• Przyswajanie, odżywianie i wzrastanie – Gaert. jest przede wszystkim lekiem na zaburzone przyswajanie: pokarm jest spożywany, ale nie zostaje właściwie wykorzystany. Dzieci pozostają szczupłe lub niedostatecznie wyrośnięte mimo odpowiedniej podaży pokarmu; dorośli nie mogą odzyskać masy ciała ani sił po chorobie. Krzywe wzrastania są płaskie; mięśnie mają obniżone napięcie; kości i zęby wykazują oznaki niedostatecznej mineralizacji. To podstawowe powinowactwo znajduje odzwierciedlenie w działach Żołądek, Brzuch, Kończyny, Dzieci/Wzrastanie i Objawy ogólne. [Paterson], [Julian]
• Jelito cienkie i układ limfatyczny krezki – Przewlekłe zapalenie jelit, zaburzenia wchłaniania, wzdęcie oraz tkliwość węzłów chłonnych jamy brzusznej stanowią jeden z głównych obszarów obrazu. „Wypukły brzuch i nogi jak patyczki” to klasyczny obraz Gaert. — rozdęty brzuch, powiększone węzły krezkowe, szczupłe kończyny. Ból, przelewanie i cuchnące stolce wskazują bezpośrednio na ten zakres. [Agrawal], [Gupta]
• Układ odpornościowy i nawracające zakażenia – Gaert. wykazuje wyraźne powinowactwo do nawracających zakażeń dróg oddechowych i zakażeń laryngologicznych na tle niedostatecznego wzrastania i problemów jelitowych. Układ odpornościowy jest jednocześnie nadmiernie reaktywny (alergia, wyprysk) i niedostatecznie skuteczny (częste zakażenia). Działy Objawy laryngologiczne, Klatka piersiowa, Nos, Uszy i Gorączka odnoszą się do tego powinowactwa. [Boyd], [Templeton]
• Rozwój dziecka (fizyczny, poznawczy i behawioralny) – Działa na wzrastanie i rozwój neurologiczny: opóźnione osiąganie kamieni milowych rozwoju, obniżone napięcie mięśniowe, niezgrabność, trudności w nauce, problemy z uwagą i nadpobudliwość u niedożywionych dzieci. Obszar ten znajduje wyraz w działach Umysł, Dzieci/Wzrastanie, Plecy i Kończyny. [Julian], [Templeton]
• Układ limfatyczny (węzły chłonne i migdałek gardłowy) – Przewlekłe powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, krezkowych i pachwinowych; przerost migdałka gardłowego; „dzieci limfatyczne”, które sprawiają wrażenie, jakby nigdy w pełni nie dochodziły do zdrowia po chorobie. Jest to główny przejaw połączenia miazmy gruźliczej i sykotycznej. [Paterson], [Boyd]
• Skóra i atopia – Wyprysk, pokrzywka, atopowe zapalenie skóry i inne alergiczne stany skórne związane z nadwrażliwością pokarmową i dysbiozą jelitową. Gaert. stała się jedną z kluczowych nozod w protokołach obejmujących jelita, skórę i odporność u dzieci z atopią. [Mendonca], [Gupta]
• Układ nerwowy i zachowanie – Niepokój ruchowy, nadpobudliwość, słaba koncentracja i lęk u dzieci z zaburzoną podażą składników odżywczych i zaburzonym mikrobiomem. Pogorszenie zachowania pod wpływem cukru, dodatków do żywności i epizodów zakażeń łączy działy Umysł, Kończyny, Skóra i Brzuch. [Templeton]
• Oś hormonalno-metaboliczna – Subtelne zaburzenia czynności tarczycy i nadnerczy — szczupłość, potliwość, łatwe wyczerpywanie się, wahania stężenia cukru we krwi i poziomu energii. Epizody przypominające hipoglikemię oraz gwałtowne spadki energii między posiłkami dodatkowo podkreślają to powinowactwo, odzwierciedlone w działach Objawy ogólne oraz Pokarmy i napoje. [Agrawal]

• Poprawa na świeżym powietrzu i w otoczeniu przyrody – Świeże powietrze, zabawa na zewnątrz i kontakt z przyrodą na ogół poprawiają nastrój, trawienie i sen dzieci o obrazie Gaert. Rodzice często zauważają, że podczas wakacji lub gdy dziecko spędza większość dnia na zewnątrz, jest „zupełnie inną osobą”. Odpowiada to opisom w działach Objawy ogólne (poprawa na świeżym powietrzu), Brzuch (mniejsze wzdęcie w dniach aktywności fizycznej) i Umysł (większy spokój i lepsza koncentracja na zewnątrz). [Paterson], [Templeton]
• Poprawa po prostym, lekkostrawnym, odżywczym jedzeniu – Diety oparte na pełnowartościowych, nieprzetworzonych produktach, prostych wywarach i dobrze tolerowanych podstawowych pokarmach wyraźnie zmniejszają wzdęcia, nieregularność wypróżnień i zaostrzenia skórne. Ciężkie, tłuste, przetworzone pokarmy powodują pogorszenie. Działy Żołądek, Brzuch, Pokarmy i napoje oraz Skóra odzwierciedlają tę „poprawę przy prostej diecie”. [Julian]
• Poprawa przy regularnym trybie życia i odpowiednim odpoczynku – Przewidywalny rytm posiłków, snu i aktywności stabilizuje zachowanie i czynność jelit. Pacjenci o obrazie Gaert. źle znoszą chaotyczny rozkład dnia i późne chodzenie spać. Działy Umysł, Sen i Objawy ogólne są ściśle związane z tą modalnością poprawy. [Templeton]
• Poprawa po wypróżnieniu (jeśli nie jest zbyt wyczerpujące) – Obfite, dobrze uformowane stolce łagodzą ból i wzdęcie brzucha, choć częste stolce biegunkowe wyczerpują. Działy Brzuch i Odbytnica odzwierciedlają tę ulgę po każdym zadowalającym wypróżnieniu. [Agrawal]
• Poprawa w ciepłym, suchym klimacie – Suche ciepło łagodzi bóle stawów, nawracające zakażenia w obrębie klatki piersiowej i poprawia ogólną żywotność; wilgotny chłód jest znany z wywoływania nawrotów dolegliwości oddechowych i jelitowych. Działy Klatka piersiowa, Kończyny i Objawy ogólne zawierają odniesienia do tej wrażliwości na klimat. [Boyd]
• Poprawa po ograniczeniu nadmiaru bodźców – Mniejsza ilość cukru i przetworzonej żywności, minimalny czas przed ekranem i spokojniejsze otoczenie poprawiają uwagę i zachowanie. Działy Umysł i Skóra podkreślają, że nadmierna stymulacja sensoryczna i pokarmowa pogarsza stan na podłożu konstytucyjnym Gaert., a jej ograniczenie przynosi ulgę. [Templeton]
• Poprawa przy łagodnej, regularnej aktywności fizycznej – Umiarkowana aktywność fizyczna (spacery, pływanie, sport bez rywalizacji) zwiększa wytrzymałość, wspomaga przepływ limfy i poprawia sen; skrajny wysiłek wyczerpuje. W działach Kończyny, Klatka piersiowa i Objawy ogólne odnotowano tę przeciwstawność: „poprawa przy umiarkowanym ruchu, pogorszenie po nadmiernym wysiłku”. [Julian]

• Pogorszenie pod wpływem cukru, niezdrowej żywności i dodatków do żywności – Słodycze, rafinowane węglowodany, fast food i barwniki nasilają ból i wzdęcie brzucha, biegunkę lub zaparcie, wyprysk i problemy z zachowaniem. Działy Pokarmy i napoje, Brzuch, Skóra i Umysł szczególnie podkreślają to charakterystyczne pogorszenie. [Gupta], [Templeton]
• Pogorszenie pod wpływem wilgoci i zimna oraz jesienią i zimą – Wilgotne, chłodne pory roku przynoszą fale zakażeń, zaostrzenia objawów jelitowych i większe zmęczenie. Łatwiej pojawiają się nieżyty laryngologiczne i oskrzelowe, a u starszych pacjentów także bóle stawów. Odzwierciedlają to działy Nos, Klatka piersiowa, Gorączka i Objawy ogólne. [Boyd]
• Pogorszenie po zakażeniach i szczepieniach – Każde zakażenie, a niekiedy każde szczepienie, wydaje się cofać dziecko w rozwoju: traci ono na wadze, wykazuje regres w zachowaniu i staje się bardziej podatne na alergie lub bardziej reaktywne. „Nigdy nie wróciło do zdrowia po ciężkim zapaleniu żołądka i jelit / krztuścu / zapaleniu ucha / szczepieniach” to silna wskazówka na Gaert. Działy Umysł, Objawy ogólne i Brzuch odnotowują ten powtarzający się efekt gwałtownego osłabienia. [Paterson], [Mendonca]
• Pogorszenie po wielokrotnych kuracjach antybiotykowych i innych lekach – Częste kuracje antybiotykowe z powodu zakażeń laryngologicznych lub zakażeń w obrębie klatki piersiowej poprzedzają utrwalenie się podłoża konstytucyjnego Gaert.; po każdej kuracji objawy jelitowe i skórne często się nasilają, a żywotność spada. Działy Objawy ogólne, Brzuch, Skóra i Umysł podkreślają ten motyw: „nigdy nie wrócił do zdrowia po antybiotykach”. [Gupta], [Templeton]
• Pogorszenie po nadmiernym wysiłku i późnym chodzeniu spać – Przemęczone dzieci stają się nadpobudliwe, zachowują się nieracjonalnie, a ich objawy się nasilają; u młodzieży i dorosłych dochodzi do nawrotu dolegliwości, gdy wysiłek fizyczny lub praca przekraczają ich ograniczone zasoby sił. Następują zaburzenia snu, zaostrzenia jelitowe i bóle głowy. Działy Umysł, Sen, Głowa i Objawy ogólne zawierają powiązane opisy tej modalności. [Julian]
• Pogorszenie pod wpływem stresu emocjonalnego i konfliktów rodzinnych – Stres szkolny, dręczenie przez rówieśników lub napięcia w rodzinie nasilają ból brzucha, nieregularność wypróżnień, wyprysk i zaburzenia zachowania. Objawy jelitowe odzwierciedlają stan emocjonalny niczym barometr, co znajduje wyraz w działach Umysł, Brzuch, Skóra i Sen. [Templeton]
• Pogorszenie w dusznych pomieszczeniach i przy miejskim zanieczyszczeniu powietrza – Zastałe powietrze w pomieszczeniach i zanieczyszczenia nasilają bóle głowy, objawy ze strony nosa i ogólne zmęczenie; dzieci te wydają się silniejsze w czystym środowisku wiejskim. Działy Głowa, Nos, Klatka piersiowa i Objawy ogólne ujmują to pogorszenie związane z otoczeniem. [Boyd]

Obraz psychiczny Gaert. skupia się wokół nierównowagi rozwojowej, nadmiernego pobudzenia nerwowego i kruchości konstytucyjnej. U dzieci często przejawia się to połączeniem niepokoju ruchowego, nadpobudliwości i słabej koncentracji: nieustannie się wiercą, nie potrafią spokojnie siedzieć na lekcjach, często przerywają innym i mają trudności z kończeniem zadań. Ta nadpobudliwość nie jest jednak zwykłą psotnością; pojawia się w niedożywionym, niestabilnym metabolicznie organizmie, co odzwierciedlają działy Pokarmy, Brzuch i Objawy ogólne. [Templeton], [Julian]

Pod względem poznawczym dzieci o obrazie Gaert. mogą być bystre, lecz „roztargnione”, albo wykazywać wyraźne opóźnienie rozwoju mowy, nauki czytania lub planowania ruchowego. Szybko się męczą, skarżą się w szkole na bóle głowy i brzucha, a hałas i bodźce wzrokowe łatwo je przeciążają. Zachowanie często pogarsza się po słodkich przekąskach, napojach z barwnikami lub zakażeniach — jest to wyraźne powiązanie działów Umysł, Pokarmy i napoje oraz Objawy ogólne. [Gupta], [Templeton]

Pod względem emocjonalnym mogą być lękliwe, kurczowo trzymać się bliskich i odczuwać strach, zwłaszcza przed rozłąką, nowymi sytuacjami lub wymaganiami dotyczącymi osiągnięć. Płacz i napady złości mogą być niewspółmierne do bodźców, które je wywołały. Kiedy indziej dzieci stają się opozycyjne, drażliwe i wybuchowe, gdy są zmęczone lub głodne. Zmiany nastroju są szybkie, lecz rzadko towarzyszy im głęboka melancholia; dominuje raczej chwiejność niż głębia przeżyć.

Dorośli potrzebujący Gaert. często opisują utrzymujące się przez całe życie poczucie „pozostawania w tyle” lub „niepełnego zdrowia od dzieciństwa” — zamglenie umysłu, trudności z utrzymaniem uwagi, przewlekły lęk o zdrowie i własne kompetencje oraz poczucie, że zwykłe wymagania życia łatwo ich przytłaczają. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych w wywiadzie często występują wczesne urazy psychiczne lub medykalizacja życia (wcześniactwo, pobyt na oddziale intensywnej terapii noworodka, wielokrotne hospitalizacje, operacje), które wydają się nigdy w pełni nieprzyswojone, co odpowiada fizycznej niemożności przyswajania pokarmu. [Templeton], [Mendonca]

Wraz z poprawą pod wpływem Gaert. klinicyści wielokrotnie obserwują lepszą koncentrację, spokojniejsze zachowanie, mniejszy lęk w nowych sytuacjach oraz bardziej stabilne i zrównoważone życie emocjonalne. [Clinical]

Objawy ze strony głowy w obrazie Gaert. odzwierciedlają wzajemne oddziaływanie niedożywienia, osłabienia krążenia i przeciążenia sensorycznego. Tępe, pobolewające bóle głowy w okolicy czołowej lub skroniowej występują u dzieci po szkole, zwłaszcza po pobycie w dusznych klasach lub po opuszczeniu posiłków. Bóle te często współwystępują ze wzdęciem brzucha i drażliwością, podkreślając centralne dla tej nozody znaczenie osi jelito–mózg. [Julian], [Boyd]

Mogą występować epizody przypominające migrenę, wywoływane określonymi pokarmami (czekoladą, serem, barwnikami), z bladością, nudnościami, a niekiedy wymiotami. Epizody takie pojawiają się przede wszystkim u szczupłych, nerwowych dzieci i nastolatków, u których dieta i czynność jelit wyraźnie pozostawiają wiele do życzenia. Łączą się tu opisy z działów Głowa, Żołądek oraz Pokarmy i napoje. [Templeton]

Uczucie ciężkości, „waty w głowie” lub okresowe uczucie oszołomienia są częste u młodzieży i dorosłych o podłożu konstytucyjnym Gaert., zwłaszcza w środku przedpołudnia lub popołudnia, gdy stężenie cukru we krwi jest niskie, bądź po zakażeniach. Te epizody „mgły umysłowej” łagodnieją po odżywieniu organizmu i wraz z poprawą integralności jelit, a często ustępują w miarę działania Gaert. i leków konstytucyjnych. [Gupta]

Wygląd i objawy oczu odzwierciedlają bardziej zmęczenie i obciążenie wynikające z niedostatecznego odżywienia niż pierwotną chorobę oczu. Ciemne obwódki wokół oczu, zmęczone, zapadnięte spojrzenie, a niekiedy wrażenie lekko zapadniętych oczu są częste u dzieci o obrazie Gaert., nadając im przedwcześnie postarzały wygląd. [Templeton]

Częstymi dolegliwościami są zmęczenie wzroku i trudności z nastawianiem ostrości przy pracy z bliska (czytaniu, pisaniu), przyczyniające się do pozornych trudności w nauce. Niektóre dzieci pocierają oczy, mrużą je lub łatwo gubią czytany fragment tekstu. Może to wynikać z subtelnych zaburzeń nerwowo-mięśniowych i metabolicznych, a nie z wad strukturalnych; wraz z poprawą przyswajania i poziomu energii często zwiększa się wytrzymałość wzroku. [Clinical]

Alergiczne zapalenie spojówek — ze świądem, zaczerwienieniem i łzawieniem oczu — może towarzyszyć katarowi siennemu i nadwrażliwości pokarmowej, łącząc dział Oczy z działami Nos, Skóra oraz Pokarmy i napoje. Objawy te często zaostrzają się, gdy dolegliwości jelitowe i wyprysk są najbardziej nasilone, i łagodnieją, gdy leczenie obejmuje podłoże konstytucyjne. [Mendonca]

Uszy są wyraźnie zajęte: występują nawracające zapalenia ucha środkowego i wysiękowe zapalenie ucha środkowego („glue ear”). Dzieci odpowiadające obrazowi Gaert. często mają za sobą liczne zapalenia uszu w niemowlęctwie i dzieciństwie, wielokrotne kuracje antybiotykowe oraz zabiegi zakładania drenów wentylacyjnych. Słuch bywa okresowo osłabiony, co wpływa na rozwój mowy i naukę; dziecko może sprawiać wrażenie nieuważnego lub „pogrążonego we własnym świecie”, podczas gdy w rzeczywistości po prostu źle słyszy. [Paterson], [Boyd]

Zapaleniom uszu zwykle towarzyszą zaburzenia trawienia i zaostrzenia objawów skórnych, rzadko występują one w izolacji. Klasyczna nozoda związana ze stanami septycznymi, Coccal Co., obejmuje bardziej ostre, ropne zapalenia ucha; Gaert. odpowiada przypadkom, w których przewlekła skłonność do chorób uszu współistnieje z zaburzeniami wzrastania i dysfunkcją jelit. W miarę poprawy podłoża konstytucjonalnego pod wpływem Gaert. zapalenia uszu często stają się rzadsze, a wysięk w uchu środkowym ustępuje, co niekiedy pozwala uniknąć kolejnych zabiegów chirurgicznych. [Templeton]

Objawy ze strony nosa mają głównie charakter alergiczny i wiążą się z układem limfatycznym. U dzieci odpowiadających obrazowi Gaert. często występują przewlekły nieżyt nosa, oddychanie przez usta, niedrożność nosa i twarz adenoidalna. Nos jest często zatkany, choć wydzielina jest skąpa lub wodnista; spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła może przyczyniać się do kaszlu i odchrząkiwania. [Gupta]

Często występuje triada atopowa: nieżyt nosa, wyprysk i astma; zaostrzenia dolegliwości jelitowych nasilają wszystkie trzy. Błona śluzowa jest rozpulchniona, małżowiny nosowe obrzęknięte, a dziecko w nocy chrapie lub głośno oddycha. Przerost migdałka gardłowego i nawracające zapalenia zatok dodatkowo odzwierciedlają przeciążenie układu limfatycznego. Obraz ten łączy sekcje Nos, Gardło, Klatka piersiowa oraz Gruczoły. [Templeton], [Boyd]

Twarz w obrazie Gaert. jest często blada, szczupła i ma niespokojny wyraz, z cieniami pod oczami i nieco wymizerowanym wyglądem. Policzki mogą być zapadnięte, a skóra wokół ust sucha lub popękana, co sugeruje zły stan odżywienia i przewlekły stres. [Julian]

U niektórych dzieci występuje „twarz gruczołowa”: obrzmienie pod żuchwą z widocznie powiększonymi węzłami chłonnymi szyi oraz otwarte usta i wyraz twarzy typowy dla przerostu migdałka gardłowego. Inne mają przestraszony wyraz twarzy i szeroko otwarte oczy, zwłaszcza w nowych sytuacjach, co odzwierciedla lęk i przeciążenie sensoryczne. W miarę działania Gaert. praktycy często zauważają, że twarz „nabiera pełniejszych kształtów”, poprawia się jej koloryt, a jej wyraz staje się żywszy i spokojniejszy. [Templeton]

Objawy w jamie ustnej obejmują bladość błony śluzowej, obłożony język i nawracające afty. Język może być wiotki, z odciskami zębów, co sugeruje osłabione napięcie mięśniowe i zaburzenia wchłaniania; u najbardziej wyczerpanych dzieci bywa natomiast cienki i drżący. [Agrawal]

Nawracające owrzodzenia aftowe, zapalenie kątów ust (pęknięcia w kącikach ust) i krwawienie dziąseł odzwierciedlają niedobory żywieniowe (żelaza, witamin z grupy B) oraz zaburzenia regulacji odporności. Pleśniawki w niemowlęctwie, zwłaszcza po antybiotykach, są częste w wywiadzie pacjentów odpowiadających obrazowi Gaert. i mogą zwiastować rozwój bardziej utrwalonej dysbiozy jelitowej. Cechy te łączą sekcje Jama ustna, Żołądek i Brzuch. [Gupta]

Zęby często wyrzynają się późno, są słabo zmineralizowane i podatne na próchnicę. Liczne ubytki we wczesnym dzieciństwie, hipoplazja szkliwa oraz nadwrażliwość na ciepło lub zimno sugerują zaburzenia przyswajania wapnia, fosforu i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, mimo pozornie wystarczającej podaży. [Julian], [Agrawal]

W konstytucji Gaert. częste są problemy ortodontyczne (stłoczenie zębów, wąskie łuki zębowe), co również wskazuje na nieoptymalny rozwój kośćca. U starszych dzieci i młodzieży mogą występować nawracające zakażenia zębopochodne oraz powolne gojenie po ekstrakcjach lub zakładaniu wypełnień. W miarę poprawy przyswajania pod wpływem Gaert. i leków konstytucjonalnych (Calc., Phos. itd.) tempo rozwoju próchnicy często spada, choć istniejących wad strukturalnych nie można cofnąć. [Clinical]

Objawy gardłowe łączą zastój limfatyczny i nawracające zakażenia o niewielkim nasileniu. Częste jest powiększenie migdałków podniebiennych; mogą one być przewlekle zaczerwienione, mieć głębokie krypty lub blizny po wielokrotnych zapaleniach. Dla obrazu Gaert. typowe są podostre zapalenia gardła z niewielkim bólem, lecz nieproporcjonalnie dużym zmęczeniem i zaburzeniami jelitowymi. [Boyd]

Gaert. nie jest przede wszystkim lekiem na gwałtowne, ostre zapalenie migdałków (gdzie dominują Bell., Merc., Hepar itd.), lecz odpowiada osobom, które po wielu takich chorobach zdają się nigdy nie odzyskiwać pełni sił i pozostają podatne na przewlekłe stany nieżytowe gardła i uszu, przy współistniejących problemach jelitowych i zaburzeniach wzrastania. U tych pacjentów sekcje Gardło, Nos, Uszy i Gruczoły tworzą spójny zespół objawów. [Templeton]

Objawy żołądkowe skupiają się wokół zmiennego apetytu, szybkiego uczucia sytości oraz nudności lub dyskomfortu po ciężkostrawnych bądź nieodpowiednich pokarmach. Niektóre dzieci odpowiadające obrazowi Gaert. mają wilczy apetyt, a mimo to są szczupłe — stale coś podjadają, zwłaszcza produkty węglowodanowe, lecz nadal nie przybierają na wadze. Inne są wybredne, łatwo odczuwają nudności i niechętnie próbują nowych pokarmów, co zawęża ich jadłospis i dodatkowo utrwala niedobory. [Julian]

U starszych dzieci i dorosłych obserwuje się zgagę i zapalenie błony śluzowej żołądka, zwłaszcza przy dużym spożyciu cukru i żywności przetworzonej lub przewlekłym stresie. Skarżą się, że jedzenie „leży jak kamień” albo przeciwnie — „przelatuje przez nich”. Nudności mogą towarzyszyć bólom głowy i zaostrzeniom objawów alergicznych. Sekcje Żołądek i Brzuch ściśle się tu łączą, podkreślając znaczenie zaburzeń przyswajania. [Gupta], [Templeton]

Brzuch jest jednym z głównych obszarów objawowych Gaert. Wzdęcie, gazy, przelewanie i ból występują niemal powszechnie. Klasyczny obraz to „dziecko z wydatnym brzuchem i cienkimi kończynami” — brzuch jest rozdęty, z odgłosem bębenkowym, a w jego obrębie znajdują się powiększone węzły chłonne krezkowe; dziecko wygląda jednocześnie na niedożywione i przepełnione. [Paterson], [Julian]

Ból często umiejscawia się wokół pępka lub w dolnych kwadrantach brzucha, ma charakter skurczowy bądź kolkowy i nasila się po określonych pokarmach lub wieczorem. Dzieci mogą zwijać się z bólu, po czym oddają cuchnące gazy lub stolec, co przynosi przejściową ulgę. Badanie palpacyjne często ujawnia bolesność uciskową i guzkowate zgrubienia wzdłuż przebiegu jelita cienkiego. W bardziej zaawansowanych przypadkach luźne, cuchnące stolce z niestrawionymi resztkami pokarmu występują naprzemiennie z okresami opieszałych, niepełnych wypróżnień, co przypomina IBS lub stany podobne do celiakii. Sekcje Brzuch, Odbytnica oraz Pokarmy i napoje zawierają liczne wzajemne powiązania. [Agrawal], [Gupta]

Objawy ze strony układu moczowego mają znaczenie drugorzędne, ale są istotne. Moczenie nocne utrzymujące się ponad typowy wiek jest częste u dzieci odpowiadających obrazowi Gaert., zwłaszcza śpiących głęboko, mających lęki nocne lub opóźniony rozwój. Dziecko może być szczupłe, z niedostatecznym wzrostem i długą historią problemów jelitowych oraz laryngologicznych; moczenie nocne odzwierciedla zarówno niedojrzałość neurologiczną, jak i osłabienie konstytucjonalne. [Agrawal]

U dzieci lękowych lub z osłabionymi mięśniami dna miednicy może występować częstomocz w ciągu dnia albo naglące parcie na mocz. U starszych dziewcząt sporadycznie obserwuje się nawracające zakażenia dróg moczowych o niewielkim nasileniu, często obok zaparć i dysbiozy jelitowej. Sekcje Układ moczowy, Umysł, Sen i Brzuch są więc w obrazie Gaert. wzajemnie powiązane. [Templeton]

Objawy ze strony odbytnicy obejmują naprzemienne biegunki i zaparcia, cuchnące stolce oraz podrażnienie okolicy odbytu. Podczas biegunki stolce mogą być wodniste, śluzowe lub zawierać niestrawione resztki pokarmu; epizody te często następują po błędach dietetycznych, zakażeniu lub stosowaniu antybiotyków. Między nimi czynność jelit może być spowolniona, z twardymi, bobkowatymi stolcami i koniecznością parcia. [Julian], [Templeton]

Częste jest brudzenie bielizny kałem (enkopreza): wskutek wyciekania luźnego stolca, słabej kontroli zwieraczy lub nietrzymania kału z przepełnienia przy przewlekłym zaparciu. Często wiąże się ono ze wstydem, trudnościami w szkole i frustracją rodziców, nakładając obciążenie emocjonalne na problem fizyczny. Świąd odbytu, niewielkie pęknięcia i zaczerwienienie są częste, zwłaszcza u dzieci atopowych i tych z nadmiernym rozrostem drożdżaków. Te dokuczliwe objawy łączą sekcje Odbytnica, Skóra, Umysł i Sen. [Gupta], [Templeton]

U chłopców i mężczyzn obraz Gaert. przejawia się niedostatecznym rozwojem mięśni, opóźnionym lub niestabilnym przebiegiem dojrzewania oraz przewlekłym zmęczeniem. Szczupli, wysocy i niezgrabni chłopcy w wieku dojrzewania, o małej wytrzymałości, z częstymi zakażeniami, trądzikiem i IBS, wyraźnie wskazują na tę nozodę, zwłaszcza gdy ich wczesne dzieciństwo stanowi niemal podręcznikowy zbiór cech Gaert. (zapalenia uszu, antybiotyki, wyprysk, niedostateczne wzrastanie). [Julian], [Templeton]

U młodych mężczyzn z podłożem konstytucjonalnym Gaert. libido może być niskie lub zmienne, bardziej z powodu ogólnego osłabienia i niedojrzałości hormonalnej niż przyczyn psychicznych. W późniejszym życiu przewlekłe problemy jelitowe i mała odporność na obciążenia metaboliczne mogą przyczyniać się do trudności z erekcją i lęku przed niepowodzeniem seksualnym. Przy ocenie takich przypadków należy rozpatrywać łącznie sekcje Męskie narządy płciowe, Brzuch, Umysł i Objawy ogólne. [Clinical]

U dziewcząt i kobiet obraz Gaert. obejmuje opóźnioną pierwszą miesiączkę, nieregularne cykle, nasilenie objawów jelitowych i skórnych w związku z miesiączką oraz przewlekłe zmęczenie. Szczupłe dziewczęta o słabo rozwiniętej muskulaturze mogą późno zaczynać miesiączkować, a krwawienia bywają skąpe lub nieregularne. U innych pierwsza miesiączka pojawia się w zwykłym wieku, ale w okresie okołomiesiączkowym występują silne bóle skurczowe brzucha, biegunka i zaostrzenia wyprysku, co podkreśla związek między jelitami a hormonami. [Agrawal], [Templeton]

W wieku nastoletnim mogą zmagać się z problematycznymi wzorcami odżywiania (restrykcyjnymi lub chaotycznymi), obrazem własnego ciała i lękiem. Częste są przedmiesiączkowe wahania nastroju, bóle głowy i IBS. Dorosłe kobiety odpowiadające obrazowi Gaert. mogą doświadczać nawracających zakażeń pochwy, problemów jelitowych i skórnych po tabletkach antykoncepcyjnych oraz utrzymującego się braku energii; często mówią, że „od dzieciństwa nigdy nie były naprawdę silne”. Sekcje Żeńskie narządy płciowe, Brzuch, Skóra i Umysł są tu ściśle splecione. [Clinical]

Objawy oddechowe podkreślają znaczenie osi jelita–płuca. U lękowych dzieci odpowiadających obrazowi Gaert., o słabo rozwiniętej muskulaturze, obserwuje się płytki oddech, słabe napięcie przepony i wzdychanie. Szybko męczą się podczas wysiłku i mogą skarżyć się na duszność przy wchodzeniu po schodach, mimo prawidłowych wyników badań czynnościowych płuc. [Templeton]

Objawy astmatyczne — świszczący oddech, uczucie ucisku i nocny kaszel — często towarzyszą wypryskowi i reakcjom na pokarmy, podkreślając związek między przepuszczalnością jelit, aktywacją układu odpornościowego i reaktywnością dróg oddechowych. W takich atopowych przypadkach Gaert. sekcje Oddychanie, Klatka piersiowa, Skóra oraz Pokarmy i napoje należy rozpatrywać jako całość. [Mendonca]

Objawy sercowe mają zwykle charakter czynnościowy. U niedożywionej młodzieży o słabej kondycji występują kołatania serca, tachykardia i duszność wysiłkowa. Epizody stanu przedomdleniowego, zimnych potów i przyspieszonego bicia serca mogą odzwierciedlać hipoglikemię lub niestabilność układu autonomicznego, a nie chorobę serca. [Julian]

U szczupłej młodzieży odpowiadającej obrazowi Gaert., z nadmierną ruchomością stawów, sporadycznie wykrywa się niewinne szmery serca lub wypadanie płatka zastawki mitralnej, jednak podstawowym problemem pozostają osłabienie konstytucjonalne i zaburzenia wchłaniania. W miarę poprawy wzrastania, rozwoju muskulatury i wytrzymałości pod wpływem Gaert. oraz leczenia konstytucjonalnego te czynnościowe dolegliwości sercowe często ustępują. Obszar ten łączy sekcje Serce, Klatka piersiowa, Objawy ogólne oraz Pokarmy i napoje. [Clinical]

Objawy ze strony klatki piersiowej odzwierciedlają podatność tuberkulinową: nawracające zapalenia oskrzeli, „przeziębienia schodzące na oskrzela” i przedłużający się kaszel. Dzieci odpowiadające obrazowi Gaert. mogą każdej zimy przechodzić kilka zakażeń dolnych dróg oddechowych, częściowo wskutek słabej odporności ogólnej, a częściowo z powodu skłonności alergiczno-astmatycznych. [Boyd], [Mendonca]

Nierzadka jest astma, zwłaszcza przy współistnieniu wyprysku i alergii pokarmowych; takie dzieci często dobrze reagują, gdy Gaert. zostaje włączony do szerszego leczenia konstytucjonalnego. Kaszel utrzymuje się długo, szczególnie przy wilgotnej pogodzie i po zakażeniach wirusowych; dziecko wygląda na wyczerpane, ma słaby apetyt i nawrót objawów jelitowych. Klatka piersiowa, Nos, Skóra i Brzuch tworzą zatem w tych przypadkach dynamiczny układ czterech powiązanych obszarów. [Templeton]

Objawy ze strony pleców obejmują osłabienie mięśni posturalnych, ból i małą wytrzymałość. Dzieci garbią się, opierają o meble lub często się kładą; nie lubią długo stać. Nierzadka jest łagodna skolioza lub pogłębiona kifoza piersiowa, odzwierciedlająca słabą muskulaturę i nieoptymalny rozwój kości. [Julian], [Agrawal]

Młodzież skarży się na ból pleców już po krótkim siedzeniu przy biurku lub noszeniu tornistra; dorośli zgłaszają przewlekły ból w odcinku lędźwiowym lub środkowej części pleców, przy niewielu obiektywnych nieprawidłowościach poza obniżoną sprawnością fizyczną. Dolegliwości te znacznie się zmniejszają, gdy obok Gaert. uwzględnia się odżywianie, czynność jelit i trening siłowy. W tym obszarze łączą się sekcje Plecy, Kończyny, Objawy ogólne oraz Dzieci/Wzrastanie. [Templeton]

Kończyny są zazwyczaj cienkie, słabo umięśnione i łatwo się męczą. U dzieci mogą sprawiać wrażenie „patykowatych”; chód bywa niezgrabny lub niezdarny, z zaburzoną równowagą i koordynacją. Dzieci szybko męczą się podczas chodzenia, biegania lub wspinania i mogą skarżyć się na bóle nóg oraz bolesne kurcze mięśni — tak zwane „bóle wzrostowe” — zwłaszcza nocą. [Julian], [Agrawal]

Dłonie i stopy są zwykle zimne i spocone; paznokcie mogą być łamliwe lub pobruzdowane. Drobne drżenia lub dygotanie mogą pojawiać się przy głodzie lub lęku, odzwierciedlając niestabilność metaboliczną. U niektórych nastolatków odpowiadających obrazowi Gaert. nadmierna ruchomość stawów (szczególnie kolanowych i skokowych) predysponuje do naciągnięć i skręceń. Istotne powiązania występują między sekcjami Kończyny, Sen (bóle wzrostowe zakłócające sen) i Objawy ogólne. [Templeton]

Skóra jest jednym z głównych obszarów ujawniania się zaburzeń w obrazie Gaert. Wyprysk, pokrzywka, atopowe zapalenie skóry i rozmaite wykwity często wiążą się z określonymi pokarmami, zakażeniami lub kuracjami antybiotykowymi. Wyprysk często umiejscawia się na twarzy, w zgięciach łokciowych i podkolanowych oraz na dłoniach; towarzyszy mu silny świąd, który zakłóca sen i nasila problemy z zachowaniem. [Gupta], [Mendonca]

Przy intensywnym drapaniu mogą pojawić się sączenie, strupy i wtórne zakażenie. Pokrzywka może występować po określonych pokarmach, lekach lub zakażeniach. Rogowacenie mieszkowe na ramionach i udach — „gęsia skórka” — sugeruje niedobory niezbędnych kwasów tłuszczowych i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Trądzik u niedożywionej młodzieży z zaburzeniami jelitowymi również wskazuje na podłoże konstytucjonalne Gaert. Sekcje Skóra, Brzuch, Pokarmy i napoje oraz Sen są ze sobą istotnie powiązane. [Templeton]

Sen jest często zaburzony, choć nie tak wyraźnie jak w obrazach leków o silnie zaznaczonych objawach nerwowych. Dzieci odpowiadające obrazowi Gaert. mogą długo się wyciszać przed zaśnięciem, zwłaszcza gdy odczuwają świąd (wyprysk), ból brzucha lub lęk. Częste są lęki nocne, mówienie przez sen i niespokojne przewracanie się z boku na bok; niektóre dzieci budzą się z krzykiem, zdezorientowane i nie dają się uspokoić, nie pamiętając wyraźnie treści przeżyć sennych. [Templeton]

Epizodom tym może towarzyszyć moczenie nocne. Sen może wydawać się głęboki i ciężki, a mimo to nie przynosić wypoczynku; rano dziecko powoli dochodzi do siebie, nie ma apetytu i jest drażliwe. Dorośli z podłożem konstytucjonalnym Gaert. często zgłaszają sen nieprzynoszący regeneracji, częste budzenie się około 3–4 nad ranem i trudności z rozpoczęciem dnia. Sekcje Sen, Marzenia senne, Skóra, Brzuch i Umysł tworzą więc spójny obraz. [Agrawal], [Gupta]

Marzenia senne często odzwierciedlają lęk, poczucie braku bezpieczeństwa i przeciążenie sensoryczne. Dzieci śnią, że gubią się w zatłoczonych miejscach, zostają oddzielone od rodziców, są ścigane lub nie potrafią znaleźć bezpiecznego domu albo toalety. Sny te odzwierciedlają przytłaczające doświadczenia dnia oraz dyskomfort cielesny (ze strony jelit, pęcherza, skóry). [Templeton]

W lękach nocnych może dominować bezprzedmiotowe przerażenie, a nie wyraźne obrazy. Starsi pacjenci mogą śnić o niezdanych egzaminach, nieprzygotowaniu do zadań lub próbach wykonania niekończących się, niemożliwych prac — co odzwierciedla ich dzienne poczucie pozostawania w tyle lub niedorastania do wymagań. W miarę wzmacniania podłoża konstytucjonalnego przez Gaert. sny zwykle stają się mniej niepokojące, lęki nocne słabną, a sen jest odczuwany jako bardziej regenerujący. [Clinical]

Gorączka u pacjentów odpowiadających obrazowi Gaert. występuje często, lecz zwykle jest umiarkowana. Dzieci mogą przechodzić wiele chorób gorączkowych — wirusowe zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenia uszu, zapalenia żołądka i jelit — po każdej z nich stając się szczuplejsze i słabsze. Niekiedy reakcja gorączkowa ulega osłabieniu: dziecko jest wyraźnie chore, lecz ma zaledwie nieznacznie podwyższoną temperaturę, co wskazuje na zmniejszoną reaktywność. [Boyd], [Paterson]

Gaert. nie jest lekiem na ostrą gorączkę, lecz modyfikuje wzorzec podatności na choroby i powrotu do zdrowia. W miarę poprawy podłoża konstytucjonalnego nasilenie i czas trwania gorączki stają się bardziej adekwatne; zakażenia są rzadsze, a powrót do zdrowia pełniejszy. Sekcje Gorączka, Objawy ogólne, Uszy–Nos–Gardło oraz Klatka piersiowa łączą się w tym przewlekłym wzorcu. [Templeton]

Pod względem odczuwania temperatury w obrazie Gaert. często występuje marznięcie, zwłaszcza kończyn. Dzieci mogą źle znosić zimne przeciągi i wilgoć; otulają się, a mimo to nadal mają zimne dłonie i stopy. Jednocześnie łatwo się pocą — w nocy, na owłosionej skórze głowy i szyi lub przy minimalnym wysiłku — szczególnie w rodzinach o obciążeniu tuberkulinowym. [Julian], [Agrawal]

Nocne poty, szczególnie na głowie i górnej części tułowia, są częste u starszych dzieci i młodzieży. Te wahania reakcji termicznych odzwierciedlają niestabilność tuberkulinowo-psoryczną, a nie ostre zakażenie. W przypadkach klinicznych sekcje Zimno/Gorąco/Poty, Sen i Objawy ogólne są ze sobą ściśle powiązane. [Templeton]

Pokarmy i napoje mają zasadnicze znaczenie. Pacjenci odpowiadający obrazowi Gaert. często mają silne pragnienie słodyczy, rafinowanych węglowodanów i żywności przetworzonej, lecz właśnie te produkty nasilają ich objawy. Po cukrze i niezdrowym jedzeniu dzieci stają się rozbrykane, impulsywne i odczuwają świąd; nasilają się bóle brzucha i biegunka; zmiany wypryskowe czerwienieją; astma może się zaostrzać. [Gupta], [Templeton]

Częste są nietolerancje nabiału, glutenu, jaj, orzechów, cytrusów i różnych dodatków do żywności. Niektóre dzieci zdają się żywić bardzo wąskim zestawem ulubionych produktów, często o niskiej wartości odżywczej, a jednak źle reagują na ich nagłe odstawienie. Wprowadzenie urozmaiconej żywności o dużej gęstości odżywczej może być trudne bez uprzedniego zajęcia się podłożem konstytucyjnym. Kwestie te znajdują odzwierciedlenie w działach Pokarmy i napoje, Brzuch, Skóra, Umysł i Sen.

Nawodnienie jest często niedostateczne; dzieci piją mało wody, ale pragną słodzonych napojów. Dorośli mogą polegać na kofeinie, aby móc funkcjonować, i doświadczać gwałtownych spadków energii, gdy obniża się poziom cukru we krwi lub słabnie działanie substancji pobudzających. Epizody drżenia, drażliwości i rozdrażnienia z głodu są silnie związane z niestabilnością metaboliczną charakterystyczną dla Gaert. [Julian]

Całościowy obraz Gaert. przedstawia konstytucję charakteryzującą się zaburzeniami przyswajania, słabą odpornością, podatnością na zaburzenia rozwoju i niestabilnością metaboliczną. Pacjent — najczęściej dziecko, lecz niekiedy dorosły, u którego nigdy nie skorygowano podłoża konstytucyjnego z dzieciństwa — ma trudności ze wzrastaniem, opieraniem się zakażeniom, regulacją uwagi i zachowania oraz utrzymaniem integralności skóry i błon śluzowych. [Paterson], [Julian], [Templeton]

Do najważniejszych objawów ogólnych należą:

• Szczupła budowa ciała ze słabo rozwiniętą muskulaturą, rozdętym brzuchem i powiększonymi węzłami chłonnymi.
• Nawracające zakażenia, zwłaszcza laryngologiczne i dróg oddechowych, z których każde pozostawia pacjenta bardziej wyczerpanym („nigdy w pełni nie wraca do zdrowia”).
• Atopia: wyprysk, astma, alergiczny nieżyt nosa i alergiczne zapalenie spojówek, ściśle związane z dietą i stanem jelit.
• Problemy z zachowaniem i nauką przy wrażliwym, łatwo ulegającym nadmiernemu pobudzeniu układzie nerwowym.
• Wyraźne pogorszenie pod wpływem cukru, niezdrowej żywności, wilgotnego zimna i wielokrotnych antybiotykoterapii; poprawa dzięki prostemu pożywieniu, przebywaniu na świeżym powietrzu, uporządkowanemu rytmowi dnia i odpowiedniej aktywności fizycznej.

Gaert. jest zatem nozodą działającą głęboko na podłoże konstytucyjne, która przygotowuje organizm do pełniejszego działania polichrestów konstytucyjnych (Calc., Tub., Sulph., Lyc., Phos., Puls., Nat-m., Carc. itd.). Rzadko stosuje się ją jako jedyny lek, lecz tam, gdzie jej obraz jest zgodny z przypadkiem, jej wkład ma głębokie znaczenie. [Boyd], [Mendonca], [Templeton]

Wśród nozod jelitowych

• Gaert. a Bac-7 (Bacillus No. 7) – W obrazie Bac-7 na pierwszy plan wysuwają się ogólnoustrojowe zmęczenie, zapalenie stawów i niskie ciśnienie tętnicze u starszych dzieci i dorosłych, często po zakażeniu lub szczepieniu. Obraz Gaert. skupia się na niedostatecznym rozwoju fizycznym we wczesnym dzieciństwie, zaburzeniach wchłaniania i atopii, z wyraźniej zaznaczonymi problemami wzrastania i rozwoju.
• Gaert. a Bac-10 (Bacillus No. 10) – W obrazie Bac-10 silniej zaznacza się powiązanie jelit, skóry i stawów, z łuszczycą lub wypryskiem, z gwałtowną naprzemiennością zaparć i biegunki, a niekiedy z wyraźniejszymi dolegliwościami reumatycznymi. Gaert. ma profil bardziej rozwojowy, pediatryczny, skupiony na przyswajaniu, z zajęciem jelit i skóry, lecz z mniej gwałtowną naprzemiennością objawów.
• Gaert. a Morgan-p. (Morgan pure) – Morgan-pure jest nozodą o obrazie przekrwienia i zastoju w obrębie wątroby, jelit i skóry, często przypominającym Sulphur, z migrenami, wykwitami skórnymi i wyraźnym zajęciem wątroby. Gaert. przedstawia obraz lżejszy, lecz większej kruchości: mniej przekrwienia wątroby, więcej ogólnego niedożywienia, szczupłości i podatności tuberkulinicznej.
• Gaert. a Mutabile – W obrazie Mutabile dominują zmienność i naprzemienność (np. wyprysk ↔ astma), z cechami emocjonalnymi przypominającymi Pulsatilla. W obrazie Gaert. motyw „zaburzonego przyswajania” jest bardziej stały, a wzrost fizyczny i odżywienie mają większe znaczenie.
• Gaert. a Dys-co. (Dysentery-co.) – Dysentery-co ma ostry obraz czerwonkowy: gwałtowna biegunka, bolesne parcie na stolec, ciężkie zapalenie okrężnicy. Gaert. dotyczy przewlekłego zapalenia jelit i zaburzeń wchłaniania, długotrwałych następstw zapalenia żołądka i jelit we wczesnym dzieciństwie, a nie ostrego kryzysu.

Według cech konstytucyjnych i wzrastania

• Calc. – W obu obrazach występują duże brzuchy, potliwość i problemy rozwojowe, lecz dzieci Calc. są bardziej pulchne lub wiotkie, powolne, ale stabilne, z klasycznym obrazem psychicznym Calc. Dzieci Gaert. są bardziej szczupłe, szybkie, niespokojne i podatne na zakażenia, z silniejszym rysem tuberkulinicznym.
• Tub. – W obrazie Tuberculinum dominują niezadowolenie, pragnienie podróżowania i nawracające zakażenia dróg oddechowych u niespokojnych dzieci. Gaert. wykazuje tę samą podatność tuberkuliniczną, lecz jego obraz koncentruje się bardziej na jelitach, przyswajaniu i atopii, a mniej na psychicznej potrzebie wędrowania.
• Phos. – Szczupłość, wrażliwość, podatność na wrażenia, ze skłonnością do krwawień i pragnieniem zimnych napojów. Phos. może przypominać Gaert. pod względem budowy ciała i podatności, lecz w obrazie Phos. jest więcej piekących bólów, krwawień i otwartości emocjonalnej, podczas gdy w Gaert. silniej zaznacza się powiązanie jelit, alergii i rozwoju.
• Carc. – Obraz Carcinosinum pokrywa się z Gaert. w zakresie urazów z wczesnego dzieciństwa, wrażliwości, alergii i problemów ze wzrastaniem, często z niebieskimi twardówkami i plamami café-au-lait. Dzieci Carc. mogą być nadmiernie grzeczne, sumienne lub przedwcześnie dorosłe; u dzieci Gaert. wyraźniej zaznaczają się niedożywienie, nadpobudliwość i dolegliwości jelitowe, choć obie nozody często pojawiają się z czasem w tym samym przypadku.

Według dolegliwości jelitowych i alergii

• Lyc. – Objawy prawostronne, gazy i wzdęcia, z rysem autorytarnym oraz złą tolerancją cebuli i produktów fermentowanych. W obrazie Lyc. silnie zaznacza się obszar wątroby i krążenia wrotnego oraz problemy starszych dzieci i dorosłych. Gaert. ma profil bardziej pediatryczny, związany z jelitem cienkim i układem limfatycznym oraz atopią, z mniejszym naciskiem na dominację czy arogancję.
• Nat-m. – Szczupłość, skrytość, bóle głowy, alergie i dolegliwości trawienne. W obrazie Nat-m. występują głębokie tłumienie emocji i żal; w Gaert. wyraźniejsze są problemy rozwojowe i behawioralne oraz silniejszy związek z wczesnymi zakażeniami i antybiotykoterapią.
• Histamine, Psor., Sulph. – Leki te reprezentują podłoże alergiczne i psoryczne; Gaert. wybiera się wtedy, gdy alergia jest wyraźnie związana z niedostatecznym rozwojem fizycznym i dysbiozą jelitową od wczesnego dzieciństwa.

• Leki dopełniające: Calc., Tub., Sulph., Lyc., Phos., Puls., Nat-m. – Te polichresty często działają głębiej i trwalej po przygotowaniu podłoża przez Gaert., zwłaszcza w przypadkach pediatrycznych i atopowych. Gaert. może również być stosowana po tych lekach, gdy przyniosły poprawę, która następnie zatrzymała się z powodu niezaopatrzonych zaburzeń jelitowo-immunologicznych. [Julian], [Templeton]
• Leki dopełniające: Carc., Psor., Med., Morgan-p., Bac-7, Bac-10, Mutabile – Inne nozody oddziałujące na warstwy miazmatyczne i jelitowe. Gaert. często pojawia się obok Carc. i Tub. w złożonych historiach zaburzeń rozwojowych i alergii. [Mendonca], [Sharma]
• Dobrze działa po: wielokrotnie podawanych lekach w stanach ostrych i antybiotykach u chorowitych dzieci – Po wielu epizodach leczonych Puls., Bell., Bry., Ferr-phos. itd., z jedynie przejściową korzyścią i postępującym osłabieniem, Gaert. może być potrzebna do przywrócenia przyswajania i sprawności odpornościowej. [Boyd]
• Dobrze poprzedza: głęboko działające nozody miazmatyczne (Psor., Med., Tub., Syph., Carc.) – W wielowarstwowej patologii przewlekłej zastosowanie Gaert. przed nozodami o szerokim działaniu miazmatycznym może ograniczyć chaos jelitowy i reaktywność alergiczną, łagodząc pogorszenia. [Paterson], [Mendonca]
• Synergia z leczeniem konstytucyjnym – Gaert. rzadko stosuje się samodzielnie; zwiększa skuteczność najlepiej wskazanego leku konstytucyjnego, poprawiając zdolność organizmu do przyswajania zarówno pokarmu, jak i bodźca dynamicznego. [Templeton]
• Środki ostrożności – Nozoda głęboko działająca; należy unikać mechanicznego powtarzania dawek. Stosować średnie i wysokie potencje (30C, 200C, sporadycznie 1M) w odpowiednio długich odstępach, obserwując długofalowe zmiany we wzrastaniu, częstości zakażeń, alergiach i zachowaniu przed podaniem kolejnej dawki. [Agrawal], [Gupta]

• Należy rozważyć Gaert. u szczupłych dzieci z wydatnym brzuchem, powiększonymi węzłami chłonnymi, nawracającymi zakażeniami, wypryskiem lub astmą oraz problemami z nauką lub zachowaniem, zwłaszcza przy licznych antybiotykoterapiach w wywiadzie. [Paterson], [Julian], [Templeton]
• Należy brać pod uwagę Gaert. u dzieci z obrazem przypominającym celiakię lub zespół jelita drażliwego, zaburzeniami wchłaniania i licznymi nietolerancjami pokarmowymi, u których leki konstytucyjne przyniosły poprawę, lecz nie ustabilizowały podłoża konstytucyjnego. [Agrawal], [Gupta]
• Stosować Gaert. jako nozodę oddziałującą na podłoże konstytucyjne obok polichrestów konstytucyjnych w rodzinach atopowych, gdy wyprysk, astma i alergie wyraźnie zależą od integralności jelit oraz antybiotykoterapii lub zakażeń przebytych we wczesnym dzieciństwie. [Mendonca], [Templeton]
• U młodzieży i dorosłych z trwającymi całe życie problemami trawiennymi, małą wytrzymałością i licznymi alergiami należy przeanalizować historię dzieciństwa: jeśli przypomina przypadek Gaert. (niedostateczny rozwój fizyczny, zakażenia, antybiotyki, atopia), nozoda może mieć kluczowe znaczenie nawet po kilkudziesięciu latach. [Clinical]
• Strategia dawkowania: średnia lub wysoka potencja (np. 30C lub 200C) podawana w odstępach tygodni lub miesięcy, z obserwacją długofalowych wskaźników, takich jak krzywe wzrastania, częstość zakażeń, obciążenie alergiami i wyniki w nauce. Należy unikać częstego powtarzania dawek i pozwolić organizmowi na reorganizację pomiędzy nimi. [Agrawal], [Gupta], [Templeton]

Umysł

• Umysł; niepokój ruchowy; dzieci; z wychudzeniem i wydatnym brzuchem – Dzieci szczupłe, niedożywione, stale w ruchu, niepotrafiące się uspokoić.
• Umysł; koncentracja; trudności; dzieci; z zaburzeniami jelitowymi i alergiami – Problemy z nauką i uwagą ściśle związane z zaburzeniami jelitowymi.
• Umysł; drażliwość; dzieci; z głodu lub wskutek zaburzeń trawienia – Rozdrażnienie z głodu i napady złości, gdy posiłek się opóźnia lub występują dolegliwości jelitowe.
• Umysł; lęk; przed rozłąką; u dzieci; z zaburzeniami wzrastania i przybierania na wadze – Dzieci kurczowo trzymają się opiekunów i odczuwają lęk przy rozstaniu.
• Umysł; rozwój; opóźniony; mowy lub zdolności uczenia się; z nawracającymi infekcjami – Opóźnienie rozwoju przy przewlekłej chorobie i niedożywieniu w wywiadzie.

Dzieci / Wzrost / Węzły chłonne

• Objawy ogólne; dzieci; chorowite; nawracające infekcje; nigdy nie są w pełni sił – Typowe dziecko Gaert., które „nigdy nie wraca w pełni do zdrowia”.
• Objawy ogólne; wychudzenie; dzieci; ze wzdętym brzuchem – Szczupłe kończyny i tułów przy wydatnym brzuchu.
• Kości; krzywica; z zaburzeniami wchłaniania i niedożywieniem – Nieprawidłowa mineralizacja w przewlekłej chorobie jelit.
• Węzły chłonne; krezkowe; powiększone; przewlekle; z zaburzeniami wchłaniania – Wyczuwalne palpacyjnie łańcuchy węzłów krezkowych przy przewlekłych dolegliwościach brzusznych.
• Węzły chłonne; szyjne; powiększone; nawracające infekcje laryngologiczne; dzieci – Dzieci z wyraźną skłonnością do powiększania się węzłów chłonnych, z dużymi węzłami szyjnymi i częstymi przeziębieniami.

Brzuch / Odbytnica

• Brzuch; wzdęcie; dzieci; ze szczupłymi kończynami i słabym przyswajaniem pokarmu – Klasyczny dla Gaert. obraz wydatnego brzucha.
• Brzuch; ból; kolkowy; po określonych pokarmach; z biegunką – Ból brzucha i luźne stolce wywoływane przez pokarmy.
• Odbytnica; biegunka; przewlekła; z zaburzeniami wzrastania i przybierania na wadze – Długotrwałe luźne stolce u dzieci z niedowagą, podatnych na infekcje.
• Odbytnica; zaparcie; naprzemiennie z biegunką; dzieci – Naprzemienne zaparcia i biegunki u dzieci z podłożem konstytucjonalnym Gaert., z objawami przypominającymi zespół jelita drażliwego.
• Odbytnica; brudzenie bielizny kałem; dzieci; z przewlekłym zaparciem lub biegunką – Enkopreza u dzieci niedożywionych, z zaburzeniami jelitowymi.

Skóra

• Skóra; wykwity; wyprysk; z alergiami pokarmowymi i zaburzeniami jelitowymi – Wyprysk atopowy wyraźnie związany z jelitami i dietą.
• Skóra; pokrzywka; po określonych pokarmach – Pokrzywka wywołana pokarmami przy podłożu związanym z zaburzeniami wchłaniania.
• Skóra; świąd; nocą; dzieci; z niespokojnym snem – Niespokojne dzieci ze świądem, o szczupłej budowie ciała i z dolegliwościami jelitowymi.
• Skóra; suchość; szorstkość; z niedoborami żywieniowymi – Sucha, szorstka, rogowaciejąca skóra u niedożywionych dzieci.

Układ oddechowy / Laryngologia

• Nos; nieżyt; przewlekły; migdałek gardłowy; powiększony – Niedrożność nosa i twarz adenoidalna u dzieci Gaert.
• Ucho; zapalenie; środkowego; nawracające; dzieci; ze słabym wzrastaniem – Powtarzające się zapalenia ucha środkowego w przypadkach zaburzeń wzrastania i przybierania na wadze.
• Klatka piersiowa; zapalenie oskrzeli; nawracające; ze szczupłością i słabym przyswajaniem pokarmu – Nawracające infekcje dolnych dróg oddechowych u niedożywionych dzieci.
• Oddychanie; astma; z wypryskiem i alergiami pokarmowymi – Triada atopowa na podłożu konstytucjonalnym Gaert.

Kończyny

• Kończyny; osłabienie; dzieci; nogi; z niedożywienia – Łatwo męczące się kończyny o słabo rozwiniętych mięśniach.
• Kończyny; bóle; wzrostowe; nocą; dzieci; z zaburzeniami wzrastania i przybierania na wadze – Nocne bóle nóg u szczupłych, niespokojnych dzieci.
• Kończyny; zimno; dłonie i stopy; z poceniem – Zimne, spocone kończyny u osób o konstytucji tuberkulinowej.

Objawy ogólne / Pokarmy i napoje

• Objawy ogólne; pokarmy; słodycze; pogorszenie; zachowania i objawów skórnych – Cukier nasila problemy z zachowaniem, wyprysk i objawy jelitowe.
• Objawy ogólne; pokarmy; mleko; pogorszenie; biegunki lub wyprysku – Nietolerancja nabiału na podłożu konstytucjonalnym Gaert.
• Objawy ogólne; infekcje; nawracające; dzieci; ze słabym przyrostem masy ciała – Powtarzające się choroby uniemożliwiają nadrobienie zaległości we wzrastaniu.
• Objawy ogólne; antybiotyki; po; przewlekłe zaburzenia jelitowe i alergia – „Od czasu antybiotyków nigdy nie wróciło do zdrowia” — po ich stosowaniu we wczesnym dzieciństwie.
• Objawy ogólne; powietrze; świeże; poprawa; dzieci; ze słabym przyswajaniem pokarmu – Lepsze samopoczucie na zewnątrz, na świeżym powietrzu.

Sen / Sny

• Sen; zaburzony; dzieci; przez niepokój ruchowy i lęki nocne – Lęki nocne u szczupłych, chorowitych dzieci.
• Sen; nie daje wypoczynku; dzieci; z poranną drażliwością i słabym apetytem – Sen nieprzynoszący regeneracji na podłożu konstytucjonalnym Gaert.
• Sny; o zagubieniu się; dzieci; z lękiem i problemami rozwojowymi – Sny o rozłące i braku poczucia bezpieczeństwa.

Bach E. — Wczesne prace dotyczące nozod jelitowych (lata 20.–30. XX wieku): pierwotne wyizolowanie Bacillus Gaertner z kału i rozwój koncepcji nozody Gaertner.

Paterson J. — The Bowel Nosodes (wykłady i artykuły, połowa XX wieku): klasyfikacja drobnoustrojów jelitowych i odpowiadających im obrazów klinicznych; przedstawia Gaertner jako jedną z głównych nozod stosowanych w zaburzeniach wzrastania, przybierania na wadze i przyswajania pokarmu.

Paterson J. & Paterson E. — Clinical notes on Gaertner Bacillus: szczegółowy opis związku między florą Gaertner a niedożywionymi, podatnymi na infekcje dziećmi ze wzdętymi brzuchami.

Julian O. A. — Intestinal Nosodes of Bach–Paterson (1981): materia medica nozod jelitowych; podkreśla rolę Gaertner w zaburzeniach wchłaniania, u dzieci z niedowagą oraz w nawracających infekcjach.

Agrawal Y. K. — A Treatise on the Bowel Nosodes (1981): systematyczny opis wskazań do Gaertner u dzieci i dorosłych, obejmujący zaburzenia wzrastania i przybierania na wadze, stany przypominające celiakię oraz złożone alergie.

Gupta A. C. — Materia Medica of the Bowel Nosodes with Therapeutic Index (1982): praktyczny przewodnik kliniczny z rubrykami i opisami przypadków; podkreśla znaczenie Gaertner w niedożywieniu dzieci, zespole jelita drażliwego i atopii.

Boyd H. — “Clinical Use of the Bowel Nosodes” (Journal of the American Institute of Homeopathy, 1977): omawia Gaertner jako kluczową nozodę w problemach żywieniowych i rozwojowych u dzieci z nawracającymi infekcjami.

Cummings S. — “History and Development of the Bowel Nosodes” (Journal of Homoeopathic Practice, 1978): przegląd historyczny prac Bach–Paterson, z uwzględnieniem miejsca Gaertner wśród głównych nozod.

Templeton J. — The Bowel Nosodes in Clinical Practice: współczesna synteza kliniczna z obszernym materiałem kazuistycznym dotyczącym Gaertner w zaburzeniach wchłaniania, atopii, zespole jelita drażliwego i problemach rozwojowych.

Mendonca V. — “The Therapeutic Role of Bowel Nosodes in Light of Gut Microbiota Research”: współczesne omówienie łączące Gaertner z aktualnymi koncepcjami dysbiozy jelitowej, zaburzeń regulacji odporności i neurorozwoju.

Sharma C. P., Ambwani M., Saraswat K. — “Bowel Nosodes – A Boon to Homoeopathy”: artykuł przeglądowy podsumowujący wskazania do Gaertner i innych nozod jelitowych w chorobach przewlekłych.

Kshirsagar I. et al. — “Utility of Bowel Nosodes in the Treatment of Chronic Diseases: A Case Series”: zawiera przypadki ilustrujące wartość Gaertner w niedożywieniu dzieci, zespole jelita drażliwego i schorzeniach alergicznych.

Alexander M. — “Re-identifying the Bowel Nosodes” (British Homoeopathic Journal, 1998): reklasyfikacja bakteriologiczna nozod jelitowych, wiążąca Bacillus Gaertner ze współczesnymi grupami Salmonella i potwierdzająca opisywane dla tej nozody podłoże kliniczne.