• Wątroba i drogi żółciowe. Przekrwienie wątroby, żółtaczka nieżytowa lub zaporowa, zastój żółci, kolka żółciowa z bólem prawego podżebrza promieniującym do prawej łopatki; gliniaste stolce, ciemny mocz. Zob. Brzuch/Stolec/Układ moczowy. [Clarke], [Hale], [Boericke]
• Trzustka i dwunastnica. Bóle lewej części nadbrzusza (trzustkowe), drążące do kręgosłupa, z odbarwionymi stolcami, pragnieniem i wychudzeniem; stany z „trzustkowym bólem głowy”. Zob. Brzuch/Żołądek/Objawy ogólne. [Hale], [Clarke], [Farrington]
• Głowa (wątrobowy ból głowy). Silny „żółciowy” ból głowy w okolicy czołowej lub skroniowej, z nudnościami i wymiotami żółcią; okresowy. Zob. Głowa/Żołądek. [Allen], [Clarke]
• Błona śluzowa przewodu pokarmowego. Gorzki smak w ustach, obłożony język, nudności, odruchy wymiotne; nietolerancja tłustych potraw. Zob. Żołądek. [Boericke], [Hughes]
• Skóra. Żółtaczka: skóra o zabarwieniu cytrynowym lub intensywnie żółtym, świąd nasilający się nocą i w cieple łóżka. Zob. Skóra/Objawy ogólne. [Clarke], [Hale]
• Śledziona/układ wrotny (wtórnie). Uczucie przepełnienia w układzie wrotnym i bolesność uciskowa prawego oraz lewego podżebrza w długotrwałym nieżycie wątroby. Zob. Brzuch. [Farrington], [Boger]

• Spokojne leżenie z głową ułożoną nisko podczas bólu głowy z nudnościami; ruch nasila objawy. [Allen], [Clarke]
• Wymioty żółcią — często łagodzą ból głowy i uczucie ucisku w żołądku. [Clarke], [Hale]
• Ciepłe okłady na prawe podżebrze lub nadbrzusze; gorące napoje przy kolce. [Hale], [Boericke]
• Pusty żołądek lub lekkie, ciepłe posiłki; częste picie małymi łykami. [Clarke], [Hughes]
• Łagodny ucisk lub podtrzymywanie prawego boku; przyciskanie dłoni pod żebrami. [Clarke]
• Regularne wypróżnienia — zmniejszają uczucie ciężaru po prawej stronie i ograniczają nawroty bólu głowy. [Hale]
• Świeże powietrze (łagodne i suche) — zmniejsza nudności w przerwach między napadami. [Boericke]
• Po obfitym odpływie żółci (powrót zabarwienia stolców). [Hale], [Clarke]
• Sen po napadzie (ulga ponapadowa). [Allen], [Clarke]
• Unikanie tłuszczów i alkoholu — zmniejsza częstość i nasilenie napadów (obserwacja praktyczna). [Farrington], [Dewey]

• Ciężkostrawne, tłuste, obfitujące w tłuszcz potrawy; ciasta; alkohol; błędy dietetyczne. [Hale], [Clarke]
• Rano po przebudzeniu — ból głowy i nudności są najsilniejsze; także bezpośrednio po jedzeniu. [Allen], [Clarke]
• Ruch lub wstrząs — wywołuje nudności i ból głowy; chory woli bezruch. [Allen]
• Ciepłe, duszne pomieszczenia — nasilają ból głowy z nudnościami; chory pragnie świeżego powietrza, lecz łatwo marznie. [Boericke]
• Ucisk obcisłej odzieży lub pasków na prawe podżebrze. [Clarke]
• Pogoda sprzyjająca nieżytom i wilgoć — ponownie wywołuje kolkę wątrobową lub żółtaczkę. [Hale]
• Zahamowanie odpływu żółci — odbarwione stolce, ciemny mocz, świąd nasilający się nocą. [Clarke]
• Miesiączka u kobiet z dolegliwościami żółciowymi — nawracają ból głowy i nudności. [Dewey], [Clarke]
• Gniew lub pobudzenie — powraca odruchowy ból głowy pochodzenia wątrobowego. [Farrington]
• Zimne napoje podczas napadu — odruchy wymiotne, marznięcie. [Allen]

Chory odpowiadający obrazowi Chionanthus cierpi w milczeniu, skupiony na nudnościach i dolegliwościach głowy. Jest drażliwy, gdy podczas bólu nakłania się go do ruchu lub rozmowy (10b Ruch <), poza tym jednak spokojny; szuka ciemności i ciszy (Umysł ↔ Głowa/Żołądek). Przewidywalność napadów (po błędach dietetycznych, rano lub w okolicy miesiączki) skłania do praktycznej ostrożności — unika tłuszczów, rozluźnia paski, trzyma pod ręką gorącą wodę (Umysł ↔ Modalności). Występuje przygnębienie z powodu powtarzających się nawrotów oraz dyskomfort związany ze zmianą wyglądu wskutek żółtaczki (Skóra), a także wstyd z powodu świądu, najsilniejszego nocą. Między napadami chory wykazuje niewielką hipochondryczną troskę o wątrobę, obmacując okolicę prawych żeber w poszukiwaniu bolesności (Umysł ↔ Brzuch). Lęk dotyczy dolegliwości cielesnych, nie kwestii egzystencjalnych — bardziej niż jakiejkolwiek katastrofy obawia się powrotu bólu głowy z nudnościami i odruchów wymiotnych. Szybko żałuje opryskliwości wobec rodziny podczas napadu, gdy tylko żółć zaczyna odpływać i przychodzi ulga (10a). Zapachy gotowania, zwłaszcza smażenia, wywołują rozdrażnienie, nasilając nudności (Żołądek ↔ Umysł). Przy acholii pamięć i uwaga słabną; chory mówi powoli i oszczędnie. Dzieci podatne na żółciowe bóle głowy stają się marudne, przyciskają dłoń do prawego boku i zasypiają po wymiotach, a gdy stolec odzyskuje barwę, budzą się pogodne. [Clarke], [Allen], [Hale], [Boericke]

Główny obszar powinowactwa, obok wątroby. Ból głowy z nudnościami w okolicy czołowej (nadoczodołowej lub skroniowej); uczucie pełności, ciężkości i rozsadzania głowy, często od rana; widzenie przyćmione; skóra głowy bolesna przy szczotkowaniu włosów (Głowa ↔ Żołądek). Nudności są stałe i kończą się wymiotami gorzką, zielonkawą żółcią, po których głowa staje się lżejsza (10a) [Clarke], [Allen]. Ruch lub wstawanie powoduje pogorszenie; chory leży nieruchomo z zamkniętymi oczami, wybierając ciemność i spokój (10b/10a) [Allen]. Okresowość: nawroty po nadmiernym jedzeniu, podczas pogody sprzyjającej nieżytom lub u kobiet w okolicy miesiączki (10b) [Dewey], [Clarke]. Uczucie opaski na czole może rozciągać się na potylicę; w ciężkich przypadkach ból przeszywa do prawej łopatki i towarzyszy mu ból prawego podżebrza (związek z wątrobą) [Clarke], [Hale]. Różnicować z Iris (żrące wymiociny, migrena prawostronna), Nux (drażliwość, kawa i późne chodzenie spać, napięcie w żołądku), Chelidonium (stały ból prawej łopatki, żółty język), Carduus (bolesność prawego płata z gorzkimi odbijaniami). Chionanthus wybiera się, gdy bólowi głowy towarzyszą zastój żółci i odbarwione stolce. [Farrington], [Boericke], [Clarke]

Żółte twardówki w żółtaczce; ciężkie powieki; światłowstręt podczas bólu głowy; widzenie przyćmione przed wymiotami. Uczucie pełności wokół oczodołów odpowiada uciskowi w okolicy czołowej. Gdy powraca odpływ żółci i zabarwienie stolców, oczy odzyskują blask (Oczy ↔ Skóra/Objawy ogólne). [Clarke], [Allen]

Brak wyraźnych objawów usznych; przekrwiennemu bólowi głowy może towarzyszyć głuchy szum, ustępujący po wymiotach. [Allen], [Boericke]

Wrażliwość na kuchenne zapachy; niedrażniący katar przy wilgotnej pogodzie jest przejawem nieżytu błon śluzowych; nie stanowi kluczowego objawu przy doborze leku. [Clarke]

Wrażliwość na kuchenne zapachy; niedrażniący katar przy wilgotnej pogodzie jest przejawem nieżytu błon śluzowych; nie stanowi kluczowego objawu przy doborze leku. [Clarke]

Gorzki smak, nasilony rano; język obłożony — biało lub żółtawo — z odciskami zębów na brzegach; gęsta ślina. Przed wymiotami napływa ślina do ust; po gwałtownym zwymiotowaniu żółci następuje ulga (Jama ustna ↔ Żołądek). [Allen], [Clarke], [Boericke]

Zaciskanie szczęk w reakcji na nudności; brak pierwotnego bólu zębów. Po napadach zęby wydają się pokryte nalotem. [Allen]

Ciągliwy śluz; odruchy wymiotne przy próbie połykania zimnej wody podczas bólu głowy; chory woli gorące napoje małymi łykami (10a). [Clarke], [Allen]

Uporczywe nudności, nasilające się pod wpływem ruchu, zapachów i po jedzeniu; wymioty żółcią i śluzem przynoszą ulgę (10a). Niechęć do tłuszczów, ciast i alkoholu; ochota na ciepłą wodę i proste buliony; odbijania gorzkie, o przykrym zapachu. Bolesność nadbrzusza, zwłaszcza na lewo od linii pośrodkowej, gdy zaznaczają się objawy trzustkowe (Powinowactwo), z bólem drążącym do kręgosłupa (Żołądek ↔ Brzuch). Obcisła odzież wywołuje ucisk w żołądku; rozluźnienie paska pomaga (10b Czynniki mechaniczne). Po napadzie apetyt stopniowo powraca, jeśli stolec ma prawidłową barwę. [Hale], [Clarke], [Allen], [Boericke]

Prawe podżebrze: pełność, bolesność uciskowa; ból promieniujący do prawej łopatki (drogi żółciowe); nietolerancja pasków (10b). Kolka żółciowa ze skurczami wokół pępka, nudnościami i silnym bólem po prawej stronie; gorące okłady i ucisk łagodzą dolegliwości (10a) [Hale], [Clarke]. Bóle trzustkowe: w lewej części nadbrzusza, drążące do pleców; gliniaste stolce; silne pragnienie i utrata masy ciała (Powinowactwo) [Hale]. Zastój w układzie wrotnym powoduje naprzemiennie luźne stolce i zaparcie; cuchnące gazy. Różnicować z Chelidonium (stały, prawostronny kłujący ból łopatki; żółty język; ochota na gorące napoje), Carduus (bolesność prawego płata, przekrwienie wątroby), Leptandra (czarne, smoliste stolce), Podophyllum (bezbolesny, obfity stolec wcześnie rano; przelewanie). Chionanthus wybiera się, gdy dominuje obraz acholii (gliniaste stolce), ciemnego moczu, wymiotów żółcią i kolki wątrobowej. [Farrington], [Clarke], [Boericke], [Boger]

Mocz skąpy, ciemny (zabarwiony żółcią) w żółtaczce; intensywnie zabarwiony, z osadem; częstomocz wskutek podrażnienia (Układ moczowy ↔ Skóra). Zwiększony odpływ moczu po gorących napojach może nieco łagodzić ból głowy przez odciążenie układu wrotnego. [Clarke], [Boericke]

Stolce gliniaste, papkowate lub blade, często z zaparciem; parcie przynosi niewielką ulgę, dopóki nie powróci odpływ żółci (Odbytnica ↔ Układ moczowy/Skóra). Przy zmianach nieżytu mogą występować okresy luźnych, cuchnących stolców. Odbarwione stolce potwierdzają dobór leku przy bólach wątroby lub trzustki. [Hale], [Clarke], [Allen]

Brak charakterystycznego objawu w sferze płciowej; przeważają kolka wątrobowa i bóle głowy z nudnościami. Typowi są mężczyźni prowadzący siedzący tryb życia i odżywiający się ciężkostrawnie; piwo i późne kolacje wywołują napady (10b). [Clarke], [Dewey]

Żółciowe bóle głowy w okolicy miesiączki lub po folgowaniu apetytowi; nudności z gorzkim smakiem; sporadycznie odnotowywano żółtaczkę w nieżycie połogowym — lek rozważa się przy jednoczesnym występowaniu gliniastego stolca + ciemnego moczu + bólu prawej łopatki. [Clarke], [Dewey], [Hale]

Płytki oddech, by nie pobudzać żołądka podczas nudności; głęboki wdech może wywoływać ciągnięcie przy prawym łuku żebrowym; ciepłe powietrze łagodzi marznięcie po wymiotach. [Allen], [Clarke]

Kołatanie serca podczas odruchów wymiotnych lub gdy ból przeszywa do prawego barku; ustępuje wraz z odpływem żółci; osłabienie po napadach. [Boericke]

Uczucie ściskania wskutek odruchowych nudności; wzdychanie podczas kolki; w czasie skurczu dróg żółciowych ból zdaje się „wspinać” ku przedniej części prawego barku. Nie jest to lek o pierwszoplanowym powinowactwie do klatki piersiowej. [Clarke]

Ból pod prawą łopatką (drogi żółciowe) oraz ból drążący: lewa część nadbrzusza → kręgosłup (trzustka) to charakterystyczne kierunki promieniowania (Plecy ↔ Brzuch). Ciepło i ucisk pomagają (10a). [Clarke], [Hale]

Osłabienie i ciężkość kończyn w żółtaczce; zimne dłonie podczas bólu głowy; chory nie znosi ruchu. Drżenie kolan podczas kolki. [Allen], [Boericke]

Skóra żółtaczkowa — od cytrynowej po intensywnie żółtą; świąd nasilający się nocą i w cieple łóżka; skóra sucha, po gorących napojach lekko wilgotna. Gdy stolce odzyskują brązową barwę, a mocz jaśnieje, świąd się zmniejsza (Skóra ↔ Odbytnica/Układ moczowy). [Clarke], [Hale], [Boericke]

Sen przerywany przez nudności, ból prawego boku i świąd w żółtaczce; chory ostrożnie się obraca, by nie wywołać dolegliwości żołądkowych (10b Ruch <). Po wymiotach pojawiają się krótkie drzemki; głęboki sen po napadzie przywraca siły (10a). Typowe jest wczesne budzenie się z ciężką głową i gorzkim smakiem w ustach; łatwiej ponownie zasypia po gorącym napoju. Przed dniem z bólem głowy sny dotyczą kuchni i posiłków lub spóźnienia na pociąg — niepokój związany z pokarmami wywołującymi napad. Nocny świąd zmusza do drapania; ulgę przynoszą ciepłe kąpiele i lekkie maści (obserwacja praktyczna). Poprawa ciągłości snu i ustąpienie wczesnoporannych nudności to pierwsze oznaki, że lek zaczyna działać. [Clarke], [Allen], [Boericke]

Jedzenie, uczty, które źle się kończą; kuchnie, zapachy smażenia; spóźnianie się na posiłki; prześladowanie przez prawostronne bóle. Sny te zanikają wraz z normalizacją odpływu żółci. [Clinical], [Clarke]

Nie wysoka gorączka zapalna, lecz raczej marznięcie przy dolegliwościach żółciowych z nudnościami, następnie gorąco twarzy podczas bólu głowy i niewielki pot po wymiotach. Żółtaczka może pojawiać się po nieżytowych napadach „żółciowych” i ustępuje wraz z udrażnianiem przewodów. [Clarke], [Hale]

Dreszcze z nudnościami i bólem po prawej stronie; gorąco głowy lub twarzy podczas bólu; pot skąpy, ciepły, po gorących napojach lub wymiotach; wszystkie te objawy są niezbyt nasilone, mają charakter raczej autonomiczny niż zakaźny. [Allen], [Clarke]

Niechęć do tłuszczów, ciast, tłustych mięs i alkoholu; ochota na gorącą wodę, buliony i suche grzanki. Zimne napoje nasilają nudności (10b); picie małymi, częstymi łykami ciepłych płynów przynosi ulgę (10a). Nawrót następuje po błędach dietetycznych — to ważna wskazówka dydaktyczna. [Hale], [Clarke], [Dewey]

Chionanthus jest lekiem o powinowactwie narządowym do wątroby, dróg żółciowych i trzustki. W jego obrazie występują: żółciowy ból głowy z nudnościami i wymiotami żółcią, ból prawego podżebrza promieniujący do prawej łopatki, stolce acholiczne (gliniaste), ciemny mocz zabarwiony żółcią oraz żółtaczka ze świądem. Pogorszenie następuje pod wpływem ruchu, rano, po tłuszczach i alkoholu, od ciasnej odzieży oraz przy wilgotnej pogodzie sprzyjającej nieżytom; poprawę przynoszą spokój, gorące okłady i napoje, ucisk, wymioty żółcią oraz powrót zabarwienia stolców. Zajęcie trzustki przejawia się wiercącym bólem biegnącym od lewej części nadbrzusza → do kręgosłupa, z wyraźną acholią. Opisywane efekty są jednoznaczne: bóle głowy ustępują wraz z odpływem żółci, stolce stają się brązowe, mocz jaśnieje, świąd słabnie, ustępuje promieniowanie do prawej łopatki, a pacjent toleruje proste posiłki bez lęku. [Clarke], [Hale], [Allen], [Boericke], [Farrington], [Boger]

Wątroba i drogi żółciowe (kolka/żółtaczka)

• Chelidonium — Ból prawego płata wątroby ze STAŁYM kłuciem w okolicy prawej łopatki, żółty nalot na języku, ochota na gorące napoje. Chionanthus — gdy na pierwszy plan wysuwają się stolce acholiczne i wymioty żółcią. [Clarke], [Farrington]
• Carduus marianus — Bolesność prawego podżebrza, przekrwienie wątroby; mniej nasilone wymioty żółcią; stolce nie są stale gliniaste. [Farrington], [Boericke]
• Nux vomica — „Dolegliwości żółciowe ludzi interesu”; napięcie w żołądku, poranne nudności; brak gliniastych stolców i wyraźnego przebiegu bólu typowego dla kolki żółciowej. [Kent], [Dewey]
• Lycopodium — Niestrawność związana z kamicą żółciową; pogorszenie 15:00–17:00, wzdęcia, czerwony piasek w moczu; Chionanthus — gdy dominuje zatrzymanie odpływu żółci. [Boger], [Clarke]
• Podophyllum — Bezbolesny, obfity stolec wcześnie rano, przelewanie w brzuchu; powinowactwo do wątroby, lecz stolce są raczej wodniste niż acholiczne. [Farrington]
• Leptandra — Czarne, smoliste stolce; tępy ból wątroby; Chionanthus — gdy objawem charakterystycznym są stolce gliniaste. [Boericke]
• Berberis — Bóle promieniujące; zajęcie nerek i dróg żółciowych; zmiany w moczu > acholia stolca. [Boger]
• Taraxacum — Gorzki smak w ustach, język geograficzny; wzdęcie żołądka; mniej wyraźne promieniowanie do łopatki i acholia. [Clarke]

Ból głowy z nudnościami pochodzenia wątrobowego

• Iris versicolor — Prawostronna migrena z żrącymi wymiocinami; pieczenie w nadbrzuszu; mniej wyraźne promieniowanie od wątroby do łopatki. [Farrington]
• Sanguinaria — Okresowy, prawostronny ból głowy, powracający co tydzień; uderzenia gorąca; dolegliwości żołądkowe, nie ściśle żółciowe. [Clarke]
• Bryonia — Ból głowy nasilający się przy najmniejszym ruchu, suchość w ustach, chęć leżenia bez ruchu; brak charakterystycznego związku z żółcią i acholii. [Boger]
• Kali bichromicum — Ból czoła jak od „czopa”; ciągnący się śluz; obraz bardziej związany z zatokami niż z wątrobą. [Clarke]

Objawy trzustkowe

• Phosphorus — Pieczenie, pragnienie zimnych napojów, które później są zwracane; wychudzenie; słabszy związek dolegliwości wątrobowo-żółciowych z gliniastymi stolcami. [Kent], [Clarke]
• Iris versicolor — Podrażnienie trzustki z pieczeniem i żrącymi wydzielinami; Chionanthus wybiera się tam, gdzie przeważają acholia + wiercący ból od lewej części nadbrzusza → do kręgosłupa. [Hale], [Farrington]

13. RELACJE MIĘDZY LEKAMI

• Leki komplementarne: Chelidonium, Carduus marianus — dla dopełnienia drenażu wątrobowego, gdy rozpocznie się odpływ żółci; taka kolejność bywa pomocna. [Farrington], [Clarke]
• Lek komplementarny: Nux vomica — u osób o „żółciowej” konstytucji, z dolegliwościami związanymi z dietą i przepracowaniem; Nux usuwa napięcie w żołądku, Chionanthus przywraca przepływ żółci. [Dewey], [Kent]
• Dobrze działa po: Bryonia — gdy ból głowy nasilający się przy ruchu nadal ma charakter żółciowy i towarzyszy mu ból prawego podżebrza. [Boger], [Clarke]
• Dobrze działa po: Podophyllum/Leptandra — po ostrych zaburzeniach jelitowych, gdy utrzymują się gliniaste stolce i bóle w okolicy prawej łopatki. [Farrington]
• Dobrze poprzedza: Lycopodium — w przewlekłej kamicy i wzdęciach, gdy odpływ żółci zostanie już przywrócony. [Boger]
• Do porównania/leki pokrewne: Iris, Sanguinaria, Taraxacum, Berberis, Mercurius (żółtaczka nieżytowa); wybór na podstawie barwy stolca i moczu, promieniowania bólu oraz charakteru wymiocin. [Clarke], [Farrington], [Boericke]
• Praktyczne środki wspomagające: Gorące okłady, małe, ciepłe posiłki, ścisła dieta niskotłuszczowa, unikanie alkoholu podczas leczenia; obserwacja barwy stolca jako wskaźnika efektów. [Hale], [Dewey]

• Leki komplementarne: Chelidonium, Carduus marianus — dla dopełnienia drenażu wątrobowego, gdy rozpocznie się odpływ żółci; taka kolejność bywa pomocna. [Farrington], [Clarke]
• Lek komplementarny: Nux vomica — u osób o „żółciowej” konstytucji, z dolegliwościami związanymi z dietą i przepracowaniem; Nux usuwa napięcie w żołądku, Chionanthus przywraca przepływ żółci. [Dewey], [Kent]
• Dobrze działa po: Bryonia — gdy ból głowy nasilający się przy ruchu nadal ma charakter żółciowy i towarzyszy mu ból prawego podżebrza. [Boger], [Clarke]
• Dobrze działa po: Podophyllum/Leptandra — po ostrych zaburzeniach jelitowych, gdy utrzymują się gliniaste stolce i bóle w okolicy prawej łopatki. [Farrington]
• Dobrze poprzedza: Lycopodium — w przewlekłej kamicy i wzdęciach, gdy odpływ żółci zostanie już przywrócony. [Boger]
• Do porównania/leki pokrewne: Iris, Sanguinaria, Taraxacum, Berberis, Mercurius (żółtaczka nieżytowa); wybór na podstawie barwy stolca i moczu, promieniowania bólu oraz charakteru wymiocin. [Clarke], [Farrington], [Boericke]
• Praktyczne środki wspomagające: Gorące okłady, małe, ciepłe posiłki, ścisła dieta niskotłuszczowa, unikanie alkoholu podczas leczenia; obserwacja barwy stolca jako wskaźnika efektów. [Hale], [Dewey]

• Żółciowy ból głowy z nudnościami, gliniastymi stolcami i ciemnym moczem. Chionanthus 6C–30C co 6–8 godzin podczas napadu; wydłużać odstępy między dawkami lub odstawić, gdy wymioty ustają i powraca barwa stolca. Gorąca woda, zaciemniony pokój, spokój. [Clarke], [Allen], [Hale]
• Kolka żółciowa / żółtaczka nieżytowa. Podawać 6C–30C; gorące okłady na prawy górny kwadrant brzucha; małe, ciepłe posiłki; unikać tłuszczów i alkoholu; obserwować barwę stolca i moczu jako wskaźnik postępu. [Hale], [Dewey], [Boericke]
• Trzustkowy, wiercący ból lewej części nadbrzusza ze stolcami acholicznymi. Rozważyć Chionanthus, gdy ból biegnący od lewej strony → do kręgosłupa i wychudzenie towarzyszą objawom wątrobowym; w razie potrzeby następnie zastosować Chelidonium/Carduus. [Hale], [Clarke]
  Przykłady z opisów przypadków:
  • Ból czoła z nudnościami po przebudzeniu; wymioty zieloną żółcią; gliniasty stolec; ciemny mocz. Chionanthus 30C co 6 godzin × 2 dni → napad bólu głowy przerwany; stolec stał się brązowy w 2. dniu. [Clarke], [Allen]
  • Kolka żółciowa z bólem przy prawej łopatce po obfitej kolacji. Chionanthus 12C co godzinę × 6 + gorący okład → ból złagodniał; stolec odzyskał barwę w 3. dniu. [Hale]
  • Obraz trzustkowy (lewa część nadbrzusza → kręgosłup), pragnienie, utrata masy ciała, gliniaste stolce. Chionanthus 6C 3 razy dziennie ze ścisłą dietą niskotłuszczową; następnie Chelidonium dla utrwalenia efektu. [Hale], [Farrington]

Głowa

• Ból głowy, czołowy, „żółciowy”; rano po przebudzeniu. Charakterystyczna pora występowania. [Allen], [Clarke]
• Ból głowy z wymiotami żółcią, poprawa po wymiotach. Wymioty przynoszą ulgę. [Clarke], [Hale]
• Ból głowy nasilający się od ruchu i wstrząsów; chęć leżenia bez ruchu w ciemności. Zachowanie potwierdzające obraz leku. [Allen]
• Ból głowy z bólem prawego podżebrza promieniującym do prawej łopatki. Związek z wątrobą. [Clarke]
• Ucisk jak od opaski, od czoła do potylicy. Rubryka dotycząca odczucia. [Allen]
• Ból głowy po błędach dietetycznych, tłuszczach lub alkoholu. Rubryka dotycząca czynników wyzwalających. [Dewey], [Clarke]

Żołądek

• Uporczywe nudności; wymioty gorzką, zieloną żółcią. Kluczowy objaw żołądkowy. [Allen], [Clarke]
• Niechęć do tłuszczów; ochota na gorące napoje; zimne napoje nasilają objawy. Zestaw modalności. [Hale], [Clarke]
• Bolesność nadbrzusza; wiercący ból od lewej części nadbrzusza do kręgosłupa. Nawiązanie do objawów trzustkowych. [Hale]
• Odruchy wymiotne od zapachów gotowania. Bodziec węchowy wyzwalający objawy. [Clarke]
• Poprawa po wymiotach i piciu gorących płynów małymi łykami. Praktyczny sposób łagodzenia objawów. [Allen]
• Biały lub żółty nalot na języku; gorzki smak w ustach. Objaw obiektywny. [Boericke]

Brzuch (wątroba/trzustka)

• Bolesność okolicy wątroby; ból promieniuje do prawej łopatki. Promieniowanie bólu żółciowego. [Clarke]
• Kolka żółciowa ze skurczami w okolicy pępka i nudnościami. Rubryka dotycząca skurczów. [Hale]
• Żółtaczka wskutek nieżytu lub niedrożności dróg żółciowych. Wskazówka diagnostyczna. [Clarke]
• Ból trzustkowy, od lewej części nadbrzusza → do kręgosłupa, z gliniastymi stolcami. Cecha charakterystyczna. [Hale]
• Paski i ciasna odzież nasilają dolegliwości podżebrzy. Rubryka dotycząca czynnika mechanicznego. [Clarke]
• Poprawa od ciepła i ucisku w okolicy prawego podżebrza. Łagodzenie dolegliwości. [Hale]

Stolec/układ moczowy/skóra

• Stolec gliniasty (acholiczny). Główny objaw charakterystyczny. [Clarke], [Hale]
• Mocz ciemny, zabarwiony żółcią; skąpy. Objaw współwystępujący. [Clarke]
• Żółtaczkowe zabarwienie skóry ze świądem nocnym. Triada objawów. [Clarke], [Boericke]
• Barwa stolca powraca przed poprawą stanu ogólnego. Rubryka dotycząca efektów leczenia. [Hale]
• Świąd nasila się od ciepła łóżka; poprawa po gorącej kąpieli. Praktyczny sposób łagodzenia objawów. [Clarke]
• Cuchnące stolce podczas biegunki nieżytowej. Objaw okresu przejściowego. [Hale]

Objawy ogólne/modalności

• Pogorszenie rano, od ruchu, ciężkostrawnych i tłustych potraw, alkoholu, ciasnych pasków oraz wilgotnej pogody. Główne czynniki nasilające objawy. [Clarke], [Hale]
• Poprawa w spokoju, od ciepła (zewnętrznego i wewnętrznego), ucisku, po wymiotach żółcią i po oddaniu zabarwionego stolca. Główne czynniki łagodzące objawy. [Clarke], [Boericke]
• Prawostronne promieniowanie od wątroby do łopatki; promieniowanie bólu trzustkowego z lewej części nadbrzusza. Rozkład stronności objawów. [Hale]
• Konstytucje ze skłonnością do nieżytów; zastój w krążeniu wrotnym. Podłoże konstytucyjne. [Farrington], [Boger]
• Ból głowy nawraca po błędach dietetycznych lub po miesiączce. Wskazówka czasowa. [Dewey]
• Nawrót po folgowaniu sobie w jedzeniu i piciu; zapobieganie za pomocą diety. Rubryka dotycząca postępowania. [Dewey], [Clarke]

Umysł/sen

• Drażliwość podczas nudności; pragnienie spokoju i ciemności. Charakterystyczna cecha zachowania. [Allen]
• Lęk przed nawrotem napadu żółciowego. Lęk antycypacyjny. [Clarke]
• Zapachy wywołują wstręt i ból głowy. Bodziec zmysłowy wyzwalający objawy. [Clarke]
• Sen przerywany przez nudności, ból prawej strony lub świąd w żółtaczce. Obraz nocnych dolegliwości. [Boericke]
• Sen po napadzie przynosi odświeżenie. Oznaka ustępowania dolegliwości. [Allen]
• Poprawa po gorącym napoju wypitym po przebudzeniu. Sposób łagodzenia porannych dolegliwości. [Clarke]

Hale, E. M. — New Remedies: Clinical and Pharmacological (1864–1891): zakres objawów wątrobowych i trzustkowych; zastosowanie żółciopędne; kolka żółciowa; nacisk na stolce acholiczne.
Clarke, J. H. — A Dictionary of Practical Materia Medica (1900): pełny obraz leku — ból głowy z nudnościami, żółtaczka, barwa stolca i moczu, modalności, promieniowanie bólu do łopatki.
Allen, T. F. — Encyclopædia of Pure Materia Medica (1874–79): związek bólu głowy z dolegliwościami żołądkowymi; wymioty żółcią; ruch <; pogorszenie rano.
Boericke, W. — Pocket Manual of Homœopathic Materia Medica (1906): objawy charakterystyczne — wątroba i żółć, żółtaczka, gliniaste stolce, ciemny mocz; modalności istotne w praktyce.
Hughes, R. — A Cyclopædia of Drug Pathogenesy (1891–95): toksykologia i farmakologia gorzkich środków żółciopędnych; interpretacja narządowa.
Hering, C. — The Guiding Symptoms of Our Materia Medica (1879): potwierdzenia w przypadkach żółtaczki, kolki żółciowej i bólu głowy z nudnościami.
Farrington, E. A. — Clinical Materia Medica (1887): różnicowanie — Chelidonium/Carduus/Nux/Iris/Podophyllum/Lycopodium; dobór na podstawie cech stolca i moczu oraz promieniowania bólu.
Boger, C. M. — Synoptic Key of the Materia Medica (1915): podłoże zastoju w krążeniu wrotnym; ruch <, ucisk/ciepło >; promieniowanie bólu do prawej łopatki.
Dewey, W. A. — Practical Homœopathic Therapeutics (1901): żółciowe bóle głowy; czynniki pokarmowe wywołujące objawy; leczenie żółtaczki nieżytowej.
Kent, J. T. — Lectures on Materia Medica (1905): zabarwienie miazmatyczne; porównania z Nux/Chelidonium/Phosphorus w zaburzeniach trawienia.
Cowperthwaite, A. C. — A Text-Book of Materia Medica (1884): wskazania wątrobowe i uwagi kliniczne dotyczące żółtaczki i kolki.
Phatak, S. R. — Concise Materia Medica (1977): zwięzłe zestawienie objawów charakterystycznych — żółciowe bóle głowy, gliniaste stolce, ciemny mocz, bóle w prawym podżebrzu.
Tyler, M. L. — Homoeopathic Drug Pictures (1942): krótkie opisy przypadków żółciowego bólu głowy i żółtaczki wraz z interpretacją (wykorzystane do wzbogacenia opisu, nie jako dane pierwotne).