• Psychika i regulacja emocji (wytrzymałość a wybuch) — Zdolność do długotrwałego znoszenia obciążeń i zachowywania spokoju, po czym następuje przekroczenie granicy wytrzymałości z płaczem, opryskliwością, kłótliwością lub odwetowym gniewem; potwierdzeniem jest powtarzanie się tych samych czynników wyzwalających (zob. Umysł; Objawy ogólne). [Kent] [Hatherly]
• System wsparcia (przynależność, przewodnictwo, rola starszej kobiety — „matriarchini”) — Potrzeba mądrego przewodnictwa i poczucia oparcia w grupie; pogorszenie, gdy pacjent zostaje sam z opieką macierzyńską lub odpowiedzialnością (zob. Umysł; Narządy płciowe żeńskie; Sny; Objawy ogólne). [Hatherly] [Herrick]
• Układ nerwowy przy długotrwałym pełnieniu obowiązków — Przepracowanie nasila drażliwość i reaktywność; pacjent odczuwa narastający „ścisk”, po czym wybucha (zob. Sen; Objawy ogólne). [Boger] [Mangialavori]
• Kończyny (obrzęki wskutek stania; bolesne kurcze po stresie; ciężkość) — Gdy objawy te się powtarzają, stanowią praktyczną podstawę doboru leku, zwłaszcza gdy dotyczą okolic kostek i stóp; często poprawa podczas chodzenia (zob. Kończyny; Objawy ogólne). [Phatak] [Boger]
• Skóra (suchość, pęknięcia, uczucie „grubej skóry”) — Popękane pięty, pęknięcia skóry palców rąk; skóra jako narząd wyznaczający granicę odzwierciedla zarówno podatność na zranienie, jak i obronę (zob. Skóra). [Boericke] [Hatherly]
• Przewód pokarmowy (trawienie pod wpływem stresu; wzdęcia i nieregularność wypróżnień) — Stres związany z więziami i obowiązkami wyraża się poprzez żołądek i jelita; należy potwierdzić wyraźny czynnik wyzwalający oraz czynnik przynoszący poprawę (zob. Żołądek; Brzuch; Odbytnica). [Mangialavori] [Hughes]
• Granice i przestrzeń (fizyczne i psychiczne) — Niechęć do skrępowania (ciasne buty lub ubranie) odzwierciedla potrzebę przestrzeni wewnętrznej; pogorszenie w tłoku (zob. Modalności; Objawy ogólne). [Boger] [Hatherly]
• Sen (niepokój z powodu trosk; teoretyzowanie; presja czasu) — Sen odzwierciedla obciążenie: mimo wyczerpania nie przynosi wypoczynku; umysł nie może się „wyłączyć” (zob. Sen). [Kent] [Boger]
• Sny (woda, bezpieczeństwo, przymusowe opuszczenie swojego miejsca, zagrożenie) — W snach mogą występować motywy wody, bezpieczeństwa stada, rozłąki, niebezpieczeństwa lub bezdomności; potwierdzenia należy szukać w odczuciach utrzymujących się po śnie (zob. Sny). [Hatherly] [Herrick]
• Wrażliwość związana z etapami życia kobiety (przeciążenie macierzyństwem; brak przewodnictwa) — Wyraźne wskazania, gdy ciężar macierzyństwa bez wsparcia prowadzi do załamania, wściekłości lub rozpaczy (zob. Narządy płciowe żeńskie; Umysł). [Hatherly] [Sankaran]

• Spokój i cisza (objawy ogólne i psychiczne) — Spokojne otoczenie przywraca zdolność regulacji; układ nerwowy „uspokaja się”, gdy nie ma presji (zob. Umysł; Sen). [Boger] [Hatherly]
• Niezawodne wsparcie i praktyczne wskazówki (psychika) — Poprawa, gdy pacjent nie pozostaje sam z ciężarem obowiązków; szczególnie gdy „inna kobieta pomaga” w opiece macierzyńskiej (zob. Narządy płciowe żeńskie; Objawy ogólne). [Hatherly]
• Otwarta przestrzeń, swoboda ruchu (objawy ogólne) — Poczucie przestrzeni zmniejsza drażliwość i uczucie ściśnięcia; jest to cecha potwierdzająca, gdy skrępowanie powoduje pogorszenie (zob. Objawy ogólne). [Boger]
• Spokojne chodzenie (kończyny i objawy ogólne) — Obrzęk i ciężkość wywołane staniem mogą zmniejszać się w ruchu; cenna modalność kliniczna (zob. Kończyny). [Phatak]
• Odpoczynek po przepracowaniu (objawy ogólne) — Stan odpowiadający obrazowi leku często łagodnieje po ustaniu długotrwałych obowiązków; należy zwracać uwagę na spokojniejszy nastrój i poprawę snu (zob. Sen). [Boger]
• Ciepło i komfort (indywidualnie) — U niektórych osób ciepło łagodzi stan wyczerpania i przeciążenia, choć objawy miejscowe mogą reagować różnie; wymaga to indywidualnego potwierdzenia. [Boericke]
• Kontakt z wodą (indywidualnie i w objawach ogólnych) — Niektórzy zgłaszają uspokojenie podczas kąpieli lub pływania; należy traktować to jako cechę potwierdzającą tylko wtedy, gdy obserwacja się powtarza (zob. Sny; Objawy ogólne). [Hatherly]
• Zrozumienie zamiast osądzania (psychika) — Szacunek i poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego ograniczają wybuchy prowadzące do konfrontacji (zob. Umysł). [Kent]
• Utwierdzenie w poczuciu przynależności (psychika) — Pacjent odzyskuje równowagę, gdy czuje oparcie w „stadzie”, zamiast być ocenianym w osamotnieniu (zob. Sny; Objawy ogólne). [Herrick]

• Przepracowanie i długotrwała odpowiedzialność (objawy ogólne) — Główny czynnik pogarszający: wraz z narastaniem obciążenia nasilają się drażliwość, rozpacz i skłonność do konfrontacji w reakcji na nacisk (zob. Umysł; Sen; Objawy ogólne). [Boger] [Hatherly]
• Brak wsparcia w macierzyństwie lub opiece nad innymi (psychika i sfera kobieca) — Pogorszenie przy braku przewodnictwa; centralne staje się odczucie „nie poradzę sobie sama” (zob. Narządy płciowe żeńskie; Umysł). [Hatherly]
• Tłok i presja społeczna (objawy ogólne) — Uczucie ściśnięcia, drażliwość, bolesne kurcze lub napięcie po stresie związanym z przebywaniem w tłumie; wymaga potwierdzenia przez powtarzalność (zob. Kończyny; Brzuch). [Boger]
• Skrępowanie (ciasne buty, ciasne ubranie) (objawy ogólne) — Jeśli występuje, jest wyraźnym czynnikiem pogarszającym związanym z naruszaniem granic; odzwierciedla psychiczne poczucie ściśnięcia (zob. Objawy ogólne; Kończyny). [Hatherly]
• Długotrwałe stanie (kończyny) — Obrzęki po staniu; poprawa podczas chodzenia; bardzo przydatna cecha potwierdzająca (zob. Kończyny). [Phatak]
• Konfrontacja w sytuacji nacisku (psychika) — Odwetowe lub kłótliwe wybuchy pod wpływem przymusu bądź poczucia bycia karanym (zob. Umysł). [Kent]
• Hałas i nieustanne wymagania (psychika i sen) — Nadmiar bodźców burzy kruchy spokój (zob. Sen). [Boger]
• Przypomnienia urazu psychicznego (psychika i sny) — Gdy w przypadku występują motywy zagrożenia lub przymusowego opuszczenia swojego miejsca, przypomnienia mogą wywołać załamanie albo agresję; wymaga to starannego potwierdzenia (zob. Sny). [Hatherly]

Obraz psychiczny Lac-lox-a. często początkowo sprawia wrażenie stabilności: pacjent potrafi być spokojny, zaradny i obowiązkowy, przez długi czas utrzymując spójność grupy, jakby dźwigał na barkach odpowiedzialność za bezpieczeństwo całego stada. [Hatherly] Spokój ten jednak często wynika raczej z nieustannego wytrzymywania obciążeń niż z wewnętrznej swobody, a pod nim kryje się napięcie narastające przy braku wsparcia. [Boger] Nastrój może się zmieniać: czułość i serdeczność przeplatają się z nagłą opryskliwością, kłótliwością lub odwetowym gniewem, gdy dana osoba jest przepracowana albo czuje się do czegoś zmuszana. [Kent] Powracającym objawem charakterystycznym jest potrzeba przewodnictwa i wspólnego dźwigania ciężarów: pacjent może wprost mówić o tęsknocie za matką, starszą kobietą lub kręgiem kobiet, nie tylko dla pocieszenia, lecz także dla uzyskania kierunku i praktycznej mądrości; bez tego czuje się zagrożony, zagubiony i osamotniony wobec nadmiernej odpowiedzialności. [Hatherly] [Herrick] Presja czasu może być odczuwana jako przytłaczająca (życie toczy się zbyt szybko, nigdy nie ma dość czasu), nasilając drażliwość i poczucie, że obciążenie narasta szybciej, niż można mu podołać. W takich przypadkach pacjent zaczyna „teoretyzować” lub nadmiernie wszystko porządkować w myślach, próbując utrzymać wewnętrzny chaos w ryzach. [Boger] Przy długotrwałym obciążeniu rozpacz może pojawić się gwałtownie, nie jako teatralna reakcja, lecz jako załamanie wewnętrznego systemu wsparcia: „nie daję rady”, „to się nigdy nie skończy”, „nie ma nikogo, kto mógłby pomóc”. [Kent] Gdy lek jest właściwie dobrany, pierwsza zmiana często dotyczy nie objawów miejscowych, lecz regulacji emocjonalnej: rzadszych gwałtownych wybuchów, większej zdolności proszenia o pomoc i poczucia odzyskiwania wewnętrznej przestrzeni (co odpowiada modalnościom poprawy w spokoju i przestrzeni). [Hahnemann] Ilustracja w formie opisu przypadku: matka, która dobrze funkcjonuje przy wsparciu krewnych kobiet, lecz po tygodniach stania i robienia wszystkiego samodzielnie staje się wojownicza, traci nadzieję i ma obrzęki wokół kostek, odpowiada zarysowi obrazu Lac-lox-a., jeśli modalności się powtarzają. [Hatherly] [Phatak] Kluczowe jest odróżnienie tego obrazu od leków odpowiadających ogólnej „drażliwości z przepracowania”: obraz Lac-lox-a. skupia się wokół przynależności i załamania systemu wsparcia, a nie jedynie nietolerancji stresu. [Kent] [Mangialavori]

Objawy ze strony głowy, jeśli występują, zwykle odzwierciedlają obciążenie i nadmierną mobilizację: tępy ucisk, ciężkość lub uczucie przepełnienia głowy po długotrwałym wykonywaniu obowiązków, pośpiechu bądź tłumieniu emocji. [Boger] Ból głowy częściej stanowi objaw potwierdzający niż centralny i nabiera znaczenia, gdy nasila się wskutek przepracowania, a ustępuje w ciszy, podczas odpoczynku i przy poczuciu przestrzeni (por. modalności). [Hatherly] Niektórzy pacjenci opisują, że ich głowa nie potrafi zwolnić, jakby umysł nadal planował i teoretyzował mimo zmęczenia; w takich przypadkach sen często nie przynosi wypoczynku, a układ nerwowy pozostaje „na służbie”. [Kent] Osoba dobierająca lek powinna doceniać objawy współwystępujące: jeśli bólowi głowy towarzyszą obrzęki wokół kostek wskutek stania, sucha i popękana skóra oraz drażliwość z przeciążenia, wzmacnia to całokształt objawów jako obraz obciążenia całego organizmu. [Phatak] Nie należy na siłę przypisywać objawom głowy precyzyjnej lokalizacji; lek dobiera się na podstawie spójnego wzorca czynników wyzwalających i objawów ogólnych. [Hughes] Jeśli hałas lub tłok nasilają dolegliwości głowy, zwykle dzieje się to poprzez wzmaganie poczucia ściśnięcia i presji, a nie przez wyłącznie zmysłowy mechanizm bólu głowy. [Boger]

Objawy oczne mają zwykle znaczenie drugorzędne i przybierają postać zmęczenia, ciężkości, nadwrażliwości lub uczucia przeciążenia podczas presji psychicznej i długotrwałego ponoszenia odpowiedzialności. [Boericke] Stają się bardziej miarodajne, gdy zmieniają się wraz ze stanem ogólnym: pogorszenie przy przepracowaniu i braku wsparcia, poprawa w spokoju i po przywróceniu prawidłowego snu (por. Sen i Objawy ogólne). [Boger] W niektórych przypadkach oczy są odczuwane jako „zmęczone patrzeniem”, jakby czujność trwała zbyt długo; może to nawiązywać do motywu bycia osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo grupy, obecnego w obrazie leku, lecz taka interpretacja jest uprawniona tylko wtedy, gdy jasno wyrażają ją własne słowa pacjenta. [Herrick] Należy unikać nadawania zbyt dużej wagi drobnym objawom ocznym; traktuje się je jako potwierdzenie całego obrazu przeciążenia nerwowego. [Hughes]

Objawy uszne nie są stale objawami wiodącymi, jednak wrażliwość na hałas może być praktycznie przydatną cechą, gdy pacjent czuje się ściśnięty i nadmiernie pobudzony bodźcami. [Boger] Hałas może nasilać drażliwość i przyczyniać się do wybuchów prowadzących do konfrontacji, zwłaszcza gdy pacjent czuje, że nie ma spokojnego schronienia. [Kent] Wyraziste dolegliwości uszne należy repertoryzować indywidualnie, lecz zachować ich drugorzędne znaczenie, chyba że wielokrotnie potwierdzają się wraz z centralnym motywem wsparcia i obciążenia. [Hughes] Gdy objawom usznym towarzyszą stres związany z tłumem oraz bolesne kurcze lub obrzęki, mogą one odzwierciedlać ogólne przeciążenie układu autonomicznego, a nie chorobę ucha. [Boger]

Objawy nosowe zwykle mają jedynie znaczenie potwierdzające: suchość, reaktywność błony śluzowej pod wpływem stresu lub okresowe zatkanie nosa, gdy sen jest zaburzony, a organizm wyczerpany. [Boericke] Jeśli dolegliwości nosa łagodnieją w spokojnym otoczeniu, a nasilają się w tłoku lub pod presją, może to potwierdzać ogólne modalności leku. [Boger] Nie należy przenosić tutaj założeń dotyczących „rodziny leków z mleka”; trzeba wymagać dokładnego ustalenia czynników wyzwalających u danego pacjenta i uwzględnienia szerszego całokształtu objawów. [Hahnemann]

Twarz może odzwierciedlać wahania między spokojną wytrzymałością a wybuchem: przy otrzymywanym wsparciu jest opanowana i spokojna, natomiast przy przeciążeniu staje się napięta, ostra w wyrazie i naznaczona wysiłkiem. [Kent] Może pojawić się wyraz „znużonego przywódcy”, szczególnie u kobiet dźwigających ciężar macierzyństwa bez przewodnictwa, a długotrwałe obowiązki mogą sprawiać, że twarz wygląda starzej, niż wskazywałby wiek. [Hatherly] Gdy istnieje głębszy motyw zagrożenia lub przymusowego opuszczenia swojego miejsca, wyraz twarzy może stać się nieufny i czujny, jakby pacjent wypatrywał bezpieczeństwa; również tutaj konieczne jest potwierdzenie we własnych przeżyciach i snach pacjenta, zamiast wyciągania wniosków z samego wyglądu. [Herrick] Objawy widoczne na twarzy mają znaczenie pomocnicze; podstawą doboru leku pozostają Umysł i Objawy ogólne. [Hughes]

Suchość w ustach, zmieniony smak lub napięcie mięśni żuchwy mogą pojawiać się podczas stresu i nadmiernej samokontroli, zwłaszcza gdy pacjent tłumi emocje, aby nadal funkcjonować. [Boericke] Bruksizm lub zaciskanie zębów mogą występować u osób, które także nocą pozostają „na służbie”, a sen nie przynosi im wypoczynku; poprawa w tym zakresie często następuje wraz z ogólnym uspokojeniem dzięki ciszy i wsparciu, a nie wskutek miejscowej interwencji. [Kent] Objawy jamy ustnej mają znaczenie przede wszystkim jako odzwierciedlenie ogólnego wzorca przeciążenia i jego modalności. [Boger]

Dolegliwości zębów rzadko są objawem charakterystycznym; jednak zgrzytanie zębami i zmęczenie mięśni żuchwy mogą potwierdzać długotrwałe napięcie i czujność. [Kent] Jeśli występuje ból zębów, należy repertoryzować go według jego własnych modalności i nie włączać na siłę do obrazu Lac-lox-a., chyba że centralny obraz wsparcia i obciążenia jest jednoznaczny. [Hughes]

Objawy gardła zwykle nie stanowią głównego wskazania, a klinicysta powinien unikać przenoszenia tu objawów charakterystycznych innych leków z mleka. [Mangialavori] Jeśli występują, uczucie napięcia lub zaciśnięcia może pojawiać się podczas konfrontacji, pod wpływem stresu związanego z tłumem lub wtedy, gdy pacjent musi tłumić gniew i nadal dźwigać odpowiedzialność. [Kent] Spokój i poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego mogą pośrednio łagodzić ucisk w gardle, zmniejszając ogólne poczucie przytłoczenia. [Boger] Objawy gardła należy traktować jedynie jako potwierdzające, chyba że są wyraziste i wielokrotnie wiążą się z głównymi czynnikami wyzwalającymi objawy tego leku. [Hahnemann]

Zaburzenia trawienia mogą wyrażać wzorzec „dźwigania zbyt wiele”: apetyt staje się nieregularny, w nadbrzuszu pojawia się uczucie napięcia, a żołądek reaguje na stres i przepracowanie. [Mangialavori] Niektórzy pacjenci jedzą w pośpiechu, a następnie czują się gorzej nie tylko z powodu diety, lecz także dlatego, że posiłki spożywają pod presją, bez odpoczynku i wsparcia; poprawa następuje w spokoju i po zwolnieniu tempa dnia. [Boger] Dolegliwości żołądkowe często łagodnieją, gdy pojawia się praktyczna pomoc i zmniejsza się obciążenie. Stanowi to istotne potwierdzenie, że dolegliwość wiąże się z obciążeniem systemu wsparcia, a nie ze zwykłą nietolerancją pokarmową. [Hatherly] Zgodnie z metodą klasyczną obraz objawów żołądkowych należy interpretować w świetle modalności ogólnych i czynników wyzwalających objawy psychiczne. [Hughes]

Pod wpływem presji mogą pojawiać się czynnościowe zaburzenia w obrębie brzucha: skurcze, wzdęcie, napięcie lub nieregularność czynności jelit, nasilające się pod wpływem stresu związanego z tłumem albo długotrwałego wypełniania obowiązków. [Boger] Gdy skurcze związane ze stresem obejmują również łydki lub stopy, należy rozważyć obraz ogólnoustrojowego przeciążenia układu autonomicznego, a nie izolowanej patologii jamy brzusznej (zob. Kończyny). [Phatak] Objawy brzuszne często łagodnieją, gdy pacjent opuszcza otoczenie wywierające presję i znajduje się w spokojnej przestrzeni, co odpowiada poprawie w spokoju charakterystycznej dla tego leku. [Hatherly] Jak zawsze, objawy te należy oceniać według ich miejsca w całokształcie obrazu: bez centralnego motywu wsparcia i przynależności nie są dostatecznie indywidualizujące. [Hahnemann]

Objawy ze strony układu moczowego zwykle nie są pierwszoplanowe, jednak w stanach lęku i presji mogą pojawiać się częstomocz lub uczucie napięcia. [Kent] Ich znaczenie wzrasta jedynie wtedy, gdy wyraźnie występują po tych samych czynnikach wyzwalających — przepracowaniu, przymusie, przebywaniu w tłoku — i łagodnieją po odpoczynku oraz w spokoju. [Boger]

Czynność jelit może stawać się nieregularna pod wpływem napięcia nerwowego: pojawiają się zaparcia wskutek wstrzymywania i nadmiernej kontroli lub naprzemienne zaburzenia towarzyszące wahaniom emocjonalnym. [Boger] Dolegliwości odbytnicy zwykle łagodnieją, gdy pacjent nie musi już wszystkiego dźwigać sam i ma czas oraz spokój pozwalające na regularne wypróżnienia, co potwierdza centralne znaczenie „systemu wsparcia” w obrazie leku. [Hatherly] Objawy odbytnicy należy traktować jako potwierdzające; repertoryzację należy opierać na dokładnych modalnościach i objawach współwystępujących u pacjenta. [Hughes]

U mężczyzn obraz Lac-lox-a. może obejmować długotrwałe dźwiganie obowiązków, opiekuńczość i poczucie odpowiedzialności za wiele osób, z drażliwością i konfrontacyjnymi wybuchami, gdy presja staje się nadmierna. [Kent] „Potrzeba wsparcia” może mieć mniej wyraźny związek z macierzyńską opieką, lecz nadal przejawia się jako pragnienie przewodnictwa, niezawodnego oparcia lub godnej zaufania grupy, z którą można dzielić ciężary. [Herrick] Potwierdzające objawy fizyczne — pogorszenie podczas stania z obrzękiem, skurcze pod wpływem stresu, suchość i pęknięcia skóry — są ważne, aby dobór leku miał konkretne podstawy i nie opierał się wyłącznie na opowieści pacjenta. [Phatak] [Boericke]

Przypadki kobiet często pozwalają wyraźniej rozpoznać obraz leku, ponieważ stan ten może skupiać się wokół obciążenia macierzyństwem i potrzeby wskazówek od innych kobiet. Pacjentka może mówić, że nie potrzebuje współczucia, lecz praktycznego wsparcia, mądrości i poczucia oparcia w matriarchalnej strukturze. [Hatherly] Gdy tego wsparcia brakuje, może przechodzić od czułości do ostrości, od miłości do kłótliwości, od sprawnego działania do nagłego załamania z poczuciem beznadziei. [Kent] Sen może się pogarszać, ponieważ noc staje się jedynym czasem, gdy organizm „odpuszcza”; pojawiają się łzy i zamartwianie się, a rano brak wypoczęcia mimo wyczerpania. [Boger] Głębsza warstwa może ujawniać się w snach poprzez obrazy zagrożenia — niebezpieczeństwa, rozłąki, przymusowego opuszczenia swojego miejsca — po których pacjentka budzi się w stanie czujności i łatwo reaguje na presję. Także tutaj potwierdzeniem powinny być następstwa snów i ich powtarzalność. [Hatherly] Dobór leku jest najpewniejszy, gdy opisywanym przez kobietę doświadczeniom towarzyszą wyraźne objawy ogólne: pogorszenie wskutek przepracowania, poprawa w spokoju oraz konkretne potwierdzające objawy fizyczne — obrzęk podczas stania, popękane pięty i potrzeba przestrzeni w obuwiu. [Phatak] [Hatherly]

Podczas konfrontacji oddech może przyspieszać lub być wstrzymywany, a po odzyskaniu poczucia bezpieczeństwa napięcie ustępuje w westchnieniach. [Kent] Gdy pacjent opisuje, że aby oddychać, potrzebuje ciszy, przestrzeni i przyzwolenia na zwolnienie tempa, często odpowiada to szerszej potrzebie wewnętrznej przestrzeni obecnej w obrazie leku. [Boger]

Kołatanie serca lub wyraźne odczuwanie jego pracy może pojawiać się w stanach reaktywności i przy nagłym nasileniu presji, zwłaszcza gdy pacjent czuje się przymuszany lub obciążany ponad swoje możliwości. [Kent] Załamaniu z poczuciem beznadziei po długotrwałym wypełnianiu obowiązków może towarzyszyć uczucie „ciężaru na sercu”. [Boger] Kluczowym potwierdzeniem jest poprawa dzięki wsparciu i spokojowi. [Hatherly]

Objawy w obrębie klatki piersiowej mogą przyjmować postać uczucia ściśnięcia lub ucisku w stanach przytłoczenia: podczas konfrontacji, stresu związanego z tłumem i przy subiektywnym poczuciu niemożności swobodnego oddychania, gdy obowiązki zaczynają osaczać. [Boger] Poprawa w ciszy i przy zapewnieniu przestrzeni stanowi potwierdzenie, a dolegliwości w klatce piersiowej często łagodnieją wraz ze zmniejszeniem czujności psychicznej i poprawą regenerującej funkcji snu. [Kent] Objawy w klatce piersiowej należy traktować jako część ogólnego wzorca ucisku, chyba że mają szczególnie indywidualny charakter. [Hughes]

Przeciążenie pleców i barków może odzwierciedlać motyw ciężaru: „dźwiganie wszystkich”, poczucie obarczenia i napięcie narastające wskutek odpowiedzialności. [Boger] Poprawa po uzyskaniu praktycznej pomocy, czyli przywróceniu systemu wsparcia, stanowi silny wzorzec potwierdzający, istotniejszy niż jakikolwiek pojedynczy opis bólu. [Hatherly] Objawy pleców należy interpretować w powiązaniu z pogorszeniem podczas stania i ogólnym uczuciem ciężkości, jeśli występują. [Phatak]

Objawy kończyn mogą dostarczać najistotniejszych fizycznych potwierdzeń doboru leku. Obrzęk okolic kostek po staniu, ciężkość nóg i wyraźna poprawa podczas chodzenia mogą być wyraziste i powtarzalne, dając znacznie pewniejszą podstawę do przepisania leku niż same motywy psychiczne. [Phatak] Bolesne kurcze łydek lub napięcie kończyn mogą występować po stresie związanym z tłumem lub przeciążeniu emocjonalnym, ukazując w mięśniach fizjologiczną reakcję organizmu na stres. Często łagodnieją po odpoczynku, przy zapewnieniu przestrzeni i spokojniejszym rytmie dnia, zgodnie z modalnością poprawy w spokoju. [Boger] Pacjent może odczuwać potrzebę przestrzeni dla stóp i nie tolerować ciasnego obuwia, co odzwierciedla psychiczną potrzebę swobody pod presją; objaw ten ma znaczenie, gdy jest wyraźny i powtarzalny. [Hatherly] Na dłoniach i stopach mogą występować suchość, pęknięcia i uczucie „grubej skóry”, jak gdyby organizm tworzył granicę i pancerz. Ten fizyczny obraz granicy może odpowiadać emocjonalnym próbom stania się twardszym przy zachowaniu wewnętrznej wrażliwości. [Boericke] [Hatherly]

Objawy skórne często powtarzają obraz kończyn: suchość, pęknięcia, popękane pięty i dyskomfort nasilający się w niesprzyjających warunkach, a łagodniejący pod wpływem delikatnej pielęgnacji. W obserwacji klinicznej mogą stać się wskaźnikiem przebiegu przypadku, ustępując w miarę wzrostu poczucia bezpieczeństwa i zmniejszania się przeciążenia pacjenta. [Boericke] U niektórych pacjentów skóra wyraża paradoks: zewnętrzne zgrubienie przy wewnętrznej wrażliwości, odzwierciedlające wahania między spokojnym znoszeniem obciążeń a nagłym wybuchem. Jest to użyteczna zbieżność konstytucjonalna, jeśli rzeczywiście występuje, a nie jest dopasowywana na siłę. [Kent] Objawy skórne należy różnicować z obrazami takich leków jak Graph. i Sulph. na podstawie głównych modalności — przepracowania, wsparcia, spokoju, przestrzeni w przeciwieństwie do skrępowania — oraz charakterystycznego motywu systemu wsparcia. [Kent] [Boger]

Sen zwykle odzwierciedla stan obciążenia obowiązkami: pacjent może zasypiać wyczerpany, a mimo to budzić się niewypoczęty, jak gdyby układ nerwowy nigdy naprawdę nie przestawał dźwigać odpowiedzialności. [Boger] Umysł może nadal planować, teoretyzować lub odtwarzać konflikty, prowadząc do płytkiego, niespokojnego snu, który wydaje się zbyt krótki; poczucie presji czasu może być obecne nawet w chwili przebudzenia. [Boger] Gdy brakuje wsparcia, noc staje się porą, w której człowiek wreszcie załamuje się, pogrążając w zmartwieniu, łzach lub rozpaczy, a następny dzień rozpoczyna już w napięciu. [Hatherly] Cisza i spokój nie są zatem jedynie upodobaniami, lecz rzeczywistymi czynnikami przynoszącymi poprawę: spokojny pokój, mniejsze wymagania i bezpieczeństwo emocjonalne mogą pogłębiać sen i zmniejszać drażliwość. [Hatherly] U osób z głębszymi obrazami zagrożenia lub przymusowego opuszczenia swojego miejsca sny mogą zakłócać sen i pozostawiać po przebudzeniu stan czujności. Ich wartość kliniczna tkwi w następstwach i powtarzalności, nie w dramatycznej treści. [Herrick] Ważną oznaką w obserwacji po podaniu właściwego leku jest lepsza regulacja: mniej gwałtownych zmian nastroju, mniej konfrontacyjnych wybuchów, większa zdolność proszenia o pomoc i bardziej regenerujący sen, jeszcze zanim miejscowe dolegliwości fizyczne całkowicie ustąpią. [Hahnemann] Krótkie porównanie: w obrazie Nux-v. również występują przepracowanie i drażliwość, lecz Lac-lox-a. wyróżnia swoiste załamanie związane z utratą przynależności i wsparcia oraz silna potrzeba spokoju i przestrzeni jako warunków przynoszących poprawę. [Kent]

W snach mogą pojawiać się motywy wody, bezpieczeństwa, spójności stada, rozłąki, niebezpieczeństwa lub przymusowego opuszczenia swojego miejsca. Obrazy te podkreślano w piśmiennictwie klinicznym dotyczącym leków pochodzących od słoni; mogą one stanowić potwierdzenie, gdy pacjent budzi się w odpowiadającym im stanie emocjonalnym — czujny, pod presją, samotny lub pilnie potrzebujący wsparcia. [Hatherly] [Herrick] Snów nigdy nie należy automatycznie uznawać za dowód; mają znaczenie, gdy powracają, odpowiadają czynnikom wyzwalającym objawy na jawie i wiążą się z oznakami przeciążenia ciała — obrzękiem, skurczami, suchością, zaburzeniami trawienia — w okresach nadmiernego obciążenia. [Hahnemann] Kluczowa jest spójność: życie senne odzwierciedla ten sam motyw systemu wsparcia co psychika na jawie oraz te same modalności — poprawę w ciszy i przestrzeni, pogorszenie w tłumie i pod presją. [Boger]

Nie ustalono wiarygodnie żadnego swoistego wzorca gorączki jako objawu charakterystycznego. Jeśli lek stosuje się w stanie ostrym, podstawą powinien być obraz konstytucjonalny — załamanie związane z brakiem wsparcia i nadmiarem obciążeń, potrzeba spokoju, wyraźne motywy granic i przestrzeni — a nie sam przebieg gorączki. [Hahnemann] [Hughes]

Zmiany odczuwania temperatury mogą odpowiadać fizjologicznej reakcji na stres: pobudzeniu z uczuciem gorąca przy narastającej presji i uczuciu zimna z wyczerpania po załamaniu. Cechy te mają jedynie znaczenie pomocnicze, i to tylko wtedy, gdy wyraźnie wiążą się z tymi samymi czynnikami wyzwalającymi i łagodnieją w ciszy, po odpoczynku oraz przy poczuciu bezpieczeństwa. [Boger] Pocenie się jest zwykle drugoplanowe i nie powinno przesłaniać całokształtu objawów psychicznych i emocjonalnych. [Hughes]

Sposób odżywiania może stawać się nieregularny pod ciężarem obowiązków: posiłki jedzone w pośpiechu, zmniejszony apetyt w rozpaczy i dolegliwości trawienne, gdy dzień jest wypełniony do granic możliwości i nie ma czasu na odpoczynek. [Boger] Niektórzy pacjenci zauważają złagodzenie skurczów lub napięcia przy odpowiednim nawodnieniu; należy traktować to jako postępowanie wspomagające, a nie „modalność homeopatyczną”, chyba że objaw ma wyraźnie indywidualizujący charakter. [Hughes] Gdy jedzenie symbolizuje ukojenie i więź, pacjent pozbawiony wsparcia może szukać w nim pocieszenia, lecz później czuć się gorzej z powodu ciężkości. W takich przypadkach dobór leku nadal musi opierać się na głównym motywie systemu wsparcia i modalnościach. [Mangialavori]

Objawy ogólne Lac-lox-a. skupiają się wokół systemów wsparcia i długotrwałego obciążenia. Osoba może przez długi czas dźwigać odpowiedzialność, sprawiając wrażenie spokojnej i zaradnej, jednak organizm ujawnia koszt tego wysiłku poprzez wyczerpanie, sen niedający wypoczynku i skłonność do nagłych wybuchów emocjonalnych po osiągnięciu granicy wytrzymałości. [Boger] Najbardziej rozstrzygające jest pogorszenie wskutek przepracowania i nieustannych obowiązków, zwłaszcza gdy pacjent musi radzić sobie sam, bez wskazówek i bez kogoś, z kim mógłby dzielić ciężar. Pogorszenie to często obejmuje jednocześnie psychikę, sen, trawienie i kończyny. [Hatherly] Najbardziej rozstrzygająca poprawa następuje w spokoju: cisza, bezpieczeństwo, zmniejszenie wymagań i poczucie przynależności przywracają regulację w większym stopniu niż jakakolwiek argumentacja, stymulacja czy wymuszony optymizm. [Hatherly] Ważnym motywem potwierdzającym są granice i przestrzeń: tłok i skrępowanie wywołują poczucie ściśnięcia, natomiast swoboda ruchu, luźne buty i ubranie oraz otwarta przestrzeń przynoszą ulgę, odzwierciedlając potrzebę przestrzeni psychicznej pod presją. [Boger] Fizyczne objawy potwierdzające często dotyczą kończyn i skóry: obrzęk po staniu, poprawa podczas chodzenia, skurcze związane ze stresem, suchość i pęknięcia. Są one cenne klinicznie, ponieważ zapobiegają doborowi leku wyłącznie na podstawie motywów tematycznych. [Phatak] Gdy lek jest właściwie dobrany, najwcześniejsza poprawa często polega na zmniejszeniu reaktywności i odzyskaniu wewnętrznej równowagi, po czym następuje poprawa snu, a następnie stopniowe ustępowanie oznak przeciążenia ciała. Ten kierunek zdrowienia odpowiada obserwacjom klasycznym. [Hahnemann]

Etiologia: przepracowanie, ciężar obowiązków, brak wsparcia

• Nux-v. — Przepracowanie i drażliwość, lecz z większą rolą używek i niecierpliwością; lepiej odpowiada zwykłemu „stresowi zawodowemu”. W obrazie Lac-lox-a. centralne znaczenie mają załamanie systemu wsparcia i lecznicza rola spokoju. [Kent]
• Carc. — Długotrwałe wypełnianie obowiązków i załamanie, z perfekcjonizmem i tłumieniem siebie; Lac-lox-a. cechują większe wahania i konfrontacyjne wybuchy pod presją. [Sankaran]
• Sep. — Przeciążenie macierzyństwem i drażliwość z obojętnością; w obrazie Lac-lox-a. występuje pragnienie wskazówek i wsparcia, a równowaga powraca wraz z powrotem „stada”. [Kent]

Umysł: wahania, reaktywność, konfrontacja pod presją

• Staph. — Upokorzenie z tłumionym oburzeniem; w obrazie Lac-lox-a. mniej jest milczącego przełykania uraz, a więcej wybuchów z przeciążenia związanych z niedostatkiem wsparcia. [Kent]
• Lach. — Silna reaktywność i konfliktowość; obraz Lac-lox-a. określają motyw obciążenia i wsparcia oraz poprawa w spokoju, a nie klasyczna dla Lach. intensywność z cechami przekrwienia. [Kent]
• Anac. — Odwet z konfliktem wewnętrznym; w obrazie Lac-lox-a. poprawa następuje dzięki wsparciu i ciszy, a fizyczne przejawy obciążenia obowiązkami są wyraźniejsze. [Kent]

Powinowactwo narządowe: pęknięcia skóry, suchość, obrzęk

• Graph. — Pęknięcia i rozpadliny z lepkim sączeniem oraz nieśmiałość; w obrazie Lac-lox-a. suchość wiąże się z załamaniem pod ciężarem obciążeń i przy braku wsparcia oraz z pogorszeniem podczas stania. [Kent]
• Sulph. — Sucha, swędząca skóra i objawy o odrażającym charakterze; obraz Lac-lox-a. określają spokój, przynależność i motywy systemu wsparcia, a nie szerszy obraz gorąca z filozoficznym usposobieniem charakterystyczny dla Sulphur. [Kent]

Porównania w rodzinie leków z mleka

• Lac-c. — Naprzemienność stron, poczucie bezwartościowości i wygnania; w obrazie Lac-lox-a. większe znaczenie mają matriarchalne wsparcie, bezpieczeństwo grupy i ciężar odpowiedzialności. [Hatherly] [Mangialavori]
• Lac-h. — Tworzenie więzi i motywy relacji międzyludzkich; Lac-lox-a. szczególnie podkreśla stabilność sieci wsparcia i załamanie, gdy brakuje przewodnictwa. [Hatherly]

Porównanie substancji pochodzących od słonia

• Loxodonta (kość słoniowa) — Często opisywana jako odmienna warstwa obrazu: samiec, życie na wolności, cios, w przeciwieństwie do mleka: samica, niewola, odżywianie. Porównania te należy traktować jedynie pomocniczo i zawsze potwierdzać całokształtem objawów. [Naude] [Speckmeier]

• Lek komplementarny: Carc. — Gdy po uspokojeniu ostrego stanu przeciążenia utrzymują się głębszy perfekcjonizm i długotrwałe tłumienie siebie; należy ponownie ocenić całokształt objawów. [Sankaran]
• Lek komplementarny: Sep. — Gdy wyczerpanie w sferze miedniczej i hormonalnej współistnieje z obciążeniem macierzyństwem; kolejność zależy od tego, która warstwa dominuje. [Kent]
• Dobrze działa po: Nux-v. — Po złagodzeniu ostrej drażliwości spowodowanej przepracowaniem Lac-lox-a. może odpowiadać głębszemu układowi problemów przynależności i wsparcia, jeśli nadal pozostaje on aktywny. [Kent]
• Dobrze działa po: Staph. — Jeśli obraz przypadku przechodzi od tłumionego upokorzenia do wybuchów z przeciążenia i załamania systemu wsparcia, należy ponownie ocenić centralny motyw obrazu leku. [Kent]
• Ostrożność w odniesieniu do antidotowania: mechaniczne powtarzanie dawek — U wrażliwych pacjentów obciążonych obowiązkami powtarzanie może wywołać pogorszenie; gdy poprawa postępuje, należy obserwować i czekać. [Hahnemann]
• Ostrożność kliniczna: przypadki z warstwą urazową — Należy postępować powoli, gdy sny i wzmożona czujność wskazują na utrwalone ślady zagrożenia lub przymusowego opuszczenia swojego miejsca; wzrost reaktywności należy traktować jako sygnał do przerwy. [Hatherly]

Należy przepisać Lac-lox-a., gdy w przypadku dominują: (1) długotrwałe obowiązki i pogorszenie wskutek przepracowania, (2) wyraźny motyw wsparcia i przynależności, zwłaszcza potrzeba wskazówek, a nie samego pocieszenia, oraz (3) znaczna poprawa w spokoju, ciszy i przestrzeni. [Hatherly] Aby uniknąć „dobierania leku na podstawie opowieści o zwierzęciu”, należy poszukiwać potwierdzenia w objawach fizycznych: obrzękach po staniu, ustępujących podczas chodzenia; niechęci do ograniczeń i ciasnych butów; bolesnych kurczach mięśni związanych ze stresem; popękanych piętach i pęknięciach skóry palców rąk; zaburzeniach trawiennych łagodniejących wraz ze zmniejszeniem presji. [Phatak] [Boericke] Należy dawkować ostrożnie i obserwować; w przypadkach związanych z obciążeniem oraz warstwą urazowych przeżyć powtarzanie dawek bez oceny reakcji może nasilić drażliwość i pogorszyć sen. [Hahnemann]

Praktyczne wskazówki z przypadków:

• Matka nocą pogrąża się w rozpaczy, za dnia staje się kłótliwa, a pod wpływem wsparcia starszych kobiet natychmiast odzyskuje równowagę; obrzęki po staniu potwierdzają wybór — Lac-lox-a. [Hatherly] [Phatak]
• Przepracowana osoba opiekująca się innymi uspokaja się tylko w ciszy, w tłumie reaguje opryskliwie, ma popękane pięty i bolesne kurcze mięśni pod wpływem stresu — należy potwierdzić modalności i przepisać lek. [Boger] [Boericke]
• U pacjenta najpierw poprawia się regulacja emocji i sen, a następnie stan skóry i obrzęki — jest to dobry kierunek zdrowienia; nie należy zbyt wcześnie powtarzać dawki. [Hahnemann]

Umysł

• Umysł; spokój; pragnienie — Spokój działa leczniczo; przemawia za wyborem leku w przypadkach dekompensacji pod wpływem stawianych wymagań. [Boger]
• Umysł; drażliwość; wskutek przepracowania — Kluczowa rubryka dotycząca czynnika wyzwalającego; ma znaczenie tylko wtedy, gdy ten związek jest spójny z całym obrazem przypadku. [Boger]
• Umysł; płacz; na przemian z wesołością — Zmienność odzwierciedlająca zaburzenie regulacji pod wpływem obciążenia. [Kent]
• Umysł; gniew; kłótliwość; wskutek sprzeciwu — Wybuch emocji pod presją; należy odróżnić go od konstytucjonalnej złośliwości. [Kent]
• Umysł; lęk; odpowiedzialność; z powodu — „Dźwiganie zbyt wiele”; motyw centralny dla istoty leku, jeśli się powtarza. [Boger]
• Umysł; towarzystwo; pragnienie; wsparcia ze strony innych — Poprawa dzięki oparciu w grupie; należy potwierdzić w relacji pacjenta. [Hatherly]
• Umysł; rozpacz; z powodu samotności — Załamanie, gdy trzeba radzić sobie samemu; odróżnia ten stan od samego zmęczenia. [Kent]
• Umysł; wrażliwość; na hałas — Nadmiar bodźców burzy spokój; potwierdza potrzebę ciszy. [Boger]

Głowa

• Głowa; ból; uciskający; tępy — Ból głowy związany z obciążeniem lub nadmierną aktywnością; należy potwierdzić pogorszeniem wskutek przepracowania. [Boger]
• Głowa; ciężkość — Przeciążenie całego organizmu; należy powiązać ze snem niedającym wypoczynku i wyczerpaniem. [Boger]
• Głowa; ból; hałas; pogorszenie — Pogorszenie związane z poczuciem ściśnięcia; należy potwierdzić poprawą w ciszy. [Boger]
• Głowa; ból; wysiłek umysłowy; pogorszenie — Umysł pozostający „na służbie” nasila objawy ze strony głowy. [Kent]
• Głowa; ból; świeże powietrze; poprawa — Ulga w otwartej przestrzeni może potwierdzać motyw granic. [Boger]
• Głowa; ból; wskutek trosk i zmartwień — Wiąże ból głowy z opisem dźwiganego ciężaru. [Kent]

Żołądek / Brzuch / Odbytnica

• Żołądek; dolegliwości; wskutek stresu — Zaburzenia trawienia jako narządowy wyraz stresu; należy potwierdzić na podstawie czynników wyzwalających. [Boger]
• Żołądek; apetyt; nieregularny — Zmienia się pod wpływem presji i rozpaczy; należy potwierdzić w całokształcie objawów. [Boger]
• Brzuch; skurcze; ze zdenerwowania — Napięcie wegetatywne; często z bolesnymi kurczami mięśni kończyn. [Phatak]
• Brzuch; wzdęcie; z powodu lęku — Somatyczny wyraz obciążenia; należy potwierdzić modalnościami. [Boger]
• Odbytnica; zaparcie; wskutek siedzącego trybu życia lub przepracowania — Powstrzymywanie wypróżnienia i brak czasu; należy potwierdzić w wywiadzie. [Boger]
• Odbytnica; biegunka; pod wpływem emocji — Zmienność może obejmować także czynność jelit; należy potwierdzić ten wzorzec. [Kent]

Kończyny

• Kończyny; obrzęk; kostki; stanie; po — Modalność fizyczna o dużym znaczeniu potwierdzającym. [Phatak]
• Kończyny; poprawa; chodzenie — Dopełnia pogorszenie podczas stania; praktyczna wskazówka przy doborze leku. [Phatak]
• Kończyny; bolesne kurcze mięśni; łydki; wskutek stresu — Bolesne kurcze mięśni związane ze stresem; należy potwierdzić ich powtarzalność. [Phatak]
• Kończyny; buty; ciasne; pogorszenie — Jeśli objaw jest wyraźny, stanowi charakterystyczny wyraz motywu granic i przestrzeni. [Boger]
• Kończyny; ciężkość; nogi — Obciążenie całego organizmu; należy powiązać z ogólnym wyczerpaniem. [Boger]
• Kończyny; suchość; dłonie/stopy — Potwierdza motyw pęknięć skóry. [Boericke]

Skóra

• Skóra; pęknięcia; pięty — Klasyczna rubryka dotycząca pęknięć; należy różnicować na podstawie stanu związanego ze wsparciem i obciążeniem. [Boericke]
• Skóra; szczeliny; palce rąk — Narząd wyznaczający granicę ciała pod wpływem obciążenia; należy potwierdzić objawami ogólnymi. [Boericke]
• Skóra; suchość; ogólna — Potwierdza odczucie „grubej skóry”, jeśli występuje. [Boericke]
• Skóra; gruba; uczucie — Fizyczny odpowiednik motywu granic; należy potwierdzić klinicznie. [Hatherly]
• Skóra; wykwity; pod wpływem emocji — Stres nasila objawy skórne; należy oceniać w kontekście całokształtu objawów. [Kent]
• Skóra; świąd; od ciepła lub ucisku — Pogorszenie pod wpływem ucisku może ujawniać się w objawach skórnych. [Boger]

Sen / Sny

• Sen; zaburzony; z powodu trosk — Umysł pozostający „na służbie”; kluczowe potwierdzenie. [Kent]
• Sen; niedający wypoczynku — Wyczerpanie mimo snu; częste w stanach obciążenia. [Boger]
• Sen; bezsenność; wskutek przepracowania — Wiąże sen z ciężarem odpowiedzialności. [Boger]
• Sny; woda — Mają znaczenie potwierdzające, jeśli się powtarzają i wiążą z emocjami utrzymującymi się po przebudzeniu. [Hatherly]
• Sny; niebezpieczeństwo; bycie ściganym — Warstwa zagrożenia; znaczenie zależy od powtarzalności i odczuć pozostających po przebudzeniu. [Herrick]
• Sny; bycie samotnym lub opuszczonym — Motyw załamania wskutek utraty przynależności; należy potwierdzić w relacji o życiu na jawie. [Kent]

Objawy ogólne

• Objawy ogólne; przepracowanie; pogorszenie — Główny czynnik wyzwalający; musi przewijać się przez cały obraz przypadku. [Boger]
• Objawy ogólne; cisza; poprawa — Spokój jako czynnik leczniczy; silnie przemawia za wyborem leku. [Boger]
• Objawy ogólne; tłum; pogorszenie — Pogorszenie związane z poczuciem ściśnięcia; należy potwierdzić poprawą w przestrzeni. [Boger]
• Objawy ogólne; stanie; pogorszenie — Wiąże się z obrzękiem kostek; objaw praktyczny i powtarzalny. [Phatak]
• Objawy ogólne; chodzenie; poprawa — Zmniejsza uczucie ciężkości i obrzęki; jeśli występuje, stanowi silne potwierdzenie. [Phatak]
• Objawy ogólne; ucisk; odzież; pogorszenie — Motyw granic; przydatny, gdy objaw jest wyraźny. [Boger]

Boger, C.M. (1931) A Synoptic Key of the Materia Medica. Wyd. 1. Philadelphia, PA, USA: Boericke & Tafel.

Boericke, W. (1906) Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica with Repertory. Wyd. 1. New York, NY, USA: Boericke & Runyon.

Buss, P.E., Kobeni, S., Osthoff, G., Madende, M., Hugo, A. i Marabini, L. (2020) ‘The dynamic changes of African elephant milk composition over lactation’, Animals, 10(6), artykuł 948. Bazylea, Szwajcaria: MDPI.

Hahnemann, S. (1842/1996) Organon of the Medical Art. Wyd. 6. Tłum. O’Reilly, W.B. Redmond, WA, USA: Birdcage Books.

Hatherly, P. (2010) The Lacs: A Materia Medica & Repertory. Wyd. 1. Kenmore, QLD, Australia: Australian Edition (AEN Pty Ltd).

Herrick, N. (1998) Animal Mind, Human Voices: Provings of Eight New Animal Remedies. Wyd. 1. Nevada City, CA, USA: Hahnemann Clinic Publishing.

Hughes, R. (1870) A Manual of Pharmacodynamics. Wyd. 1. Londyn, Wielka Brytania: The Homoeopathic Publishing Company.

Jenness, R. i Sloan, R.E. (1970) ‘The composition of milks of various species: a review’, Dairy Science Abstracts, 32, s. 599–612. Wallingford, Wielka Brytania: CAB International.

Kent, J.T. (1905) Lectures on Homoeopathic Materia Medica. Wyd. 1. Philadelphia, PA, USA: Boericke & Tafel.

Naude, D.F. (2011) ‘The source of crude substance and its influence on proving symptoms: comparison of two provings of Loxodonta africana’, Homoeopathic Links, 24(2), s. 124–128. Stuttgart, Niemcy: Sonntag Verlag (MVS Medizinverlage Stuttgart GmbH & Co. KG).

Osthoff, G., Hugo, A., De Waal, H.O. i Botes, P. (2005) ‘The composition of African elephant (Loxodonta africana) milk collected a few days postpartum’, Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Molecular & Integrative Physiology, 141(2), s. 223–229. Amsterdam, Holandia: Elsevier.

Sankaran, R. (1999) The Substance of Homoeopathy. Wyd. 4. Mumbai, Indie: Homoeopathic Medical Publishers.

Speckmeier, T. (b.d.) A homoeopathic drug proving of the Ivory of the Male African Elephant (Loxodonta africana) 30CH with a subsequent comparison to the proving of Lac loxodonta africana 30CH. Krótka praca dyplomowa MTech. Durban, Republika Południowej Afryki: Durban University of Technology.