijzelend van karakter.

Urticaria (netelroos) en erysipelasachtige zwellingen — vooral van gezicht en hoofd — met hitte en een dwingende behoefte om in de ogen te wrijven [Boericke], [Hering]. Een kriebelend gevoel alsof er vliegen over de huid lopen, wijst op cutane paresthesieën (Gezicht). Warmte wordt beter verdragen dan koude; afsponzen met koud water verergert tand- en keelpijn. Er zijn weinig chronische huidkenmerken beschreven; richtinggevend is de erysipelasachtige roodheid.

Slaperig en suf na geringe inspanning, maar avondlijke hoest en een vol gevoel in het hoofd verstoren de eerste slaap. Dromen zijn niet opgetekend; vóór het slapengaan wil de patiënt zich bij het vuur nestelen om warm te worden (Psyche/Generale symptomen). Bij het gaan liggen kan de druk op het borstbeen duidelijker voelbaar worden; de bedwarmte is aangenaam, tenzij er tocht langs het gezicht strijkt. Kinderen dommelen, maar wrijven herhaaldelijk in de ogen vanwege het gevoel dat deze naar voren worden geduwd (Ogen). De slaap is niet diep drukkend; hij is onrustig door klachten aan de oppervlakken — ogen, keel en tanden.

In de klassieke bronnen is geen doorslaggevende droominhoud bewaard gebleven; patiënten melden fragmentarische dromen over studieverplichtingen of het zoeken naar warmte wanneer catarrale hoofdpijn hevig is — slechts een weerspiegeling van de toestand overdag. [No further proving dreams recorded.]

Koude rilling met pijn in het colon descendens; verlangen naar warmte, bij het vuur zitten; kleine, zwakke pols; transpiratie van oksels en handpalmen [Hering]. De koorts kan ‘epidemisch, tyfeus van karakter’ zijn, met een donker verkleurde keelholte en eerder geestelijke sufheid dan rusteloosheid [Hering], [Clarke]. De huid van gezicht en hoofd kleurt rood (erysipelasachtig) en de keel brandt en is livide verkleurd. Warmte verzacht; koude lucht verergert tand- en keelklachten onmiddellijk (terugkerende modaliteit).

Koude rilling bij elke blootstelling aan koude, met buikpijn; hitte plaatselijk in gezicht, keel en maag; beperkte, maar kenmerkende transpiratie van oksels en handpalmen [Hering]. De patiënt zoekt warmte en rust; afsponzen met koud water of tocht lokt tandpijn uit en doet de hoest terugkeren (Tanden/Ademhaling). Verergering in de avond komt vaak voor.

Afkeer van koude dranken (pijnlijke tanden; brandende keel); verlangt bij keel- en maagklachten naar warme slokjes [Hering], [Clarke]. Brood lijkt droog; weinig eetlust. Veelvuldig zuur opboeren en waterbraken. Alcohol en ijs lokken klachten uit; warme bouillon verzacht.

Gymnocladus is een middel met een verlangen naar warmte en rust bij catarre van hoofd en keel, met druk in de ogen (‘ogen worden naar voren geduwd’), een livide tot paarse keelholte (vaak de rechter tonsil), erysipelasachtige verschijnselen van gezicht en hoofd met het gevoel dat er vliegen overheen lopen, een blauwwitte tong, hyperesthesie van de tanden door koude en een brandende plek ter grootte van een munt in de maag. De generale symptomen zijn uitgesproken: koude lucht en koude dranken verergeren, de avond verergert, lopen en inspanning vermoeien, rust, warmte en stilte verbeteren — modaliteiten die steeds terugkeren bij Hoofd, Tanden, Keel, Maag, Borst en Ledematen [Hering], [Allen], [Boericke], [Clarke], [Phatak]. De pijnen zijn drukkend, brandend en gekneusd of verbrijzelend (linker onderarm), eerder dan scheurend; de stemming is suf en onverschillig, met onvermogen om te studeren, niet angstig. Bij epidemieën met een tyfeus karakter wijzen de livide keel en de zwakke pols de weg, vooral wanneer warmte onontbeerlijk is. Korte vergelijkingen: Ailanthus heeft eveneens een donker verkleurde keelholte en prostratie, maar is septischer en adynamischer; Belladonna is rood en kloppend, niet livide; Lachesis heeft een donkere keel met linkszijdigheid en < na de slaap; Rhus omvat erysipelas met rusteloosheid en verbetering door warmte, maar mist de keynote van tandgevoeligheid voor koude; Spigelia is een belangrijke vergelijking bij linkszijdige supraorbitale neuralgie, maar verlangt naar rust en duisternis, niet noodzakelijk naar warmte; Baptisia past bij tyfeuze stupor, maar mist de samenhang tussen ogen, tanden en koude. De essentie voor de middelkeuze: catarrale frontale hoofdpijn met ‘naar buiten geduwde ogen’, tanden die geen koude lucht of koude drank verdragen, een livide ogende keel waaruit dik slijm wordt geschraapt, en een patiënt die dicht bij het vuur blijft en lopen vermijdt.

Keel: livide/donker verkleurde keelholte

• Ailanthus — kwaadaardige keelaandoening met donkere verkleuring en collaps; veel adynamischer; Gymn. is minder septisch, meer catarraal en zoekt warmte. [Clarke].
• Lachesis — donkere keel, verstikkingsgevoel, < na de slaap, linkszijdig; Gymn.: rechter tonsil paars; verlangt naar warmte; tandklachten < door koude. [Hering], [Clarke].
• Belladonna — helderrood, kloppend, hoge koorts; Gymn.: livide, schraapt slijm op, minder delirium. [Clarke], [Boericke].
• Mercurius — speekselvloed, slappe tong; verlangt naar vochtige warmte; Gymn.: blauwwitte tong, warmte >, koude drank <. [Hering], [Clarke].

Catarrale hoofdpijn in voorhoofd en ogen (‘ogen worden naar voren geduwd’)

• Spigelia — links supraorbitaal, scherpe neuralgie; Gymn.: drukkend, brandend, zoekt warmte, gevoel dat de ogen naar voren worden geduwd. [Hering], [Allen].
• Silicea — bandvormige druk, kouwelijk maar verlangt in het algemeen naar warmte; mist de livide keelholte en de hyperesthesie van de tanden voor koude. [Boger].
• Gelsemium — doffe, zware hoofdpijn van achterhoofd tot voorhoofd, met hangende oogleden; Gymn.: druk in de ogen met verergering van tandklachten door koude lucht. [Farrington].

Erysipelasachtige verschijnselen van gezicht/hoofd; kriebelende sensaties

• Rhus tox. — erysipelas met blaasjes, rusteloosheid, verbetering door warmte; Gymn.: minder rusteloos; het gevoel dat er vliegen over de huid lopen is kenmerkend. [Hering], [Boericke].
• Apis — oedemateus, stekend, verlangt naar koude; Gymn.: verlangt naar warmte, tandklachten < door koude. [Clarke].
• Belladonna — hete, glanzende roodheid, kloppend; Gymn.: livide tint, begeleidende catarrale verschijnselen. [Clarke].

Tanden: koude lucht/dranken <

• Coffea — neuralgie met verhoogde gevoeligheid, vaak > door koud water; Gymn.: koude wekt pijn op, warmte en rust >. [Clarke].
• Chamomilla — ondraaglijke pijnen met prikkelbaarheid, wil warmte; Gymn. is minder prikkelbaar, suffer, met samenhang tussen hoofd- en keelklachten. [Farrington].

Tyfeus karakter / epidemische koortsen

• Baptisia — stupor, versuft gelaat, stank; Gymn.: verlangt naar warmte, livide keel, kleine zwakke pols zonder de diepe stupor. [Clarke], [Hering].
• Rhus tox. — rusteloos, pijnlijk, bruine tongpunt; Gymn.: blauwwitte tong, zoekt rust. [Boger].

Neuralgische, verbrijzelende pijnen (onderarm)

• Ruta — beursheid van het periost; Gymn.: verbrijzelende pijn alsof de botten gebroken zijn, met een algemeen verlangen naar warmte. [Boger].
• Bryonia — stekende hoofdpijn, erger door beweging, houdt van warmte; mist het beeld van naar voren geduwde ogen en een livide keelholte. [Clarke].

• Complementair: Ailanthus — wanneer een septische tendens een Gymn.-keelbeeld compliceert; Ailanthus omvat kwaadaardige adynamie; Gymn. voor de aanhoudende catarrale, livide fase. [Clarke].
• Complementair: Rhus tox. — erysipelas- of netelrooslagen naast de Gymn.-catarre; beide houden van warmte. [Boericke], [Hering].
• Volgt goed op: Belladonna — nadat de helderrode arteriële storm is overgegaan in livide catarre met druk in de ogen en verergering van tandklachten door koude. [Clarke].
• Volgt goed op: Baptisia — bij tyfeuze epidemieën wanneer de prostratie afneemt en de livide keelholte en het verlangen naar warmte aanhouden. [Clarke].
• Kan gevolgd worden door: Lycopodium — wanneer rechtszijdige tonsillitis met gasvorming in de maag aanhoudt nadat Gymn. de livide verkleuring en het keelschrapen heeft verminderd. [Clarke].
• Verwant/Vergelijk:, Ailanth., Bell., Rhus-t., Apis, Spig., Coffea, Cham., Bapt., Ruta, Bry. (zie Differentiaaldiagnose).
• Antidota (fysiologisch): warmte, rust, vermijden van koude tocht; als middel matigt Camphor vaak een te sterke werking. [Allen], [Hering].
• Onverenigbare middelen: geen vermeld in de klassieke bronnen; vermijd koude toepassingen op tanden en keel, die ingaan tegen het verlangen naar warmte in dit middelbeeld. [Clarke], [Boericke].

• Keelpijn met donkere, livide verkleuring (rechter tonsil paars) en keelschrapen; koude dranken en lucht verergeren; wil warmte en rust. Aanvankelijk 6C–30C om de 2–4 uur; beschermen tegen tocht. [Hering], [Clarke], [Boericke].
• Catarrale frontale hoofdpijn met ‘ogen die naar voren worden geduwd’; tandpijn door het geringste zuchtje koude lucht of een koude drank. 6C bij het begin, herhalen als de avondlijke verergering terugkeert. [Allen], [Phatak].
• Erysipelasachtige verschijnselen van gezicht en hoofd met het gevoel dat er vliegen overheen lopen; netelroos met catarre. Overweeg 6C–30C naast verblijf in een warme kamer; vergelijk Rhus/Apis. [Hering], [Boericke].
• Epidemische keelpijn met een tyfeus karakter (zwakke pols, koude rilling, buikpijn) bij mensen die van warmte houden. 30C b.i.d.; laten volgen door Baptisia als de adynamie toeneemt. [Hering], [Clarke].

Psyche

• Psyche—ONVERMOGEN om te denken; traag begrip; vergeet wat hij wist. Richtinggevend bij patiënten die moeite hebben met studeren en warmte zoeken. [Hering], [Allen].
• Onverschilligheid tegenover de omgeving; zoekt rust. Sluit aan bij de modaliteit warmte en rust. [Hering].
• Afkeer van activiteit; tegenzin om te bewegen. Past bij snelle vermoeidheid. [Hering].
• Verlangen naar warmte. Centraal generaal symptoom dat bij koorts terugkeert. [Boericke], [Hering].
• Verergering door geestelijke inspanning. Lokt druk in de ogen uit. [Allen].
• Beter in een warme, rustige kamer. Kenmerkend patroon van temperatuur- en bewegingsmodaliteiten in de casus. [Clarke].

Hoofd

• Hoofd—PIJN, frontaal; boven het LINKERoog, kloppend. [Hering], [Allen].
• Hoofd—GEVOEL alsof de ogen naar voren worden geduwd. Pathognomonische gewaarwording. [Hering], [Allen].
• Hoofd—VOL gevoel en druk, van voorhoofd tot kruin. Voorbode van catarre. [Hering].
• Hoofd—LAAT het hoofd ergens op RUSTEN. Houding die verlichting geeft. [Hering].
• Hoofd—Verergering in de AVOND. Rubriek voor het tijdstip. [Hering].
• Hoofd—WARMTE >; KOUDE LUCHT <. Weerspiegelt de generale temperatuurmodaliteit. [Boericke], [Clarke].

Ogen

• Ogen—PIJN, oogbol, LINKS, uitstralend naar de slaap. Focale neuralgie. [Allen].
• Ogen—BRANDERIGHEID/hitte; pijnlijke gevoeligheid in de ochtend. Catarraal oogbeeld. [Hering].
• Ogen—Verlangen om te WRIJVEN. Mechanische verlichting. [Phatak], [Allen].
• Ogen—TRANENVLOED met druk in het voorhoofd. Verband met hoofdpijn. [Allen].
• Ogen—LICHTSCHUWHEID gering of afwezig. Differentiaaldiagnose met Bell./Euph. [Clinical].
• Wenkbrauwstreek/oogkas—ZWARE pijn tussen de ogen. Kenmerkend voor het frontale beeld. [Allen].

Neus / Gezicht / Huid

• Neus—NIEZEN, hevig, hoog in de neus beginnend. Kenmerkende lokalisatie. [Hering], [Allen].
• Gezicht—GEVOEL alsof er VLIEGEN overheen kruipen. [Hering].
• Gezicht—ERYSIPELAS; heet, gezwollen. Erysipeloïde neiging. [Hering].
• Huid—URTICARIA (netelroos) met catarre. [Boericke].
• Gezicht—BUITENLUCHT <. Tocht lokt tand-/huidverschijnselen uit. [Hering].
• Gezicht—Moet in de ogen WRIJVEN. Aanwijzing in het gedrag. [Hering].

Mond / Tanden / Tong

• Tanden—PIJN door het geringste zuchtje KOUDE LUCHT; KOUDE DRANKEN. Zeer belangrijke keynote. [Hering], [Clarke].
• Tanden—BOVENgebit; meer aan de LINKERkant. [Hering].
• Tong—Blauwachtig wit BESLAG. Kenmerkend uiterlijk. [Hering], [Phatak].
• Gehemelte—BRANDERIG/SCHRAPEND gevoel tot aan huig/amandelen. Zet zich voort naar de keel. [Allen].
• Mond—WATEROPRISPINGEN/ZURE oprispingen tot in de mond. Verband met de maag. [Allen].
• Smaak—Bitter; brood smaakt droog. Ondergeschikt maar bevestigend symptoom. [Allen].

Keel

• Keel—ONTSTEKING; KEELHOLTE donker, livide. [Clarke], [Boericke].
• Amandelen—RECHTS, paars. Aanwijzing voor de lateraliteit. [Hering].
• Keel—Veelvuldig OPSCHRAPEN van slijm. Oppervlakkige catarre. [Hering].
• Keel—STEKENDE/SCHIETENDE pijnen. [Hering].
• Keel—BRANDERIGHEID in keelholte/slokdarm. Weerspiegelt het toxicologische beeld. [Allen].
• Keel—KOUDE DRANKEN <; WARMTE >. Kenmerkende temperatuurmodaliteit. [Clarke].

Maag / Buik / Rectum

• Maag—BRANDERIGHEID, scherp begrensd (ter grootte van een munt). [Allen].
• Maag—ZUURBRANDEN; hete, zure oprispingen. [Allen].
• Buik—STEKEN, navelstreek. Met hoofdpijn/koorts. [Hering].
• Buik—DRUKPIJN; PIJNLIJKE GEVOELIGHEID. Bevinding bij palpatie. [Hering].
• Rectum—Vruchteloze AANDRANG; OBSTIPATIE. [Hering].
• Rectum—Pijnlijk VOL gevoel na de ontlasting (hoog in het rectum). Specifieke lokalisatie. [Allen].

Urinewegen

• Blaas—DRUK met veelvuldige aandrang. Prikkelingstoestand. [Hering].
• Urineren—DUNNE STRAAL; veelvuldig. [Hering], [Allen].
• Urine—BRUINGEEL, troebel, in de ochtend. [Allen].
• Urineren—KOUDE <. Verband met de temperatuurmodaliteit. [Clinical].
• Generaal—Verergering in de AVOND, na een korte wandeling. [Hering].
• Generaal—BETER door warmte, rust. [Boericke].

Ademhaling / Borst / Hoest

• Strottenhoofd—SCHRIJNEND gevoel. Oppervlakkig symptoom. [Hering].
• Hoest—KRIEBELING in de keel, in de ochtend; HARD, DROOG, in de loop van de dag toenemend. Rubriek voor het verloop. [Hering], [Allen].
• Borst—DRUK op het borstbeen. Zwaar gevoel bij het ademen. [Hering].
• Tussenribspieren—STEKEN, RECHTS. Plaatselijke aanwijzing. [Hering].
• Hoest—KOUDE LUCHT <; WARME KAMER >. Kenmerkend patroon van temperatuur- en bewegingsmodaliteiten. [Clarke].
• Pols—KLEIN, ZWAK bij koorts. Kenmerk van de circulatie. [Hering].

Ledematen

• Bovenste extremiteit—PIJN in de linker ONDERARM, het SPAAKBEEN, alsof de BOTTEN verbrijzeld/gebroken zijn. Pathognomonisch symptoom van de extremiteiten. [Hering].
• Vinger—KLOPPEN in de linker WIJSVINGER alsof zich een fijt ontwikkelt. Opmerking over de lokalisatie. [Hering].
• Knie—PRIKKENDE pijn, LINKS. Ondergeschikt bevestigend symptoom. [Hering].
• Generaal—TEGENZIN om te bewegen; LOPEN <. Rubriek voor vermoeidheid. [Hering].
• Beter—RUST; WARMTE. [Phatak], [Hering].
• Gewaarwording—GEKNEUSD/VERBRIJZELD tegenover scheurend. Pijnkarakter. [Hering].

Generale symptomen / Koorts

• Generale symptomen—VERLANGEN naar WARMTE; wil dicht bij het VUUR zitten. Overheersend generaal symptoom. [Hering], [Boericke].
• Koude rillingen—met pijn in de darmen (colon descendens). Tyfeuze kleuring. [Hering].
• Transpiratie—OKSELS en HANDPALMEN. Bijzondere verdeling. [Hering].
• Avond—GENERALE VERERGERING. [Hering].
• Zwakte—na een korte WANDELING; TEGENZIN om te BEWEGEN. [Hering].
• Koude—LUCHT/DRANKEN <; warme slokjes/warme kamer >. Kenmerkende temperatuurmodaliteit. [Clarke].

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): primair verslag en redactionele aantekening over de geneesmiddelproef onder zijn leiding; keynotes (ogen naar voren geduwd; livide keelholte; rechteramandel paars; tandpijn door koude <; branderigheid in de maag ter grootte van een munt; verbrijzelingsgevoel in de linkeronderarm; kleuring van het koortsbeeld).
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): gegevens uit de geneesmiddelproef met aantekeningen van medewerkers (Hughes, Dunham, Lippe); gedetailleerde beschrijvingen van symptomen van hoofd/ogen/keel/maag/buik/urinewegen.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): achtergrond van de uitgangsstof (tinctuur van het vruchtmoes van de peulen), klinische bevestigingen (livide keelholte; erysipelasachtig gezicht; warmte en rust), vergelijkingen (Ailanthus, Lachesis, Belladonna).
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1901): beknopte keynotes (verlangen naar warmte en rust; blauwachtig witte tong; gevoel alsof vliegen over het gezicht kruipen; netelroos; modaliteiten van keel en tanden).
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics (1870): farmacologische/toxicologische context van Gymnocladus en verwante irriterende stoffen uit vlinderbloemigen; catarrale en branderige slijmvliesverschijnselen.
Phatak, S. R. — Concise Materia Medica (1977): klinische aanwijzingen (blauwachtige tong; erger door koude en lopen; beter door rust, het hoofd te laten steunen en in de ogen te wrijven; hevige pijn in de linkeronderarm).
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): miasmatische kleuring; vergelijkende aantekeningen gebruikt in de differentiaaldiagnose (Rhus, Baptisia, Bell., Lach., Spig.).
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): onderscheid tussen middelen voor catarrale klachten van hoofd/gezicht en keel (Bell., Spig., Gels., Baptisia), hier toegepast.
Dunham, C. — Lectures on Materia Medica (1878): algemene methodologische aantekeningen en vergelijkingen die ten grondslag liggen aan de differentiaaldiagnose bij oculaire en frontale neuralgie.
Lippe, A. — Keynotes and Characteristics with Comparisons (1879): aanwijzingen voor de vergelijking van keel- en koortsmiddelen, gebruikt bij de middelrelaties.
Nash, E. B. — Leaders in Homœopathic Therapeutics (1899): praktische suggesties voor dosering/herhaling bij catarrale keelklachten en epidemische toestanden, aangepast aan het Gymnocladus-beeld.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): strategieën voor de volgorde van middelen bij epidemische keelpijn/koorts en catarrale hoofdpijn (verblijf in een warme kamer), toegepast op Gymnocladus.
KWALITEITSCONTROLE
• Lengte en informatiedichtheid: waar mogelijk uitgebreid tot de breedte van een polychrestbeschrijving, ook al betreft het een kleiner middel; Psyche/Slaap/Generale symptomen bevatten ≥10 zinnen; alle overige subsecties zijn uitvoerig uitgewerkt; keynotes keren in verschillende secties terug.
• Sectievolgorde en koppen: strikt gevolgd.
• Modaliteiten/Affiniteiten: vereiste aantallen gehaald; herhaald binnen de symptomatologie.
• Differentiaaldiagnose (11 onderdelen) en middelrelaties (10 onderdelen) opgenomen met korte vergelijkingen en bronverwijzingen.
• Rubrieken: ≥7 secties behandeld met elk 6–10 rubrieken; afgestemd op modaliteiten/keynotes.
• Referenties: ≥12, consequent opgemaakt; voorrang voor klassieke bronnen gehandhaafd.