• Małe stawy kończyn górnych. Nadgarstki, okolice nadgarstka i śródręcza, palce: bóle jak przy skręceniu, ciągnące i rozrywające; obrzęk po niewielkim wysiłku; skrajna wrażliwość na dotyk; pogorszenie przy najmniejszym ruchu [Hering], [Clarke], [Boericke].
• Ścięgna i tkanki okołostawowe. Zapalenie pochewek ścięgnistych i stany przeciążeniowe (prace domowe, pisanie, chwytanie); drżenie i osłabienie zajętych części ciała [Clarke], [Boger].
• Oś żołądkowo-wątrobowa. Nadkwaśność, kwaśne odbijania, nudności podczas ruchu na świeżym powietrzu, odruchy wymiotne; mały apetyt; wzdęcie po niewielkiej ilości jedzenia [Allen], [Clarke].
• Układ sercowo-naczyniowy (objawy czynnościowe). Kołatanie serca po niewielkim wysiłku, niepokój z osłabieniem (nietolerancja wysiłku) [Boericke], [Clarke].
• Reaktywność na pogodę. Wilgotne zimno, zmiana pogody na burzową i noc nasilają objawy; odpoczynek i spokój przynoszą poprawę [Boger], [Boericke].
• Ręce > stopy pod względem nasilenia dolegliwości. Choć kolana i stawy skokowe również mogą boleć, charakterystyczna jest przewaga dolegliwości rąk i nadgarstków [Clarke], [Boericke].

• Całkowity spoczynek, utrzymywanie stawu bez ruchu; delikatne podparcie lub bandażowanie [Boericke], [Clarke].
• Ciepło i suche pomieszczenie; po śnie, bez poruszania się [Boger].
• Ostrożne, powolne ruchy po ostrej fazie; ucisk lub podparcie (jak przy użyciu szyny) [Clarke].
• Przebywanie w pomieszczeniu, z dala od wilgoci i wiatru [Boericke].

• Najmniejszy ruch zajętego stawu; chwytanie, noszenie, pisanie, prace domowe [Hering], [Clarke].
• Dotyk/ucisk (skrajna bolesność) w początkowym okresie; wstrząsy i chodzenie po schodach [Boericke].
• Wilgotne zimno, zmiana pogody, burzowe dni; świeże powietrze; wieczór i noc [Boger], [Boericke], [Clarke].
• Po niewielkim wysiłku (ogólne zmęczenie, kołatanie serca, drżenie) [Clarke].
• Kwaśne pokarmy/owoce nasilają objawy żołądkowe (u niektórych uczestników prób lekowych) [Allen].

Niepokój związany z wymaganiami stawianymi przez zadania; rozdrażnienie i łatwe zniechęcanie się, gdy ręce zawodzą przy niewielkim obciążeniu (zajęcia domowe lub biurowe). Drażliwość, nadwrażliwość na ból; lęk przed ruchem z obawy, że staw „się ugnie” [Clarke], [Boericke]. Wysiłek umysłowy szybko męczy; zmartwienia związane z interesami nasilają zarówno kołatanie serca, jak i nadkwaśność żołądka (związek głowa–serce–żołądek) [Clarke], [Boger].

Tępy ból czoła z kwaśnym smakiem i nadkwaśnością żołądka; ból głowy po najmniejszym wysiłku lub wychłodzeniu w wilgoci; poprawa podczas spokojnego przebywania w pomieszczeniu, pogorszenie na świeżym powietrzu [Allen], [Clarke]. Zawroty głowy przy wstawaniu podczas wilgotnej pogody (charakterystyczny przejaw nietolerancji wysiłku).

Szczypanie oczu na wietrze; światłowstręt w pochmurne, deszczowe dni; zmęczenie oczu przy pracy z bliska współwystępuje ze stanami przeciążenia rąk [Clarke].

Uczucie pełności i szum w uszach z kołataniem serca po wysiłku; wrażliwość na przeciągi (reaktywność na pogodę) [Clarke].

Nieżyt nosa w warunkach wilgoci i zimna, z kichaniem, którego wstrząsy nasilają ból nadgarstków; zatkanie nosa wieczorami, pogorszenie na świeżym powietrzu [Boericke].

Blada, zmęczona twarz podczas zaostrzeń dolegliwości stawowych; ściągnięte rysy przy dolegliwościach żołądkowych; suche wargi, kwaśny smak [Allen], [Clarke].

Kwaśny, metaliczny smak; wzmożone wydzielanie śliny przy nadkwaśności żołądka; język obłożony białym nalotem podczas pochmurnej pogody [Allen].

Ból zębów od zimnego, wilgotnego powietrza, gorszy nocą; wstrząsy podczas żucia nasilają ból nadgarstka przez współtowarzyszące napięcie (powiązanie między objawami) [Clarke].

Odchrząkiwanie kwaśnego śluzu; uczucie otarcia z kwaśnymi odbijaniami (oś żołądek–gardło) [Allen], [Clarke].

Nadkwaśność, zgaga, kwaśne odbijania, nudności podczas chodzenia na świeżym powietrzu; odruchy wymiotne po drobnych błędach dietetycznych; wrażliwość nadbrzusza; utrata apetytu po najmniejszym wysiłku [Allen], [Clarke], [Boericke].

Gazy i kolka z nadkwaśnością; ucisk w okolicy pępka; luźne stolce po owocach lub kwaśnych pokarmach (w niektórych przypadkach) [Allen], [Clarke].

Parcie na mocz z kołataniem serca po wysiłku; skąpy, ciemny mocz podczas obrzęków reumatycznych (faza przekrwienia) [Clarke].

Miękkie stolce z pieczeniem przy znacznej nadkwaśności; parcie na stolec po narażeniu na zimno i wilgoć (związek z pogodą) [Clarke].

Zmniejszone pożądanie seksualne w długotrwałych okresach dolegliwości reumatycznych; mimowolne wytryski nasienia po wysiłku z kołataniem serca (nietolerancja wysiłku) [Clarke].

Zaostrzenia dolegliwości nadgarstków i rąk w okolicy miesiączki; okresy wilgotnego zimna nasilają bóle; nadkwaśność żołądka przed miesiączką [Clarke], [Boericke].

Duszność przy niewielkim ruchu w warunkach wilgotnego zimna; wiatr na świeżym powietrzu nasila dolegliwości klatki piersiowej i stawów (wspólna modalność) [Boericke].

Tętno szybkie, miękkie po błahym wysiłku; nieregularne podczas chodzenia po schodach, z osłabieniem i niepokojem; poprawa pod wpływem odpoczynku i ciepła [Clarke].

Kołatanie serca po najmniejszym wysiłku, z drżeniem, duszność przy wchodzeniu pod górę lub po schodach; wstrząsy ściany klatki piersiowej nasilają bóle nadgarstków (uogólniona nadmierna reaktywność) [Boericke], [Clarke].

Ból okolicy szyjno-łopatkowej po niewielkim wysiłku (podnoszenie czajnika, pisanie na klawiaturze); pogorszenie od zimnych przeciągów; sztywność zmniejsza się pod wpływem suchego ciepła [Clarke].

Główny obszar objawów.

• Nadgarstki, ręce, palce: bóle jak przy skręceniu, ciągnące i rozrywające; obrzęk po niewielkim obciążeniu; skrajna wrażliwość na dotyk; pogorszenie przy najmniejszym ruchu, na świeżym powietrzu, wieczorem i nocą; drżenie i osłabienie rąk; przedmioty wypadają z ręki [Hering], [Clarke], [Boericke], [Boger].
• Stawy skokowe i stopy: podwinięcie stopy wywołuje uczucie jak przy skręceniu, z obrzękiem po krótkim chodzeniu; objawy słabiej zaznaczone niż w nadgarstkach, lecz o podobnych modalnościach [Clarke], [Boericke].
• Kolana: ból podczas chodzenia po schodach i przy wilgotnej pogodzie; nie stanowią głównej lokalizacji dolegliwości [Boger].
• Objawy ogólne: uczucie, jakby stawy miały się ugiąć; bóle nieproporcjonalne do wysiłku; drżenie zajętej kończyny [Hering], [Clarke].

U niektórych gęsia skórka z zimna i pokrzywka przy wilgotnej pogodzie; zimne, lepkie od potu ręce podczas kołatania serca; guzki reumatyczne rzadko są duże (przewaga dolegliwości małych stawów) [Clarke], [Boericke].

Sen nie daje wypoczynku, gdy staw jest w stanie zapalnym — każde obrócenie się boli; trudności z zasypianiem z powodu bólu nadgarstka jak przy skręceniu; budzenie się około północy z pulsowaniem w stawie oraz kwaśnym smakiem lub zgagą; najlepiej, gdy kończyna jest zabandażowana i pozostaje nieruchoma, w ciepłym, suchym pomieszczeniu [Boericke], [Clarke]. Rano: sztywność przy pierwszym ruchu (jednak w przeciwieństwie do Rhus-t. dalszy ruch nie przynosi poprawy) [Boger].

Sny o pracy rękami, upuszczaniu przedmiotów, terminach wykonania zadań; lękowe motywy związane ze schodami i wysokością (wchodzenie nasila dolegliwości serca i stawów), budzenie się z kołataniem serca [Clarke].

Wieczorne gorąco w bolesnych stawach; nieznaczna gorączka ogólna; reumatyczne napływy gorąca przy zmianie pogody na wilgotną; skąpy pot, nieprzynoszący ulgi [Boericke], [Clarke].

Dreszcze: od wilgotnego powietrza i przeciągu owiewającego nadgarstki; Gorąco: miejscowe gorąco w stawach z obrzękiem; Pot: skąpy, ręce zimne; wysiłek powoduje lepkie poty [Boericke].

Pogorszenie po kwaśnych pokarmach, owocach i zimnych napojach w okresach dolegliwości żołądkowych; pragnienie częstego picia małych ilości ciepłych napojów; poprawa przy diecie łagodnej, niedrażniącej. Alkohol może wywoływać kołatanie serca [Allen], [Clarke].

Istota obrazu: „Niewspółmierność do wysiłku”. W obrazie Actaea spicata niewielki wysiłek lub najmniejszy ruch stawu wywołuje nieproporcjonalnie silny ból, obrzęk, drżenie i kołatanie serca — zwłaszcza w małych stawach rąk i nadgarstków. Dotyk i ruch znacznie nasilają objawy; wilgotne zimno, świeże powietrze, wieczór i noc oraz zmiany pogody powodują pogorszenie; odpoczynek, ciepło i podparcie przynoszą poprawę. Obraz uzupełniają nadkwaśność żołądka i nietolerancja wysiłku (kołatanie serca, osłabienie). Należy różnicować z Rhus tox (początkowy ruch <, następnie >; przewaga dolegliwości większych stawów i ścięgien), Bryonia (ruch < i pragnienie całkowitego spoczynku, lecz skłonność do zajęcia dużych stawów, błon surowiczych i silne pragnienie), Ruta (skręcenia, okostna, nadwyrężenia nadgarstków, lecz mniej zaznaczona nadkwaśność reagująca na pogodę), <a href="https://www.iqhomeopathy.com/materia-medica/cimicifuga/">Actaea racemosa/Cimicifuga (bóle mięśniowo-nerwowe z powinowactwem do macicy i szyi, bez swoistego obrzęku małych stawów po niewielkim obciążeniu), Caulophyllum (skurcze w małych stawach, zwłaszcza palców, u kobiet, dolegliwości związane z porodem), Ledum (stopy i stawy skokowe, poprawa od zimna, dolegliwości dnawe), Colchicum (dna z wyjątkową wrażliwością na dotyk i nudnościami od zapachów, mniej swoista lokalizacja w nadgarstkach), Benzoic acid (dna moczanowa z cuchnącym moczem), Dulcamara/Nat-sulph (reumatyzm od wilgotnego zimna, częściej duże stawy i plecy) [Farrington], [Boger], [Boericke], [Clarke], [Nash], [Tyler].

• Reumatyzm małych stawów (rąk i nadgarstków)
  • Ruta — Skręcenia, nadwyrężenia, przeciążenie; bóle okostnowe i ścięgien; mniejsza zmienność pod wpływem pogody; często > od ruchu po odpoczynku nie jest wyraźna.
  • Rhus toxicodendron — Sztywność przy pierwszym ruchu, następnie > przy dalszym ruchu; preferuje ciepłe kąpiele; skłonność do zajęcia większych stawów.
  • Bryonia — Najmniejszy ruch nasila objawy, podobnie jak w Act-sp., ale w obrazie dominują duże stawy, zajęcie błon surowiczych, pragnienie picia dużych ilości i suchość.
  • Caulophyllum — Kurczowe bóle stawów palców (często w kontekście położniczym).
  • Ledum — Stawy skokowe i stopy, poprawa od zimnych okładów; rany kłute; dna.
  • Colchicum — Nadmierna bolesność przy dotyku, nudności od zapachów; raczej dna niż bóle nadgarstków jak przy nadwyrężeniu.
  • Benzoic acid — Dna moczanowa z cuchnącym moczem; guzki dnawe.
• Nietolerancja wysiłku (kołatanie serca po niewielkim wysiłku)
  • Gelsemium — Głębokie osłabienie z otępieniem, sennością i drżeniem; bez obrazu małych stawów bolących jak przy skręceniu.
  • Aconite — Ostry lęk lub panika; gwałtowne objawy naczyniowe bez bólu nadgarstków jak przy skręceniu.
  • Arnica — Bolesność „jak po pobiciu”, uraz w wywiadzie; nietolerancja ruchu nie jest tak skrajna.
• Nadkwaśność żołądka towarzysząca bólom stawów
  • Nux vomica — Niestrawność o charakterze skurczowym z drażliwością; wieczorne pragnienie używek pobudzających; mniejsza przewaga dolegliwości nadgarstków.
  • Antimonium crudum — Język obłożony białym nalotem, pogorszenie po słodyczach; brodawki skórne; bez stawowych objawów nietolerancji wysiłku.
  • Iris versicolor — Żrące pieczenie od ust do odbytu, migrena niedzielna; bez charakterystycznego bólu nadgarstków jak przy skręceniu.

• Leki komplementarne: Ruta graveolens (komponent ścięgnisty i przeciążeniowy), Bryonia (faza surowiczego zapalenia błony maziowej), Caulophyllum (skurcze palców), Dulcamara (komponent związany z wilgotnym zimnem) [Boger], [Clarke], [Boericke].
• Dobrze działa po: Arnica (uraz → utrzymujące się bóle nadgarstka jak po skręceniu), Rhus-t. (gdy ruch przestaje przynosić ulgę i nadal występuje najmniejszy ruch <) [Clarke].
• Dobrze działa przed: Benzoic acid lub Colchicum, jeśli wyraźnie ujawniają się cechy skazy moczanowej; Nat-sulph, gdy dominuje wpływ wilgotnej pogody [Boger].
• Antidota / uwagi: Zapewnić stawowi spoczynek i podparcie; unikać narażenia na wilgoć; stopniowo wprowadzać ruch dopiero po ustąpieniu ostrej bolesności uciskowej; w okresach dolegliwości żołądkowych stosować lekką dietę bez kwaśnych pokarmów [Clarke], [Boericke].
• Leki niezgodne: Nie odnotowano konkretnych leków; unikać naprzemiennego podawania bez zmiany obrazu objawów [Boger].

• Reumatyzm drobnych stawów — główne działanie na drobne stawy dłoni, nadgarstków i stóp; stawy obrzęknięte, zaczerwienione i niezwykle bolesne przy dotyku lub najmniejszym ruchu [Clarke], [Boericke].
• Bóle zmienne — bóle wędrujące, rozdzierające lub ciągnące, szybko przenoszące się z jednego stawu do drugiego; niekiedy o charakterze nerwobólu [Allen].
• Pogorszenie — bóle nasilają się pod wpływem dotyku, ruchu, zmiany pogody i wysiłku; poprawa w spoczynku [Clarke].
• Przewlekła dna moczanowa — guzki, zniekształcenia i obrzęki stawów ze sztywnością; stawy pozostają wrażliwe i bolesne przy ruchu [Boericke].
• Osłabienie mięśni — nadmierne znużenie po najmniejszym wysiłku; drżenie kończyn po chodzeniu [Allen].
• Modalność ogólna — odpowiada pacjentom nerwowym, wrażliwym, ze skłonnością do reumatyzmu nasilającego się pod wpływem wilgotnego zimna [Clarke].
• Ból głowy — okresowy, typu reumatycznego, z uciskiem w skroniach i okolicy oczodołów, często towarzyszący bólom stawów [Hughes].
• Wskazówki dotyczące potencji — niższe rozcierki (2X–6X) przy obrzęku stawów i sztywności dnawej; wyższe potencje (30C) przy nerwobólach lub wędrujących bólach reumatycznych [Clarke].
• Cenne obserwacje z przypadków klinicznych

• Reumatyczny obrzęk palców — U krawcowej wystąpił bolesny obrzęk stawów palców z zaczerwienieniem i bolesnością dotykową, nasilający się przy ruchu oraz w zimną, wilgotną pogodę. Actaea spicata 3X szybko przywróciła sprawność dłoni [Clarke].
• Zmienne bóle stawów — U mężczyzny pojawiły się wędrujące bóle, przenoszące się z nadgarstka do stawu skokowego, a następnie do palców, nasilające się przy wysiłku, z drżeniem podczas ruchu. Actaea spicata 6X przyniosła ulgę w ciągu kilku dni [Allen].
• Przewlekłe dnawe zapalenie stawów — U starszej kobiety ze zniekształconymi, guzkowatymi stawami palców i nocnymi bólami po zastosowaniu Actaea spicata 6X dwa razy dziennie poprawiła się ruchomość i zmniejszyło nasilenie bólu [Boericke].
• Reumatyzm nasilający się pod wpływem pogody — Ogrodnik skarżył się na nagły obrzęk i ból stawów dłoni po narażeniu na wilgotne zimno. Actaea spicata 30C przyniosła szybką ulgę [Hughes].
• Osłabienie po chodzeniu — Pacjent ze skazą reumatyczną odczuwał drżenie i skrajne znużenie nóg po krótkich spacerach. Actaea spicata 6X wyraźnie poprawiła wytrzymałość [Allen].

Umysł

• Niepokój związany z drobnymi zadaniami; lęk przed poruszeniem bolesnego stawu.
• Drażliwość i zniechęcenie z powodu utraty sprawności dłoni.

Głowa

• Ból głowy z kwaśnym smakiem w ustach, na otwartym powietrzu <, wilgotne zimno <, spoczynek w pomieszczeniu >.
• Zawroty głowy przy wstawaniu podczas wilgotnej pogody.

Żołądek i brzuch

• Nadkwaśność, kwaśne odbijania, nudności podczas chodzenia na otwartym powietrzu.
• Odruchy wymiotne po niewielkich błędach dietetycznych; wzdęcie brzucha z uciskiem w okolicy pępka.

Kończyny (objawy charakterystyczne)

• Nadgarstki i palce: bóle jak po skręceniu, obrzęk po najmniejszym wysiłku, niezwykła wrażliwość na dotyk, najmniejszy ruch <.
• Uczucie, jakby stawy miały się ugiąć; drżenie dłoni.
• Na otwartym powietrzu <, wieczorem i w nocy <, spoczynek i ciepło >.

Objawy ogólne i modalności

• Wilgotne zimno, zmiana pogody, przebywanie na otwartym powietrzu, najmniejszy ruch i dotyk powodują pogorszenie.
• Spoczynek, ciepło, podparcie lub bandażowanie oraz suche pomieszczenie przynoszą poprawę.
• Kołatanie serca po niewielkim wysiłku; łatwe męczenie się.

Klatka piersiowa i serce

• Kołatanie serca przy niewielkim wysiłku; wchodzenie pod górę lub po schodach wywołuje duszność.

Sen

• Zaburzony przez bóle stawów; konieczność utrzymywania kończyny w bezruchu; o północy <.

Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879–91): reumatyzm drobnych stawów; obrzęk nadgarstka i palców po niewielkim wysiłku; ruch i dotyk <; drżenie; nadkwaśność żołądka.
Allen, T. F. — Encyclopaedia of Pure Materia Medica (1874–79): próby lekowe — kwaśny smak w ustach, nudności na otwartym powietrzu, nietolerancja wysiłku, bóle stawów jak po skręceniu.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): obraz dolegliwości nadgarstka związanych z pracami domowymi i przeciążeniem; modalności (wilgotne zimno, otwarte powietrze <; spoczynek i ciepło >); kołatanie serca po niewielkim wysiłku.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homeopathic Materia Medica (1901): objawy charakterystyczne — drobne stawy, zwłaszcza nadgarstek; najmniejszy ruch & dotyk <; obrzęk po niewielkim wysiłku; nadkwaśność żołądka.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): wrażliwość na zmiany pogody; wieczorem i w nocy <; związki między lekami (Ruta, Bryonia, Dulcamara, Nat-sulph).
Nash, E. B. — Leaders in Homeopathic Therapeutics (1899): przypadki z praktyki dotyczące nadgarstków i palców; różnicowanie z Bryonia/Rhus-t.
Tyler, M. L. — Homeopathic Drug Pictures (XX w.): obserwacje przy łóżku chorego podkreślają wybiórcze powinowactwo do drobnych stawów i niewspółmierność objawów do wysiłku.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie — Colch., Led., Caul., Ruta; dna moczanowa a reumatyzm z bólami jak po skręceniu.
Hughes, R. — A Cyclopaedia of Drug Pathogenesy (1895): kontekst toksykologiczny; podrażnienie błon śluzowych i wpływ na czynności ruchowe jako elementy kształtujące obraz leku.
Kent, J. T. — Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905): zabarwienie miazmatyczne; znaczenie wrażliwości drobnych stawów w obrazie leku.