• Układ limfatyczny i gruczoły: Łańcuchy węzłów szyjnych, migdałki podniebienne, migdałek gardłowy, węzły krezkowe, tarczyca. Powiększenie ze stwardnieniem, bez ropienia, z nieżytem; „twarz adenoidalna”, oddychanie przez usta, chrapanie; niedosłuch nieżytowy [Clarke], [Boericke].
• Uszy, nos, gardło i drogi oddechowe: Spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, niedrożność trąbki słuchowej, wyciek z ucha, chrypka lub bezgłos, osłabienie krtani, nieżyt oskrzeli (pogorszenie w dusznych, ciepłych pomieszczeniach; poprawa na chłodnym powietrzu) [Clarke], [Boger].
• Narządy miednicy kobiecej i układ hormonalny: Mięśniaki macicy (krwawienie, uczucie ciężaru w miednicy), niedostateczne obkurczanie się macicy, upławy; wole lub drażliwość tarczycy w okresie dojrzewania lub stresu [Hale], [Clarke].
• Układ nerwowy: Przeciążenie umysłowe → załamanie sił; stale poruszające się stopy, zrywania mięśniowe, niepokój ruchowy o charakterze pląsawiczym; bezsenność wskutek nadmiernej pracy umysłowej; „nie może usiedzieć spokojnie”, a jednak szybko się wyczerpuje [Hering], [Boger].
• Odżywianie i metabolizm: Wychudzenie mimo dobrego apetytu; bladość, szczupłość, wrażliwość na zimno; niedostateczny rozwój fizyczny u dzieci skrofulicznych [Clarke], [Boericke].
• Skóra i błony śluzowe: Przewlekły nieżyt z tworzeniem strupów; trądzik u młodzieży z wolem lub przerostem migdałka gardłowego; stłumienie wykwitów → nasilenie objawów nerwowych (reguła cynkowa) [Boger].

• Świeże, chłodne, poruszające się powietrze; chłodna pogoda; umiarkowany ruch na świeżym powietrzu [Clarke].
• Jedzenie (małe, częste posiłki łagodzą jodowe uczucie pustki) [Hughes].
• Lekkie zajęcie lub odwrócenie uwagi (uspokaja niepokój ruchowy) [Boger].
• Swobodny odpływ wydzielin i krwi miesiączkowej (odpływ wydzieliny nieżytowej, pojawienie się miesiączki) [Clarke].
• Uniesienie głowy i szyi podczas snu (łagodzi oddychanie przez usta, chrapanie i zmęczenie krtani) [Clinical].
• Śpiewanie lub mówienie w chłodnym, przewietrzonym pomieszczeniu w porównaniu z ciepłą salą (głos zachowuje wydolność) [Clarke].

• Ciepłe, zamknięte, duszne pomieszczenia (sala szkolna, kościół, sala zgromadzeń); nadmiernie rozgrzane łóżko [Clarke], [Boericke].
• Wysiłek umysłowy, nauka; intensywne uczenie się przed egzaminem; egzaminy (ból głowy, wyczerpanie umysłowe, bezsenność) [Hering].
• Noc (kaszel; niespokojne nogi; zalewowe krwawienie miesiączkowe) [Boericke], [Hale].
• Stłumienie wykwitów lub wydzielin (wydzieliny nieżytowej, wycieku z ucha) → nasilenie objawów nerwowych [Boger].
• Wchodzenie pod górę lub po schodach; mówienie i czytanie na głos (zmęczenie krtani; kołatanie serca) [Clarke].
• Mleko lub dieta sprzyjająca tworzeniu śluzu u dzieci z nieżytem (nasilenie objawów ze strony nosa i gardła) [Clarke].

Silna potrzeba działania mimo wyczerpania. Chętnie się uczy lub pracuje, ale szybko się męczy; wyczerpanie umysłowe — zapomina słów podczas mówienia lub czytania; niechęć do wysiłku umysłowego; drażliwość w ciepłych pomieszczeniach; niepokój ruchowy, zwłaszcza stóp, którymi musi stale poruszać [Hering], [Boger], [Clarke]. Lęk o zdrowie; nieśmiałość, łatwe zniechęcanie się wobec zadań; dzieci marudne o zmierzchu, płaczliwe, później przemęczone i niespokojne w nocy. Melancholia w okresie miesiączki u kobiet z mięśniakami; nastrój poprawia się, gdy zalewowe krwawienie słabnie [Hale], [Clarke].

Tępy ucisk w okolicy czołowej ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła; pogorszenie w gorącej sali szkolnej, poprawa na świeżym powietrzu. Nieżytowe bóle głowy z zatkanym nosem i przytępieniem słuchu. Ból okolicy potyliczno-szyjnej po długim czytaniu (powiększone węzły szyjne, kołnierzyk uciska) [Clarke]. Głowa gorąca, stopy zimne; tkliwość skóry głowy po stłumieniu wykwitów [Boger].

Astenopia; pieczenie, szczypanie i suchość brzegów powiek; nawracające jęczmienie lub zapalenie brzegów powiek u dzieci skrofulicznych; powieki obrzęknięte po przebudzeniu; widzenie zamazuje się po nauce, poprawia się na dworze [Allen], [Clarke].

Nieżyt trąbki słuchowej, szumy uszne z uczuciem „zatkania głowy”, zapalenie ucha środkowego ze śluzowo-ropnym wyciekiem z ucha (żółtozielonym), niedosłuch nieżytowy („ucho kleiste”); słuch lepszy na chłodnym powietrzu, gorszy w ciepłym pomieszczeniu; obrzęk węzłów chłonnych szyjnych w okolicy skrawka ucha i kąta żuchwy [Clarke], [Boericke].

Przerost migdałka gardłowego; uporczywa niedrożność nosa, chrapanie, oddychanie przez otwarte usta; naprzemiennie gęsta, żółtozielona wydzielina oraz suche strupy i otarcie przegrody nosowej. Ciągnące się pasma wydzieliny spływającej po tylnej ścianie gardła; osłabiony węch; każde przeziębienie „przechodzi na węzły chłonne” [Clarke], [Allen], [Boger].

Blada, szczupła, twarz adenoidalna (wydłużona twarz, matowe oczy, rozchylone wargi); żuchwa zmęczona oddychaniem przez usta. Łańcuch węzłów chłonnych przypomina sznur paciorków; policzki łatwo się czerwienią pod wpływem wysiłku lub ciepła [Clarke].

Duże krypty migdałkowe; grudkowe zapalenie gardła; „jodowe” uczucie pustki i głodu ze zwiększonym ślinieniem; język czysty, drży przy wysuwaniu; mówienie szybko męczy w ciepłych pomieszczeniach [Clarke], [Boericke].

Przerośnięte migdałki podniebienne; nawracające grudkowe zapalenia gardła z bólem; uczucie pełności w okolicy tarczycy lub wole u nerwowej młodzieży; ucisk odzieży przeszkadza. Suchość w ogrzewanych salach; łaskotanie w krtani wywołuje kaszel; głos łatwo się męczy [Clarke], [Allen].

Wilczy apetyt z szybko powracającym uczuciem pustki (Iodum); je, a wkrótce znów odczuwa głód; mimo apetytu chudnie. Pragnie chłodnych, prostych potraw; ciasta i tłuszcze nasilają nadkwaśność; ciepłe pomieszczenia wywołują nudności [Hughes], [Clarke].

Wyczuwalne węzły krezkowe; wzdęcie brzucha wieczorami wskutek siedzenia w pomieszczeniu; gazy i kolka ustępują po oddaniu stolca lub gazów. Zaparcie u dzieci spędzających dużo czasu przy biurku; blade stolce podczas zaostrzeń nieżytu [Clarke], [Boericke].

Blady, obfity mocz w wyczerpaniu nerwowym; moczenie nocne u dzieci z przerostem migdałka gardłowego; drażliwość pęcherza podczas zalewowych krwawień związanych z mięśniakami [Clarke], [Hale].

Zaparcie (stolec suchy, grudkowaty) na przemian z porannymi luźnymi stolcami podczas nieżytu. Skłonność do moczenia się lub brudzenia bielizny kałem u głęboko śpiących dzieci z przerostem migdałka gardłowego (związek behawioralny) [Clinical].

Nadmierne pobudzenie płciowe z szybkim wyczerpaniem — wzorzec cynkowy; mimowolne upływy nasienia u młodzieńców przeciążonych nauką, z osłabieniem kręgosłupa i niespokojnymi nogami [Hering], [Boger].

Główna sfera powinowactwa.

• Mięśniaki z obfitymi miesiączkami — przedwczesnymi, obfitymi, ze skrzepami, uczuciem ciężaru w miednicy i bólem okolicy krzyżowej; niedostateczne obkurczanie się macicy po porodzie; ciągnące się upławy; drażliwość nerwowa niewspółmierna do niedokrwistości; ciepłe pomieszczenia nasilają zalewowe krwawienie; chłodne powietrze łagodzi dolegliwości głowy i serca [Hale], [Clarke], [Boericke].
• Związek tarczycy z cyklem: nastolatki z wolem i nieregularnymi miesiączkami; ochrypły głos; kołatanie serca podczas wchodzenia po schodach [Clarke].
• Dziewczęta po krztuścu: utrzymujący się nieżyt, powiększone węzły chłonne, męczliwość głosu — Zinc-i. przywraca napięcie [Boericke].

Krótki oddech w ogrzewanym lub dusznym pomieszczeniu; wzdychanie; niedrożność nosa wymusza oddychanie przez usta; w pomieszczeniu „nie może nabrać dość powietrza” — odzyskuje siły na balkonie lub na zewnątrz [Clarke].

Czynnościowe kołatanie serca w ciepłych, zatłoczonych pomieszczeniach lub podczas wchodzenia pod górę bądź po schodach; tętno szybkie, miękkie; uczucie niepokoju w klatce piersiowej łagodnieje na chłodnym powietrzu i przy oszczędzaniu głosu [Clarke], [Hughes].

Podrażnienie krtani; chrypka → bezgłos po mówieniu w ciepłych salach; łaskoczący, męczący kaszel z rzężeniami wywołanymi śluzem, pogorszenie nocą i pod wpływem ciepła, poprawa na chłodnym, świeżym powietrzu; skłonność do początkowej gruźlicy krtani (szczupłość, głód, powiększone węzły chłonne, słaby głos) [Clarke], [Boger], [Boericke]. Cuchnący oddech wskutek spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła.

Osłabienie między łopatkami; ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej nasilający się podczas stania w czasie obfitych miesiączek; pozycja przy biurku pogarsza dolegliwości; musi zmieniać pozycję, stopy stale się poruszają; wrażliwość kręgosłupa po nauce [Boericke], [Clarke].

Niespokojne, stale poruszające się stopy — nie może utrzymać ich nieruchomo; kostki i podeszwy gorące nocą; zrywania mięśniowe; drżenia pląsawicze u dzieci tuberkulinicznych. Bóle wzrostowe goleni; ręce drżą przy wysiłku [Hering], [Boger]. Zimne kończyny przy gorącej głowie.

Blada, delikatna, skrofuliczna; trądzik z przerostem migdałka gardłowego lub wolem; stłumienie wykwitów poprzedza nasilenie objawów nerwowych (reguła cynkowa). Łatwe przekrwienie węzłów chłonnych wzdłuż szyi i w okolicy kąta żuchwy [Boger], [Clarke].

Niespokojny, mówienie i parskanie przez sen; chrapanie; budzi się bez poczucia wypoczynku; sny o szkole i egzaminach; nogi stale się poruszają; dzieci zgrzytają zębami, rzucają się w łóżku — pogorszenie po gorących kąpielach lub w nadmiernie rozgrzanym łóżku [Hering], [Clarke].

O niedokończonych zadaniach i egzaminach; o dławieniu się lub niemożności oddychania (przerost migdałka gardłowego); o spadaniu, z przestrachem i szarpnięciem stopy (cecha cynkowa) [Clarke], [Hering].

Niewielkie uczucie gorąca wieczorem podczas nieżytu; nocne poty z osłabieniem krtani; naprzemiennie chłód na dworze ↔ gorąco w pomieszczeniach; pocenie nieco łagodzi uczucie ciężaru w głowie, ale nie niepokój ruchowy [Clarke], [Boericke].

Dreszcze: po wejściu w przeciąg z ciepłego pomieszczenia; Gorąco: duszność, nie może myśleć ani mówić; Pot: nocą na głowie i szyi u dzieci; ostry zapach potu pachowego u młodzieży z dolegliwościami tarczycy lub mięśniakami [Clarke], [Boericke].

Głód wkrótce po posiłkach; pragnienie prostych, chłodnych potraw; mleko może zwiększać ilość śluzu; ciepłe sale i uczty z przyprawionymi potrawami = pogorszenie głosu [Hughes], [Clarke].

Sól o powinowactwie do gruczołów, nieżytów, układu nerwowego i hormonalnego. Należy uwzględnić obraz: przerost migdałka gardłowego lub migdałków podniebiennych bądź powiększenie łańcucha węzłów szyjnych + nieżyt ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła + niedosłuch nieżytowy u dziecka z niespokojnymi nogami, szczupłego i głodnego, które opada z sił w ciepłych pomieszczeniach, a odzyskuje je na chłodnym powietrzu; lub u nerwowej kobiety z niewielkim wolem i zalewowymi krwawieniami związanymi z mięśniakami, z chrypką w ogrzewanych salach, przeciążonej umysłowo, która nie może przestać się wiercić aż do załamania sił. Pogorszenie pod wpływem ciepła, przebywania w zamknięciu, przeciążenia umysłowego, nocą i wskutek stłumienia objawów; poprawa dzięki chłodnemu, przewiewnemu powietrzu, małym posiłkom, swobodnemu odpływowi wydzielin i krwi oraz lekkiemu zajęciu [Clarke], [Boericke], [Hale], [Boger].

Przerost migdałka gardłowego / wysiękowe zapalenie ucha środkowego / niedrożność nosa (u dziecka)

• Agraphis nutans — Wąskie powinowactwo do narządów laryngologicznych (migdałek gardłowy, niedrożność nosa); mniej wyraźne cechy nerwowe i jodowe (głód/wychudzenie) niż w obrazie Zinc-iod.
• Baryta-carb. — Duże migdałki, opóźnienie rozwoju, nieśmiałość; dziecko Zinc-i. jest bystrzejsze, lecz przeciążone i niespokojne ruchowo.
• Calc-carb. — Wiotkość, potliwość głowy, późne ząbkowanie; zmarzliwość, otyłość; brak jodowego wychudzenia mimo apetytu oraz cynkowego niepokoju ruchowego.
• Tuberculinum — Nawracające przeziębienia i zapalenia uszu, powiększone węzły chłonne; bardziej zmienny obraz gorączek i alergii; w Zinc-i. obraz laryngologiczny i nerwowy jest bardziej stały.

Podrażnienie krtani / wczesna gruźlica krtani

• Spongia — Suchy kaszel i głos o „piłującym” brzmieniu; związek z tarczycą; słabiej zaznaczony ciąg objawów związanych ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła i charakterystyczna poprawa na chłodnym powietrzu.
• Phosphorus — Pieczenie w krtani, bolesność klatki piersiowej, pragnienie zimnych napojów; skłonność do krwawień; mniejsze znaczenie węzłów chłonnych i gruczołów w obrazie leku.
• Drosera — Kurczowy kaszel przypominający krztusiec po północy; brak charakterystycznego zmęczenia głosu z pogorszeniem w ciepłym pomieszczeniu i poprawą na chłodnym powietrzu.
• Hepar-s. — Szorstkość, uczucie otarcia, nietolerancja zimnego powietrza, szybkie przechodzenie w ropienie; obraz Zinc-i. jest bardziej suchy, gruczołowy i nerwowy.

Mięśniaki macicy / obfite miesiączki

• Thlaspi-bp. — Gwałtowne krwawienie ze skrzepami, bolesność macicy; swoisty lek hemostatyczny; brak podłoża jodowo-nerwowego.
• Fraxinus amer. — Macica z mięśniakami i uczuciem parcia w dół; swoiste powinowactwo narządowe do miednicy; Zinc-i. obejmuje ponadto wole, krtań i układ nerwowy.
• Sabina — Gwałtowny wypływ jasnej krwi z bólami promieniującymi od kości krzyżowej ku spojeniu łonowemu; wyraźny rys krwotoczny.
• Calc-fluor. — Konstytucja ze skłonnością do mięśniaków i stwardnień; chłód, powolność, mniej objawów nieżytowo-nerwowych.
• Thyroidinum — Wahania metabolizmu, uderzenia gorąca, zmiany włosów i skóry odzwierciedlające stan metaboliczny; słabiej zaznaczony ciąg objawów związanych z migdałkiem gardłowym i narządami laryngologicznymi.

Wyczerpanie nerwowe / „niespokojne stopy”

• Zincum met. — Wzorcowy obraz niespokojnych stóp, drażliwość rdzeniowa, pogorszenie po stłumieniu wykwitów skórnych; znacznie mniej cech gruczołowych i jodowych.
• Zincum pic. — Przeciążenie umysłowe, wyczerpanie wskutek aktywności seksualnej; niewielkie powinowactwo do narządów laryngologicznych i gruczołów.
• Kali-phos. — Zmęczenie neurasteniczne, lęk przed egzaminem, lecz bez obrazu gruczołowo-nieżytowego.
• Phos-acid. — Apatia po zmartwieniu lub wyczerpaniu wskutek aktywności seksualnej; spokojne wyczerpanie w odróżnieniu od drażliwego niepokoju ruchowego Zinc-i.

Wole / tarczyca w okresie dojrzewania

• Iodum — Silna nietolerancja gorąca, wilczy głód z wyniszczeniem; mniej cynkowego niepokoju ruchowego; słabiej zaznaczony ciąg objawów laryngologicznych.
• Spongia — Tarczyca oraz suchość krtani z objawami krupowymi.
• Lapis albus / Fucus — Nacisk na zmiany strukturalne w wolu; mniej cech nerwowych i laryngologicznych.

• Leki komplementarne: Agraphis (przerost migdałka gardłowego/niedrożność nosa), Baryta-carb. (przerost migdałków podniebiennych), Thlaspi/Fraxinus (krwawienie związane z mięśniakami), Iodum (jodowy obraz metabolizmu) [Clarke], [Hale], [Boericke].
• Dobrze działa po: Iodum, gdy utrzymują się wychudzenie i głód, a nadal obecne są objawy gruczołowe, laryngologiczne i nerwowe; Baryta-carb., gdy po ropniu okołomigdałkowym pozostają powiększone migdałki z nieżytem [Clarke].
• Dobrze poprzedza: Tuberculinum, aby odblokować zastojowe przypadki skrofuliczne; Calc-fluor., gdy po złagodzeniu nieżytu dominuje stwardnienie [Kent], [Boger].
• Antidota (czynnościowe): Nux-v. przy pogorszeniu od ciepła w pomieszczeniach i przeciążenia umysłowego; Camph. przy nadmiernej reakcji na jodek [Hering], [Hughes].

• Triada u dziecka: Przerost migdałka gardłowego + głuchota nieżytowa + niespokojne, stale poruszające się stopy (chrapanie, otwarte usta, przytępienie na lekcjach, poprawa na dworze) → Zinc-iod.
• Ból głowy w klasie: Czołowy, tępy, ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła w ciepłym, nieświeżym powietrzu; ustępuje na zewnątrz.
• Dolegliwości głosowe: Chrypka lub bezgłos po mówieniu w pomieszczeniu; głos utrzymuje się w chłodnym, przepływającym powietrzu.
• Mięśniaki: Uczucie ciężaru w miednicy + zbyt wczesne, obfite miesiączki ze skrzepami u nerwowej kobiety z niewielkim wolem; krtań, gruczoły i węzły chłonne wrażliwe na ciepło.
• Dawkowanie (według klasycznych poradników):
  • Migdałek gardłowy/ciąg objawów laryngologicznych: 6C–30C raz–dwa razy dziennie przez krótkie okresy, następnie zwiększać odstępy.
  • Podrażnienie krtani / chrypka w ciepłym pomieszczeniu: 6C–30C co 3–6 h podczas zaostrzeń → następnie zwiększać odstępy.
  • Mięśniaki/obfite miesiączki: 6C–30C 1–2×/dobę między miesiączkami; 30C–200C w większych odstępach, jeśli pełny obraz leku jest wyraźny.
  • Obserwować, czy występuje pogorszenie cynkowe (nasilenie drgań mięśniowych/niepokoju ruchowego) lub nadmierna reakcja jodowa (nadmierne odczuwanie gorąca i głodu): zmniejszyć częstotliwość, nie rezygnować z leku.

Umysł

• Wyczerpanie umysłowe; pogorszenie wskutek nauki; drażliwość w ciepłym pomieszczeniu; niepokój ruchowy stóp. — [Hering], [Clarke], [Boger].

Narządy laryngologiczne / gruczoły i węzły chłonne

• Przerost migdałka gardłowego; oddychanie przez usta; chrapanie; głuchota nieżytowa; powiększone węzły chłonne szyjne. — [Clarke], [Boericke].
• Migdałki podniebienne, przewlekły przerost; grudkowe zapalenie gardła. — [Allen], [Clarke].
• Powiększenie tarczycy (u młodzieży); kołnierzyki przeszkadzają. — [Clarke].

Krtań / klatka piersiowa

• Chrypka → bezgłos w ciepłych pomieszczeniach; poprawa na chłodnym powietrzu; kaszel z łaskotania z rzężeniami od śluzu (w nocy). — [Clarke], [Boericke], [Boger].
• Krztusiec — przedłużona rekonwalescencja; powiększone węzły chłonne. — [Boericke].

Żeńskie narządy płciowe

• Mięśniaki z obfitymi miesiączkami i skrzepami; uczucie ciężaru w miednicy; niedostateczne obkurczanie się macicy po porodzie. — [Hale], [Clarke].
• Miesiączki zbyt wczesne i zbyt obfite; drażliwość nerwowa. — [Boericke].

Objawy ogólne

• Pogorszenie od ciepła w pomieszczeniu, wysiłku umysłowego, w nocy; poprawa na świeżym, chłodnym powietrzu, po jedzeniu; pogorszenie po stłumieniu wydzielin. — [Boger], [Clarke].
• Wychudzenie przy dobrym apetycie u dzieci skrofulicznych. — [Clarke].

Hale, E. M. — New Remedies: Clinical and Pharmacological: jodek cynku w mięśniakach, powiększeniu gruczołów i węzłów chłonnych, osłabieniu krtani.
Hering — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica: cynkowy niepokój ruchowy; pogorszenia nerwowe; związki ze stłumieniem objawów.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica: próby lekowe i wyciągi z opisów klinicznych — nieżyty narządów laryngologicznych, gruczoły i węzły chłonne, krtań.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica: przerost migdałka gardłowego, nieżyt, wole, podrażnienie krtani, mięśniaki; modalności związane z chłodnym powietrzem.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica: objawy charakterystyczne — gruczoły i węzły chłonne, migdałek gardłowy, nieżyt krtani, mięśniaki, niespokojne stopy.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica: modalności — pogorszenie w ciepłym pomieszczeniu, poprawa na świeżym powietrzu; powiązania objawów nerwowych i gruczołowych.
Hughes, R. — A Manual of Pharmacodynamics: farmakologia jodków; cynkowe skłonności nerwowe.
Kent, J. T. — Lectures on Homœopathic Materia Medica & Repertory: ujęcie miazmatyczne; powiązania w rodzinie leków Zincum.
Tyler, M. L. — Homœopathic Drug Pictures: dzieci z obrazem nieżytowo-gruczołowym i towarzyszącymi cechami nerwowymi.
Phatak, S. R. — Materia Medica of Homoeopathic Medicines: zwięzłe rubryki — przerost migdałka gardłowego, nieżyt, wole, mięśniaki, niepokój ruchowy Zincum.